४.५ लोकतन्त्र, मानव अधिकार, आवधिक निर्वाचन र बालिग मताधिकार
१. लोकतन्त्र शब्दको शाब्दिक अर्थ के हो?
A. राजाको शासन
B. जनताको शासन
C. सैनिकको शासन
D. न्यायाधीशको शासन
उत्तर: B
२. ‘Democracy’ शब्द कुन भाषाबाट आएको हो?
A. ल्याटिन
B. ग्रीक
C. फ्रेन्च
D. जर्मन
उत्तर: B
३. Democracy शब्द कुन दुई ग्रीक शब्दबाट बनेको हो?
A. Demos र Kratos
B. Demo र Cracy
C. Demos र Polis
D. Kratos र Polis
उत्तर: A
४. Demos को अर्थ के हो?
A. शक्ति
B. राज्य
C. जनता
D. कानून
उत्तर: C
५. Kratos को अर्थ के हो?
A. जनता
B. शासन/शक्ति
C. निर्वाचन
D. अधिकार
उत्तर: B
६. लोकतन्त्रको आधारभूत सिद्धान्त कुन हो?
A. जनसार्वभौमसत्ता
B. राजकीय सर्वोच्चता
C. सैनिक नियन्त्रण
D. वंशानुगत शासन
उत्तर: A
७. लोकतन्त्रमा अन्तिम सार्वभौम शक्ति कसमा निहित हुन्छ?
A. राष्ट्रपतिमा
B. संसदमा
C. जनतामा
D. न्यायपालिकामा
उत्तर: C
८. लोकतन्त्रको प्रमुख विशेषता कुन हो?
A. जनसहभागिता
B. निरंकुशता
C. वंशानुगत शासन
D. प्रेस नियन्त्रण
उत्तर: A
९. प्रत्यक्ष लोकतन्त्रमा निर्णय प्रक्रियामा कसको प्रत्यक्ष सहभागिता हुन्छ?
A. जनताको
B. राजाको
C. कर्मचारीको
D. सेनाको
उत्तर: A
१०. अप्रत्यक्ष लोकतन्त्रलाई अर्को कुन नामले चिनिन्छ?
A. प्रतिनिधिमूलक लोकतन्त्र
B. प्रत्यक्ष लोकतन्त्र
C. निरंकुश लोकतन्त्र
D. सैनिक लोकतन्त्र
उत्तर: A
११. प्रतिनिधिमूलक लोकतन्त्रमा जनताले के गर्छन्?
A. प्रतिनिधि निर्वाचित गर्छन्
B. सबै कानून आफैं बनाउँछन्
C. न्यायाधीश नियुक्त गर्छन्
D. सेना सञ्चालन गर्छन्
उत्तर: A
१२. लोकतन्त्रको महत्वपूर्ण आधार कुन हो?
A. स्वतन्त्र र निष्पक्ष निर्वाचन
B. एकदलीय शासन
C. प्रेसमाथि प्रतिबन्ध
D. न्यायपालिकामाथि नियन्त्रण
उत्तर: A
१३. लोकतन्त्रमा बहुमतको शासनसँगै कुन कुराको संरक्षण आवश्यक हुन्छ?
A. अल्पमतको अधिकार
B. शासकको अधिकार
C. सैनिक अधिकार
D. प्रशासनको अधिकार
उत्तर: A
१४. लोकतन्त्रमा विपक्षी दलको मुख्य भूमिका के हो?
A. सरकारलाई निगरानी र जवाफदेही बनाउनु
B. सरकार समाप्त गर्नु मात्र
C. निर्वाचन रोक्नु
D. न्यायालय सञ्चालन गर्नु
उत्तर: A
१५. लोकतन्त्रमा राजनीतिक दलको प्रमुख भूमिका के हो?
A. जनमतलाई राजनीतिक प्रक्रियासँग जोड्नु
B. न्याय सम्पादन गर्नु
C. सेना सञ्चालन गर्नु
D. अदालत गठन गर्नु
उत्तर: A
१६. लोकतन्त्रमा स्वतन्त्र प्रेस किन आवश्यक हुन्छ?
A. सरकार तथा सार्वजनिक निकायको निगरानीका लागि
B. सरकारलाई नियन्त्रणमुक्त बनाउन
C. निर्वाचन रोक्न
D. न्यायालय हटाउन
उत्तर: A
१७. लोकतन्त्रको विपरीत शासन प्रणाली कुन हो?
A. निरंकुशता
B. प्रतिनिधिमूलक शासन
C. गणतन्त्र
D. संवैधानिक शासन
उत्तर: A
१८. लोकतन्त्रमा ‘Rule of Law’ को अर्थ के हो?
A. कानूनको शासन
B. व्यक्तिको शासन
C. दलको शासन
D. सेनाको शासन
उत्तर: A
१९. कानूनको शासनको प्रमुख विशेषता कुन हो?
A. कानूनभन्दा माथि कोही नहुनु
B. शासक कानूनभन्दा माथि हुनु
C. दलले कानून बनाउनु
D. अदालतलाई नियन्त्रण गर्नु
उत्तर: A
२०. कानूनको शासनले मुख्यतः के सुनिश्चित गर्छ?
A. कानूनी समानता
B. राजकीय विशेषाधिकार
C. सैनिक शासन
D. निरंकुशता
उत्तर: A
लोकतन्त्रका आधारभूत मूल्य
२१. लोकतन्त्रको मूल्यमध्ये कुन पर्दैन?
A. स्वतन्त्रता
B. समानता
C. सहभागिता
D. निरंकुशता
उत्तर: D
२२. लोकतन्त्रमा राजनीतिक समानता भन्नाले के बुझिन्छ?
A. सबै नागरिकको राजनीतिक अधिकारमा समानता
B. सबैको आर्थिक अवस्था समान हुनु
C. सबैको पेशा समान हुनु
D. सबैको शिक्षा समान हुनु
उत्तर: A
२३. लोकतन्त्रमा नागरिक सहभागिताको प्रमुख माध्यम कुन हो?
A. निर्वाचन
B. निरंकुश शासन
C. सैनिक सेवा
D. प्रशासनिक नियुक्ति
उत्तर: A
२४. लोकतन्त्रमा जनमतको भूमिका के हुन्छ?
