No title

September 07, 2026

0

कक्षा १० स्वास्थ्य तथा शारीरिक शिक्षा | SEE Notes

🌿 एकाइ–१ : स्वास्थ्य प्रवर्द्धन र मानसिक स्वास्थ्य

प्रश्न १. स्वास्थ्य प्रवर्द्धन भनेको के हो?

रोगको रोकथाम, स्वास्थ्यको संरक्षण र सुधार गर्ने प्रक्रियालाई स्वास्थ्य प्रवर्द्धन भनिन्छ।

प्रश्न २. स्वास्थ्य प्रवर्द्धन गर्ने दुई तरिका लेख्नुहोस्।

① सन्तुलित भोजन खाने। ② नियमित शारीरिक व्यायाम गर्ने।

🟡 स्वास्थ्य प्रवर्द्धनका तरिकाहरू

सन्तुलित पोषणयुक्त भोजन खाने।
नियमित व्यायाम गर्ने।
स्वस्थ बानी–व्यवहार अपनाउने।
स्वच्छ वातावरण कायम गर्ने।
स्वास्थ्य जनचेतना फैलाउने।

🔴 मानसिक स्वास्थ्य कायम गर्ने उपाय

सकारात्मक सोच राख्ने।
योग, ध्यान र प्राणायाम गर्ने।
पर्याप्त आराम र निद्रा लिने।
पौष्टिक भोजन खाने।
नशालु पदार्थ सेवन नगर्ने।

⭐ SEE Important

स्वास्थ्य प्रवर्द्धनका ६ तरिका
मानसिक स्वास्थ्यका सूचक
मानसिक स्वास्थ्य कायम गर्ने उपाय

🫀 एकाइ–२ : मानव शरीर संरचना र क्रियाविज्ञान

मूत्र प्रणालीका चार अंग लेख्नुहोस्।

मिर्गौला, मूत्रवाहिनी, मूत्राशय र मूत्रमार्ग।

मिर्गौलाका मुख्य कार्यहरू

रगत छान्ने।
पिसाब बनाउने।
पानी र नुनको सन्तुलन कायम गर्ने।
फोहोर पदार्थ बाहिर निकाल्ने।
रक्तचाप नियन्त्रणमा सहयोग गर्ने।

⭐ SEE Important

नेफ्रोन = मिर्गौलाको कार्यात्मक एकाइ।

👥 एकाइ–३ : बृहत् यौनिकता शिक्षा

किशोरावस्था भनेको के हो?

बाल्यावस्थाबाट वयस्कतर्फ प्रवेश गर्ने परिवर्तनको अवस्था।

किशोरावस्थामा हुने परिवर्तनहरू

शारीरिक परिवर्तन
मानसिक परिवर्तन
सामाजिक परिवर्तन

🏫 एकाइ–४ : विद्यालय स्वास्थ्य, वातावरण र समुदाय सहयोग

विद्यालय स्वास्थ्य कार्यक्रमका मुख्य तत्व

स्वास्थ्य शिक्षा
स्वास्थ्य परीक्षण
सुरक्षित खानेपानी
सरसफाइ
प्राथमिक उपचार

🦠 एकाइ–५ : रोगहरू

सरुवा रोग	नसर्ने रोग
एक व्यक्तिबाट अर्कोमा सर्छ।	एक व्यक्तिबाट अर्कोमा सर्दैन।
क्षयरोग, हैजा	मधुमेह, उच्च रक्तचाप

🥗 एकाइ–६ : पोषण र स्वास्थ्य

पोषक तत्त्व	मुख्य कार्य
कार्बोहाइड्रेट	ऊर्जा दिन्छ।
प्रोटिन	वृद्धि र मर्मत गर्छ।
बोसो	ऊर्जा सञ्चय गर्छ।
भिटामिन	रोगबाट बचाउँछ।
खनिज	हड्डी र दाँत बलियो बनाउँछ।
पानी	पाचन र तापक्रम नियन्त्रण गर्छ।

⚽ एकाइ–७ : खेल विज्ञान

RICE प्राथमिक उपचार

R – Rest
I – Ice
C – Compression
E – Elevation

🏃 एकाइ–८ : कवाज तथा शारीरिक व्यायाम

कवाजका मुख्य आदेश

सावधान, विश्राम, दायाँ फर्क, बायाँ फर्क, पछाडि फर्क, मार्च पास।

🏅 एकाइ–९ : एथलेटिक्स

एथलेटिक्सका मुख्य विधा

दौड, हामफाल र फाल्ने खेल।

⚽ एकाइ–१० : खेलहरू (Games)

खेल	खेलाडी
फुटबल	११
भलिबल	६
बास्केटबल	५
कबड्डी	७

🧘 एकाइ–११ : योग (Yoga)

अष्टाङ्ग योगका आठ अंग

यम
नियम
आसन
प्राणायाम
प्रत्याहार
धारणा
ध्यान
समाधि

No title

📚 कक्षा १० स्वास्थ्य तथा शारीरिक शिक्षा

🟡 स्वास्थ्य प्रवर्द्धनका तरिकाहरू

🔴 मानसिक स्वास्थ्य कायम गर्ने उपाय

⭐ SEE Important

⭐ SEE Important

📘 SEE 2083/84 सम्पूर्ण नोट्स

Contact Form