A. शासनलाई जनइच्छासँग जोड्ने
B. अदालत सञ्चालन गर्ने
C. सेना परिचालन गर्ने
D. मुद्रा जारी गर्ने
उत्तर: A
२५. लोकतान्त्रिक शासनमा पारदर्शिता किन आवश्यक छ?
A. सार्वजनिक निकायलाई जवाफदेही बनाउन
B. सूचना लुकाउन
C. अधिकार सीमित गर्न
D. निर्वाचन रोक्न
उत्तर: A
२६. लोकतन्त्रमा जवाफदेहिता भन्नाले के बुझिन्छ?
A. सार्वजनिक पदाधिकारी आफ्नो कामका लागि उत्तरदायी हुनु
B. नागरिक सरकारप्रति मात्र उत्तरदायी हुनु
C. न्यायालय संसदप्रति मात्र उत्तरदायी हुनु
D. सरकार कुनै निकायप्रति उत्तरदायी नहुनु
उत्तर: A
२७. लोकतान्त्रिक शासनमा शक्तिको नियन्त्रण र सन्तुलनलाई के भनिन्छ?
A. Checks and Balances
B. Centralization
C. Dictatorship
D. Monarchy
उत्तर: A
२८. शक्ति पृथकीकरणको सिद्धान्तमा सामान्यतः कुन तीन अंग हुन्छन्?
A. व्यवस्थापिका, कार्यपालिका र न्यायपालिका
B. सेना, प्रहरी र प्रशासन
C. संघ, प्रदेश र स्थानीय तह
D. दल, प्रेस र नागरिक समाज
उत्तर: A
२९. स्वतन्त्र न्यायपालिका लोकतन्त्रका लागि किन आवश्यक छ?
A. अधिकारको संरक्षण र कानूनको व्याख्याका लागि
B. निर्वाचन सञ्चालन गर्न मात्र
C. बजेट निर्माण गर्न
D. राजनीतिक दल सञ्चालन गर्न
उत्तर: A
३०. लोकतन्त्रमा नागरिक समाजको भूमिका कुन हो?
A. सरकारको निगरानी र जनचेतना अभिवृद्धि
B. सरकारको स्थान लिनु
C. अदालत सञ्चालन गर्नु
D. निर्वाचन आयोगको स्थान लिनु
उत्तर: A
मानव अधिकार
३१. मानव अधिकार भन्नाले के बुझिन्छ?
A. मानिस भएकै कारण प्राप्त हुने आधारभूत अधिकार
B. सरकारले मात्र दिने सुविधा
C. राजनीतिक दलको सदस्यता
D. कर्मचारीको अधिकार मात्र
उत्तर: A
३२. मानव अधिकारको प्रमुख आधार के हो?
A. मानव मर्यादा
B. आर्थिक हैसियत
C. राजनीतिक शक्ति
D. जातीय श्रेष्ठता
उत्तर: A
३३. मानव अधिकार कसका लागि हो?
A. सबै मानिसका लागि
B. नागरिकका लागि मात्र
C. सरकारी कर्मचारीका लागि मात्र
D. राजनीतिक दलका सदस्यका लागि मात्र
उत्तर: A
३४. मानव अधिकारको विश्वव्यापी घोषणापत्र कहिले जारी भयो?
A. १९४५
B. १९४८
C. १९५०
D. १९५५
उत्तर: B
३५. Universal Declaration of Human Rights को नेपाली नाम के हो?
A. मानव अधिकारको विश्वव्यापी घोषणापत्र
B. मानव विकास घोषणापत्र
C. नागरिक अधिकार ऐन
D. अन्तर्राष्ट्रिय न्याय घोषणापत्र
उत्तर: A
३६. मानव अधिकारको विश्वव्यापी घोषणापत्र कुन संस्थाले स्वीकार गरेको हो?
A. संयुक्त राष्ट्रसंघ
B. सार्क
C. नाटो
D. विश्व बैंक
उत्तर: A
३७. मानव अधिकारको विश्वव्यापी घोषणापत्रमा कति वटा धाराहरू छन्?
A. २५
B. ३०
C. ३५
D. ४०
उत्तर: B
३८. मानव अधिकार दिवस कहिले मनाइन्छ?
A. डिसेम्बर १०
B. मे १
C. जुन ५
D. अक्टोबर २४
उत्तर: A
३९. डिसेम्बर १० लाई मानव अधिकार दिवसका रूपमा किन मनाइन्छ?
A. मानव अधिकारको विश्वव्यापी घोषणापत्र स्वीकार भएको दिन
B. संयुक्त राष्ट्रसंघ स्थापना भएको दिन
C. विश्व शान्ति दिवस
D. संविधान दिवस
उत्तर: A
४०. UDHR को पहिलो धाराले मुख्यतः केलाई जोड दिन्छ?
A. स्वतन्त्रता र समानता
B. सम्पत्तिको अधिकार
C. निर्वाचन अधिकार
D. कर अधिकार
उत्तर: A
४१. मानव अधिकारको कुन विशेषता सही हो?
A. सार्वभौमिकता
B. केवल धनीका लागि
C. केवल नागरिकका लागि
D. केवल राजनीतिक दलका लागि
उत्तर: A
४२. मानव अधिकार अविभाज्य हुनुको अर्थ के हो?
A. अधिकारहरूलाई अलग-अलग महत्वहीन मान्न नसकिनु
B. सबै अधिकार समाप्त हुनु
C. केवल राजनीतिक अधिकार हुनु
D. केवल आर्थिक अधिकार हुनु
उत्तर: A
४३. नागरिक तथा राजनीतिक अधिकार कुन पुस्ताको अधिकारसँग सम्बन्धित छन्?
A. पहिलो पुस्ता
B. दोस्रो पुस्ता
C. तेस्रो पुस्ता
D. चौथो पुस्ता
उत्तर: A
४४. आर्थिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक अधिकार कुन पुस्तासँग सम्बन्धित छन्?
A. पहिलो
B. दोस्रो
C. तेस्रो
D. चौथो
उत्तर: B
४५. विकास, शान्ति र स्वच्छ वातावरणजस्ता सामूहिक अधिकारलाई सामान्यतः कुन पुस्ताको अधिकार मानिन्छ?
A. पहिलो
B. दोस्रो
C. तेस्रो
D. पाँचौँ
उत्तर: C
४६. जीवनको अधिकार कुन प्रकारको अधिकार हो?
A. मौलिक मानव अधिकार
B. केवल आर्थिक अधिकार
C. प्रशासनिक सुविधा
D. राजनीतिक दलको अधिकार
उत्तर: A
४७. विचार तथा अभिव्यक्तिको स्वतन्त्रता कुन अधिकारसँग सम्बन्धित छ?
A. नागरिक तथा राजनीतिक अधिकार
B. आर्थिक अधिकार मात्र
C. सांस्कृतिक सम्पत्ति मात्र
D. कर अधिकार
उत्तर: A
४८. यातनाविरुद्धको अधिकार कुन अवधारणासँग सम्बन्धित छ?
A. मानव मर्यादा
B. आर्थिक विकास
C. निर्वाचन प्रणाली
D. प्रशासनिक विकेन्द्रीकरण
उत्तर: A
४९. मानव अधिकारको संरक्षणमा संविधानको भूमिका के हो?
A. अधिकारलाई कानूनी तथा संवैधानिक संरक्षण दिनु
B. अधिकार हटाउनु
C. निर्वाचन रोक्नु
D. सरकारलाई निरंकुश बनाउनु
उत्तर: A
५०. मानव अधिकारको संरक्षणका लागि स्वतन्त्र न्यायपालिका किन आवश्यक छ?
A. अधिकार उल्लङ्घनमा न्यायिक उपचार दिन
B. सरकारको प्रचार गर्न
C. निर्वाचन गराउन
D. बजेट पारित गर्न
उत्तर: A
नेपालको संविधान र मानव अधिकार
५१. नेपालको संविधानको प्रस्तावनाले कुन लोकतान्त्रिक मूल्यलाई स्वीकार गरेको छ?
A. मानव अधिकार
B. निरंकुशता
C. वंशानुगत शासन
D. सैनिक शासन
उत्तर: A
५२. नेपालको संविधानले मानव अधिकारलाई कुन रूपमा स्वीकार गरेको छ?
A. मौलिक हक तथा अन्य संवैधानिक व्यवस्थामार्फत
B. केवल राजनीतिक घोषणाका रूपमा
C. गैरकानूनी अधिकारका रूपमा
D. प्रशासनिक सुविधाका रूपमा मात्र
उत्तर: A
५३. नेपालको संविधानको मौलिक हकसम्बन्धी भाग कुन हो?
A. भाग ३
B. भाग ४
C. भाग ५
D. भाग ६
उत्तर: A
५४. नेपालको संविधानमा मौलिक हक र कर्तव्य कुन धारादेखि सुरु हुन्छ?
A. धारा १६
B. धारा २०
C. धारा २५
D. धारा ३०
उत्तर: A
५५. नेपालको संविधानमा सम्मानपूर्वक बाँच्न पाउने हक कुन धारामा छ?
A. धारा १६
B. धारा १७
C. धारा १८
D. धारा १९
उत्तर: A
५६. स्वतन्त्रताको हक कुन धारामा छ?
A. धारा १६
B. धारा १७
C. धारा १८
D. धारा १९
उत्तर: B
५७. समानताको हक कुन धारामा छ?
A. धारा १७
B. धारा १८
C. धारा १९
D. धारा २०
उत्तर: B
५८. सञ्चारको हक कुन धारासँग सम्बन्धित छ?
A. धारा १९
B. धारा २०
C. धारा २१
D. धारा २२
उत्तर: A
५९. न्यायसम्बन्धी हक कुन धारामा छ?
A. धारा १८
B. धारा १९
C. धारा २०
D. धारा २१
उत्तर: C
६०. अपराधपीडितको हक कुन धारामा छ?
A. धारा २०
B. धारा २१
C. धारा २२
D. धारा २३
उत्तर: B
६१. यातनाविरुद्धको हक कुन धारामा छ?
A. धारा २०
B. धारा २१
C. धारा २२
D. धारा २३
उत्तर: C
६२. निवारक नजरबन्दविरुद्धको हक कुन धारामा छ?
A. धारा २३
B. धारा २४
C. धारा २५
D. धारा २६
उत्तर: A
६३. छुवाछूत तथा भेदभावविरुद्धको हक कुन धारामा छ?
A. धारा २३
B. धारा २४
C. धारा २५
D. धारा २६
उत्तर: B
६४. सम्पत्तिको हक कुन धारामा छ?
A. धारा २४
B. धारा २५
C. धारा २६
D. धारा २७
उत्तर: B
६५. धार्मिक स्वतन्त्रताको हक कुन धारामा छ?
A. धारा २५
B. धारा २६
C. धारा २७
D. धारा २८
उत्तर: B
६६. सूचनाको हक कुन धारामा छ?
A. धारा २६
B. धारा २७
C. धारा २८
D. धारा २९
उत्तर: B
६७. गोपनीयताको हक कुन धारामा छ?
A. धारा २७
B. धारा २८
C. धारा २९
D. धारा ३०
उत्तर: B
६८. शोषणविरुद्धको हक कुन धारामा छ?
A. धारा २८
B. धारा २९
C. धारा ३०
D. धारा ३१
उत्तर: B
६९. स्वच्छ वातावरणको हक कुन धारामा छ?
A. धारा २९
B. धारा ३०
C. धारा ३१
D. धारा ३२
उत्तर: B
७०. शिक्षासम्बन्धी हक कुन धारामा छ?
A. धारा ३०
B. धारा ३१
C. धारा ३२
D. धारा ३३
उत्तर: B
७१. भाषा तथा संस्कृतिको हक कुन धारामा छ?
A. धारा ३१
B. धारा ३२
C. धारा ३३
D. धारा ३४
उत्तर: B
७२. रोजगारीको हक कुन धारामा छ?
A. धारा ३२
B. धारा ३३
C. धारा ३४
D. धारा ३५
उत्तर: B
७३. श्रमको हक कुन धारामा छ?
A. धारा ३३
B. धारा ३४
C. धारा ३५
D. धारा ३६
उत्तर: B
७४. स्वास्थ्यसम्बन्धी हक कुन धारामा छ?
A. धारा ३४
B. धारा ३५
C. धारा ३६
D. धारा ३७
उत्तर: B
७५. खाद्यसम्बन्धी हक कुन धारामा छ?
A. धारा ३५
B. धारा ३६
C. धारा ३७
D. धारा ३८
उत्तर: B
७६. आवासको हक कुन धारामा छ?
A. धारा ३६
B. धारा ३७
C. धारा ३८
D. धारा ३९
उत्तर: B
७७. महिलाको हक कुन धारामा छ?
A. धारा ३७
B. धारा ३८
C. धारा ३९
D. धारा ४०
उत्तर: B
७८. बालबालिकाको हक कुन धारामा छ?
A. धारा ३८
B. धारा ३९
C. धारा ४०
D. धारा ४१
उत्तर: B
७९. दलितको हक कुन धारामा छ?
A. धारा ३९
B. धारा ४०
C. धारा ४१
D. धारा ४२
उत्तर: B
८०. ज्येष्ठ नागरिकको हक कुन धारामा छ?
A. धारा ४०
B. धारा ४१
C. धारा ४२
D. धारा ४३
उत्तर: B
निर्वाचन र बालिग मताधिकार
८१. लोकतन्त्रमा निर्वाचनको प्रमुख उद्देश्य के हो?
A. जनप्रतिनिधि छनोट गर्नु
B. न्यायाधीश छनोट गर्नु मात्र
C. सेना गठन गर्नु
D. संविधान निलम्बन गर्नु
उत्तर: A
८२. आवधिक निर्वाचन भन्नाले के बुझिन्छ?
A. निश्चित अवधिपछि नियमित रूपमा हुने निर्वाचन
B. एकपटक मात्र हुने निर्वाचन
C. सरकारको इच्छाअनुसार मात्र हुने निर्वाचन
D. अदालतले गराउने निर्वाचन
उत्तर: A
८३. स्वतन्त्र निर्वाचनको प्रमुख विशेषता कुन हो?
A. मतदाताले दबाबबिना मतदान गर्न पाउनु
B. सरकारले परिणाम निर्धारण गर्नु
C. एक दलले मात्र उम्मेदवारी दिनु
D. मतपत्र सार्वजनिक गर्नु
उत्तर: A
८४. निष्पक्ष निर्वाचनको अर्थ के हो?
A. सबै उम्मेदवारलाई समान अवसर प्राप्त हुनु
B. सरकारलाई मात्र अवसर हुनु
C. एउटा दललाई मात्र अवसर हुनु
D. मतदाता सीमित हुनु
उत्तर: A
८५. गोप्य मतदानको मुख्य उद्देश्य के हो?
A. मतदाताको स्वतन्त्र निर्णय सुरक्षित गर्नु
B. मतदान रोक्नु
C. उम्मेदवारको प्रचार गर्नु
D. मतपत्र नष्ट गर्नु
उत्तर: A
८६. बालिग मताधिकार भन्नाले के बुझिन्छ?
A. कानूनले तोकेको उमेर पुगेका नागरिकलाई मतदानको अधिकार
B. बालबालिकालाई मतदान अधिकार
C. सरकारी कर्मचारीलाई मात्र मतदान अधिकार
D. राजनीतिक दलका सदस्यलाई मात्र मतदान अधिकार
उत्तर: A
८७. नेपालको संविधानअनुसार मतदान गर्ने न्यूनतम उमेर कति हो?
A. १६ वर्ष
B. १८ वर्ष
C. २० वर्ष
D. २१ वर्ष
उत्तर: B
८८. नेपालको संविधानमा मतदानको अधिकार कुन धारासँग सम्बन्धित छ?
A. धारा ८४
B. धारा ८५
C. धारा ८६
D. धारा ८७
उत्तर: A
८९. नेपालको निर्वाचन प्रणालीको सञ्चालन गर्ने संवैधानिक निकाय कुन हो?
A. निर्वाचन आयोग
B. लोक सेवा आयोग
C. अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग
D. राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग
उत्तर: A
९०. निर्वाचन आयोग कस्तो निकाय हो?
A. संवैधानिक निकाय
B. गैरसरकारी संस्था
C. मन्त्रालय
D. स्थानीय निकाय
उत्तर: A
९१. निर्वाचन आयोगको प्रमुख जिम्मेवारीमध्ये कुन हो?
A. निर्वाचन सञ्चालन, रेखदेख, निर्देशन र नियन्त्रण
B. न्याय सम्पादन
C. बजेट निर्माण
D. कानून व्याख्या
उत्तर: A
९२. निर्वाचन आयोगले कुन विषयमा काम गर्छ?
A. मतदाता नामावली
B. राष्ट्रिय बजेट
C. मौद्रिक नीति
D. न्यायिक पुनरावलोकन
उत्तर: A
९३. मतदाता नामावलीको महत्व के हो?
A. योग्य मतदाताको आधिकारिक अभिलेख तयार गर्नु
B. उम्मेदवारको सम्पत्ति निर्धारण गर्नु
C. राजनीतिक दल दर्ता मात्र गर्नु
D. कर संकलन गर्नु
उत्तर: A
९४. निर्वाचनमा ‘One Person, One Vote’ को सिद्धान्तले के जनाउँछ?
A. प्रत्येक योग्य मतदाताको एक मतको समान मूल्य
B. एक व्यक्तिले धेरै मत दिन पाउने
C. उम्मेदवारले मत दिने
D. दलले मत दिने
उत्तर: A
९५. समान मताधिकारको अर्थ के हो?
A. सबै योग्य मतदाताको मतको समान मूल्य हुनु
B. धनीको मत बढी मूल्यवान हुनु
C. शिक्षितको मत बढी हुनु
D. सरकारी कर्मचारीको मत बढी हुनु
उत्तर: A
९६. निर्वाचनमा मत किन्नु केसँग सम्बन्धित अनैतिक अभ्यास हो?
A. निर्वाचनमा भ्रष्ट प्रभाव
B. लोकतान्त्रिक सहभागिता
C. मानव अधिकार संरक्षण
D. मतदाता शिक्षा
उत्तर: A
९७. मतदाता शिक्षा कार्यक्रमको उद्देश्य के हो?
A. मतदातालाई निर्वाचनसम्बन्धी जानकारी र सचेतना दिनु
B. कुनै दलको प्रचार गर्नु
C. उम्मेदवार चयन गर्नु
D. मतदाता नामावली हटाउनु
उत्तर: A
९८. आवधिक निर्वाचनले लोकतन्त्रमा के सुनिश्चित गर्न सहयोग गर्छ?
A. जनप्रतिनिधिको नियमित जनपरीक्षण
B. स्थायी सरकार
C. निरंकुश शासन
D. राजनीतिक दलमाथि प्रतिबन्ध
उत्तर: A
९९. निर्वाचनमा मतदाताको स्वतन्त्रता कुन कुराबाट प्रभावित हुनु हुँदैन?
A. डर, धम्की र अनुचित दबाबबाट
B. संविधानबाट
C. कानूनबाट
D. निर्वाचन नियमबाट
उत्तर: A
१००. लोकतन्त्र, मानव अधिकार र निर्वाचनबीचको सम्बन्ध कुन हो?
A. स्वतन्त्र तथा निष्पक्ष निर्वाचनले जनसहभागिता र राजनीतिक अधिकार सुनिश्चित गर्न सहयोग गर्छ
B. निर्वाचनको मानव अधिकारसँग कुनै सम्बन्ध हुँदैन
C. लोकतन्त्रमा निर्वाचन आवश्यक हुँदैन
D. मानव अधिकार निर्वाचनभन्दा विपरीत अवधारणा हो
उत्तर: A
A. मानव अधिकारका अन्तर्राष्ट्रिय आधार
१०१. मानव अधिकारको विश्वव्यापी घोषणापत्र (UDHR) कहिले स्वीकार गरिएको हो?
A. १० डिसेम्बर १९४५
B. १० डिसेम्बर १९४८
C. २४ अक्टोबर १९४८
D. १५ नोभेम्बर १९५०
उत्तर: B
१०२. UDHR कुन संस्थाको महासभाले स्वीकार गरेको हो?
A. UNESCO
B. UNICEF
C. संयुक्त राष्ट्रसंघ
D. विश्व बैंक
उत्तर: C
१०३. UDHR मा जम्मा कति वटा धारा छन्?
A. २५
B. २८
C. ३०
D. ३२
उत्तर: C
१०४. मानव अधिकार दिवस कहिले मनाइन्छ?
A. अक्टोबर २४
B. डिसेम्बर १०
C. जुन ५
D. जनवरी १
उत्तर: B
१०५. UDHR को मुख्य उद्देश्य के हो?
A. मानवका आधारभूत अधिकार र स्वतन्त्रताको विश्वव्यापी मान्यता
B. विश्व व्यापार विस्तार
C. सैनिक गठबन्धन
D. आर्थिक ऋण वितरण
उत्तर: A
१०६. UDHR को धारा १ ले मुख्यतः कुन सिद्धान्तलाई जोड दिन्छ?
A. स्वतन्त्रता र समानता
B. सम्पत्तिको अधिकार
C. मतदान अधिकार
D. शिक्षा अधिकार मात्र
उत्तर: A
१०७. मानव अधिकारको विश्वव्यापी घोषणापत्र कुन प्रकारको दस्तावेज हो?
A. अन्तर्राष्ट्रिय घोषणा
B. राष्ट्रिय संविधान
C. राष्ट्रिय कानून
D. न्यायिक फैसला
उत्तर: A
१०८. मानव अधिकारसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय अनुबन्धमध्ये ICCPR को पूरा रूप के हो?
A. International Covenant on Civil and Political Rights
B. International Council on Political Rights
C. International Convention for Public Rights
D. International Covenant for People's Rights
उत्तर: A
१०९. ICESCR को पूरा रूप के हो?
A. International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights
B. International Convention on Economic Security and Civil Rights
C. International Council for Social and Cultural Rights
D. International Covenant on Environmental Rights
उत्तर: A
११०. ICCPR मुख्यतः कुन अधिकारसँग सम्बन्धित छ?
A. नागरिक तथा राजनीतिक अधिकार
B. आर्थिक अधिकार मात्र
C. वातावरणीय अधिकार मात्र
D. सांस्कृतिक सम्पत्ति मात्र
उत्तर: A
१११. ICESCR मुख्यतः कुन अधिकारसँग सम्बन्धित छ?
A. आर्थिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक अधिकार
B. नागरिकता अधिकार मात्र
C. निर्वाचन अधिकार मात्र
D. न्यायिक अधिकार मात्र
उत्तर: A
११२. मानव अधिकारको आधारभूत अवधारणा कुन हो?
A. मानव मर्यादा
B. आर्थिक शक्ति
C. राजनीतिक दल
D. राज्यको शक्ति
उत्तर: A
११३. मानव अधिकारको ‘सार्वभौमिकता’ भन्नाले के बुझिन्छ?
A. सबै मानिसलाई लागू हुने
B. धनीलाई मात्र लागू हुने
C. नागरिकलाई मात्र लागू हुने
D. सरकारलाई मात्र लागू हुने
उत्तर: A
११४. मानव अधिकारको ‘अविभाज्यता’ भन्नाले के बुझिन्छ?
A. अधिकारहरू एकअर्कासँग अन्तरसम्बन्धित हुनु
B. अधिकारलाई समाप्त गर्नु
C. राजनीतिक अधिकार मात्र महत्वपूर्ण हुनु
D. आर्थिक अधिकार मात्र महत्वपूर्ण हुनु
उत्तर: A
११५. मानव अधिकारको ‘अन्तरनिर्भरता’ भन्नाले के जनाउँछ?
A. एउटा अधिकारको प्रभाव अर्को अधिकारसँग जोडिनु
B. सबै अधिकार समाप्त हुनु
C. सरकारमाथि अधिकार नहुनु
D. नागरिकता हटाउनु
उत्तर: A
B. मानव अधिकारका पुस्ताहरू
११६. पहिलो पुस्ताका मानव अधिकारलाई सामान्यतः के भनिन्छ?
A. नागरिक तथा राजनीतिक अधिकार
B. आर्थिक तथा सामाजिक अधिकार
C. सामूहिक अधिकार
D. विकास अधिकार
उत्तर: A
११७. दोस्रो पुस्ताका अधिकार कुन हुन्?
A. आर्थिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक अधिकार
B. नागरिक तथा राजनीतिक अधिकार
C. वातावरणीय अधिकार मात्र
D. निर्वाचन अधिकार मात्र
उत्तर: A
११८. तेस्रो पुस्ताका अधिकारलाई सामान्यतः के भनिन्छ?
A. सामूहिक वा ऐक्यबद्धताका अधिकार
B. नागरिक अधिकार
C. राजनीतिक अधिकार
D. व्यक्तिगत सम्पत्ति अधिकार
उत्तर: A
११९. विकासको अधिकार सामान्यतः कुन पुस्तासँग सम्बन्धित छ?
A. पहिलो
B. दोस्रो
C. तेस्रो
D. चौथो
उत्तर: C
१२०. शान्तिको अधिकार सामान्यतः कुन पुस्ताको अधिकार हो?
A. पहिलो
B. दोस्रो
C. तेस्रो
D. पहिलो र दोस्रो मात्र
उत्तर: C
१२१. स्वच्छ वातावरणको अधिकारलाई सामान्यतः कुन पुस्तासँग जोडिन्छ?
A. पहिलो
B. दोस्रो
C. तेस्रो
D. कुनै पनि होइन
उत्तर: C
१२२. मतदानको अधिकार कुन प्रकारको अधिकार हो?
A. राजनीतिक अधिकार
B. आर्थिक अधिकार
C. सांस्कृतिक अधिकार
D. वातावरणीय अधिकार
उत्तर: A
१२३. शिक्षाको अधिकार कुन समूहसँग बढी सम्बन्धित छ?
A. आर्थिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक अधिकार
B. नागरिक तथा राजनीतिक अधिकार मात्र
C. सामूहिक अधिकार मात्र
D. सम्पत्ति अधिकार
उत्तर: A
१२४. काम गर्ने अधिकार कुन समूहमा पर्छ?
A. आर्थिक तथा सामाजिक अधिकार
B. नागरिक अधिकार मात्र
C. राजनीतिक अधिकार मात्र
D. वातावरणीय अधिकार
उत्तर: A
१२५. धार्मिक स्वतन्त्रता कुन अधिकारको उदाहरण हो?
A. नागरिक स्वतन्त्रता
B. आर्थिक अधिकार
C. विकास अधिकार
D. सामूहिक अधिकार
उत्तर: A
C. नेपालको संविधान र मानव अधिकार
१२६. नेपालको संविधानमा मौलिक हक कुन भागमा व्यवस्था गरिएको छ?
A. भाग १
B. भाग २
C. भाग ३
D. भाग ४
उत्तर: C
१२७. मौलिक हक तथा कर्तव्यसम्बन्धी संवैधानिक व्यवस्था कुन धाराबाट सुरु हुन्छ?
A. धारा १५
B. धारा १६
C. धारा १७
D. धारा १८
उत्तर: B
१२८. नेपालको संविधानमा सम्मानपूर्वक बाँच्न पाउने हक कुन धारामा छ?
A. धारा १६
B. धारा १७
C. धारा १८
D. धारा १९
उत्तर: A
१२९. नेपालको संविधानमा स्वतन्त्रताको हक कुन धारामा छ?
A. धारा १६
B. धारा १७
C. धारा १८
D. धारा १९
उत्तर: B
१३०. समानताको हक कुन धारामा छ?
A. धारा १७
B. धारा १८
C. धारा १९
D. धारा २०
उत्तर: B
१३१. सञ्चारको हक कुन धारामा व्यवस्था गरिएको छ?
A. धारा १८
B. धारा १९
C. धारा २०
D. धारा २१
उत्तर: B
१३२. न्यायसम्बन्धी हक कुन धारामा छ?
A. धारा १९
B. धारा २०
C. धारा २१
D. धारा २२
उत्तर: B
१३३. अपराधपीडितको हक कुन धारामा छ?
A. धारा २०
B. धारा २१
C. धारा २२
D. धारा २३
उत्तर: B
१३४. यातनाविरुद्धको हक कुन धारामा छ?
A. धारा २१
B. धारा २२
C. धारा २३
D. धारा २४
उत्तर: B
१३५. छुवाछूत तथा भेदभावविरुद्धको हक कुन धारामा छ?
A. धारा २३
B. धारा २४
C. धारा २५
D. धारा २६
उत्तर: B
१३६. सम्पत्तिको हक कुन धारामा छ?
A. धारा २४
B. धारा २५
C. धारा २६
D. धारा २७
उत्तर: B
१३७. धार्मिक स्वतन्त्रताको हक कुन धारामा छ?
A. धारा २५
B. धारा २६
C. धारा २७
D. धारा २८
उत्तर: B
१३८. सूचनाको हक कुन धारामा छ?
A. धारा २६
B. धारा २७
C. धारा २८
D. धारा २९
उत्तर: B
१३९. गोपनीयताको हक कुन धारामा छ?
A. धारा २७
B. धारा २८
C. धारा २९
D. धारा ३०
उत्तर: B
१४०. शोषणविरुद्धको हक कुन धारामा छ?
A. धारा २८
B. धारा २९
C. धारा ३०
D. धारा ३१
उत्तर: B
१४१. स्वच्छ तथा स्वस्थ वातावरणको हक कुन धारामा छ?
A. धारा २९
B. धारा ३०
C. धारा ३१
D. धारा ३२
उत्तर: B
१४२. शिक्षासम्बन्धी हक कुन धारामा छ?
A. धारा ३०
B. धारा ३१
C. धारा ३२
D. धारा ३३
उत्तर: B
१४३. भाषा तथा संस्कृतिको हक कुन धारामा छ?
A. धारा ३१
B. धारा ३२
C. धारा ३३
D. धारा ३४
उत्तर: B
१४४. रोजगारीको हक कुन धारामा छ?
A. धारा ३२
B. धारा ३३
C. धारा ३४
D. धारा ३५
उत्तर: B
१४५. श्रमको हक कुन धारामा छ?
A. धारा ३३
B. धारा ३४
C. धारा ३५
D. धारा ३६
उत्तर: B
१४६. स्वास्थ्यसम्बन्धी हक कुन धारामा छ?
A. धारा ३४
B. धारा ३५
C. धारा ३६
D. धारा ३७
उत्तर: B
१४७. खाद्यसम्बन्धी हक कुन धारामा छ?
A. धारा ३५
B. धारा ३६
C. धारा ३७
D. धारा ३८
उत्तर: B
१४८. आवासको हक कुन धारामा छ?
A. धारा ३६
B. धारा ३७
C. धारा ३८
D. धारा ३९
उत्तर: B
१४९. महिलाको हक कुन धारामा छ?
A. धारा ३७
B. धारा ३८
C. धारा ३९
D. धारा ४०
उत्तर: B
१५०. बालबालिकाको हक कुन धारामा छ?
A. धारा ३८
B. धारा ३९
C. धारा ४०
D. धारा ४१
उत्तर: B
D. लोकतन्त्रका प्रकार र विशेषता
१५१. प्रत्यक्ष लोकतन्त्रको उत्कृष्ट उदाहरणका रूपमा कुन देशलाई लिइन्छ?
A. स्विट्जरल्यान्ड
B. नेपाल
C. भारत
D. बेलायत
उत्तर: A
१५२. प्रतिनिधिमूलक लोकतन्त्रमा नागरिकले मुख्यतः के गर्छन्?
A. प्रतिनिधि चयन गर्छन्
B. सबै कानून आफैं बनाउँछन्
C. अदालत सञ्चालन गर्छन्
D. सेना सञ्चालन गर्छन्
उत्तर: A
१५३. जनमत संग्रह (Referendum) कुन लोकतान्त्रिक अभ्याससँग सम्बन्धित छ?
A. प्रत्यक्ष जननिर्णय
B. न्यायिक समीक्षा
C. प्रशासनिक नियुक्ति
D. सैनिक शासन
उत्तर: A
१५४. लोकतन्त्रमा जनमत संग्रहको मुख्य विशेषता के हो?
A. कुनै महत्वपूर्ण विषयमा जनताबाट प्रत्यक्ष निर्णय लिने
B. संसद विघटन गर्ने
C. न्यायाधीश नियुक्त गर्ने
D. सरकार गठन मात्र गर्ने
उत्तर: A
१५५. उदार लोकतन्त्रको प्रमुख विशेषता कुन हो?
A. व्यक्तिगत स्वतन्त्रता र अधिकारको संरक्षण
B. एकदलीय शासन
C. प्रेसमाथि प्रतिबन्ध
D. निरंकुशता
उत्तर: A
१५६. लोकतान्त्रिक शासनमा बहुमतको सिद्धान्तसँगै के आवश्यक हुन्छ?
A. अल्पमतको अधिकार संरक्षण
B. अल्पमतको अधिकार समाप्ति
C. विपक्षीमाथि प्रतिबन्ध
D. प्रेस नियन्त्रण
उत्तर: A
१५७. लोकतन्त्रमा राजनीतिक सहिष्णुता भन्नाले के बुझिन्छ?
A. फरक विचार र मतको सम्मान
B. विपक्षीलाई निषेध गर्नु
C. एक दललाई मात्र मान्यता दिनु
D. आलोचना रोक्नु
उत्तर: A
१५८. लोकतन्त्रको संस्थागत आधार कुन हो?
A. संविधान
B. व्यक्तिगत आदेश
C. सैन्य निर्देशन
D. परम्परा मात्र
उत्तर: A
१५९. लोकतन्त्रमा संवैधानिक सर्वोच्चता भन्नाले के बुझिन्छ?
A. संविधान सर्वोच्च कानूनी दस्तावेज हुनु
B. सरकार संविधानभन्दा माथि हुनु
C. संसद कानूनभन्दा माथि हुनु
D. दल संविधानभन्दा माथि हुनु
उत्तर: A
१६०. लोकतन्त्रमा शक्तिको वैधानिकता मुख्यतः कहाँबाट आउँछ?
A. जनताको सहमति
B. सेनाको आदेश
C. वंश
D. सम्पत्ति
उत्तर: A
E. निर्वाचनसम्बन्धी MCQs
१६१. आवधिक निर्वाचनको प्रमुख विशेषता कुन हो?
A. निश्चित समय अन्तरालमा निर्वाचन हुनु
B. निर्वाचन एकपटक मात्र हुनु
C. निर्वाचन आवश्यक नहुनु
D. सरकार आफैं निर्वाचित हुनु
उत्तर: A
१६२. निर्वाचनको ‘Universal Suffrage’ भन्नाले के बुझिन्छ?
A. योग्य सबै नागरिकलाई मतदानको अधिकार
B. धनीलाई मात्र मतदान अधिकार
C. शिक्षितलाई मात्र मतदान अधिकार
D. कर्मचारीलाई मात्र मतदान अधिकार
उत्तर: A
१६३. नेपालको संविधानअनुसार मतदानको न्यूनतम उमेर कति हो?
A. १६ वर्ष
B. १७ वर्ष
C. १८ वर्ष
D. २१ वर्ष
उत्तर: C
१६४. बालिग मताधिकारको प्रमुख आधार कुन हो?
A. उमेरको कानूनी मापदण्ड
B. सम्पत्ति
C. शिक्षा
D. जात
उत्तर: A
१६५. निर्वाचनमा ‘Secret Ballot’ को नेपाली अर्थ के हो?
A. गोप्य मतदान
B. खुला मतदान
C. सामूहिक मतदान
D. अनिवार्य मतदान
उत्तर: A
१६६. गोप्य मतदानले मुख्यतः के संरक्षण गर्छ?
A. मतदाताको स्वतन्त्र इच्छा
B. उम्मेदवारको सम्पत्ति
C. राजनीतिक दलको कार्यालय
D. निर्वाचन आयोगको बजेट
उत्तर: A
१६७. निर्वाचनमा ‘Free and Fair’ भन्नाले के बुझिन्छ?
A. स्वतन्त्र तथा निष्पक्ष निर्वाचन
B. महँगो निर्वाचन
C. सीमित निर्वाचन
D. सरकारी निर्वाचन
उत्तर: A
१६८. निर्वाचनमा समान प्रतिस्पर्धाको अर्थ के हो?
A. उम्मेदवारहरूलाई समान कानूनी अवसर
B. सरकारलाई मात्र अवसर
C. एउटा दललाई मात्र अवसर
D. धनीलाई मात्र अवसर
उत्तर: A
१६९. निर्वाचन आचारसंहिताको मुख्य उद्देश्य के हो?
A. निर्वाचनलाई मर्यादित, स्वच्छ र निष्पक्ष बनाउन सहयोग गर्नु
B. मतदाता हटाउनु
C. उम्मेदवार रोक्नु
D. संसद विघटन गर्नु
उत्तर: A
१७०. निर्वाचन प्रचारप्रसारमा घृणात्मक अभिव्यक्तिले के असर पार्न सक्छ?
A. निर्वाचनको वातावरण बिगार्न सक्छ
B. लोकतन्त्र बलियो बनाउँछ
C. मतदाता बढाउँछ
D. निष्पक्षता बढाउँछ
उत्तर: A
F. निर्वाचन प्रणाली
१७१. निर्वाचन प्रणाली भन्नाले के बुझिन्छ?
A. मतलाई निर्वाचन परिणाममा रूपान्तरण गर्ने विधि
B. मतदाता नामावली मात्र
C. राजनीतिक दलको घोषणापत्र
D. निर्वाचन प्रचार
उत्तर: A
१७२. नेपालको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा कुन-कुन निर्वाचन प्रणाली प्रयोग हुन्छ?
A. पहिलो हुने निर्वाचित हुने र समानुपातिक
B. प्रत्यक्ष मात्र
C. समानुपातिक मात्र
D. मनोनयन मात्र
उत्तर: A
१७३. First-Past-The-Post (FPTP) लाई नेपालीमा के भनिन्छ?
A. पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली
B. समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली
C. प्रत्यक्ष जनमत प्रणाली
D. मिश्रित मतदान प्रणाली
उत्तर: A
१७४. समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीको मुख्य उद्देश्य के हो?
A. मतको अनुपातअनुसार प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्नु
B. सबै सीट एक दललाई दिनु
C. उम्मेदवारको उमेर बढाउनु
D. निर्वाचन रोक्नु
उत्तर: A
१७५. मिश्रित निर्वाचन प्रणालीमा के संयोजन हुन्छ?
A. प्रत्यक्ष र समानुपातिक प्रणाली
B. प्रत्यक्ष र मनोनयन मात्र
C. समानुपातिक र नियुक्ति मात्र
D. जनमत र न्यायिक समीक्षा
उत्तर: A
१७६. नेपालको प्रतिनिधि सभामा प्रत्यक्ष निर्वाचनबाट कति सदस्य निर्वाचित हुन्छन्?
A. ११०
B. १६५
C. २७५
D. ५९
उत्तर: B
१७७. प्रतिनिधि सभामा समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट कति सदस्य निर्वाचित हुन्छन्?
A. ११०
B. १६५
C. २७५
D. ५९
उत्तर: A
१७८. प्रतिनिधि सभामा जम्मा सदस्य संख्या कति हुन्छ?
A. २४०
B. २६५
C. २७५
D. ३३५
उत्तर: C
१७९. राष्ट्रिय सभामा जम्मा सदस्य संख्या कति हुन्छ?
A. ५६
B. ५९
C. ६०
D. ६५
उत्तर: B
१८०. प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन क्षेत्र निर्धारणमा मुख्य आधारमध्ये कुन हो?
A. जनसंख्या र भौगोलिक अनुकूलता
B. दलको संख्या
C. उम्मेदवारको सम्पत्ति
D. सरकारको बजेट
उत्तर: A
G. निर्वाचन आयोग
१८१. निर्वाचन आयोगसम्बन्धी संवैधानिक व्यवस्था कुन भागमा छ?
A. भाग २१
B. भाग २२
C. भाग २३
D. भाग २४
उत्तर: B
१८२. निर्वाचन आयोगसम्बन्धी मुख्य धारा कुन हो?
A. धारा २४५
B. धारा २४६
C. धारा २४७
D. धारा २४८
उत्तर: A
१८३. निर्वाचन आयोगको काम, कर्तव्य र अधिकार कुन धारामा व्यवस्था गरिएको छ?
A. धारा २४५
B. धारा २४६
C. धारा २४७
D. धारा २४८
उत्तर: B
१८४. निर्वाचन आयोगमा प्रमुख निर्वाचन आयुक्तसहित कति सदस्य रहने व्यवस्था छ?
A. ३
B. ४
C. ५
D. ७
उत्तर: C
१८५. निर्वाचन आयोगका पदाधिकारीलाई सामान्यतः कसले नियुक्त गर्छ?
A. राष्ट्रपति
B. प्रधानमन्त्री
C. सभामुख
D. प्रधानन्यायाधीश
उत्तर: A
१८६. निर्वाचन आयोगको संवैधानिक प्रमुख पद कुन हो?
A. प्रमुख निर्वाचन आयुक्त
B. निर्वाचन सचिव
C. मुख्य निर्वाचन अधिकृत
D. निर्वाचन निरीक्षक
उत्तर: A
१८७. निर्वाचन आयोगको प्रमुख संवैधानिक कार्य कुन हो?
A. निर्वाचन सञ्चालन, रेखदेख, निर्देशन र नियन्त्रण
B. कानून निर्माण
C. न्याय सम्पादन
D. बजेट पारित
उत्तर: A
१८८. मतदाता नामावली तयार गर्ने जिम्मेवारी कसको हो?
A. निर्वाचन आयोग
B. गृह मन्त्रालय
C. संसद
D. जिल्ला समन्वय समिति
उत्तर: A
१८९. राजनीतिक दलको निर्वाचनसम्बन्धी विवरण व्यवस्थापनमा कुन निकायको भूमिका हुन्छ?
A. निर्वाचन आयोग
B. सर्वोच्च अदालत मात्र
C. अर्थ मन्त्रालय
D. राष्ट्रिय योजना आयोग
उत्तर: A
१९०. निर्वाचन आयोगको स्वतन्त्रता किन आवश्यक हुन्छ?
A. निर्वाचनको निष्पक्षता र विश्वसनीयता कायम गर्न
B. सरकारलाई बलियो बनाउन
C. एउटा दललाई जिताउन
D. मतदाता घटाउन
उत्तर: A
H. बालिग मताधिकार र मतदाता
१९१. बालिग मताधिकारको अर्को अर्थ कुन हो?
A. Universal Adult Suffrage
B. Limited Voting
C. Selective Suffrage
D. Political Appointment
उत्तर: A
१९२. बालिग मताधिकारमा ‘Adult’ ले मुख्यतः के जनाउँछ?
A. कानूनले तोकेको मतदानयोग्य उमेर पुगेको व्यक्ति
B. सरकारी कर्मचारी
C. विवाहित व्यक्ति मात्र
D. धनी व्यक्ति
उत्तर: A
१९३. मतदाता नामावलीमा नाम हुनुको मुख्य महत्व के हो?
A. निर्वाचनमा मतदान गर्ने योग्यता प्रमाणित गर्न
B. सरकारी जागिर पाउन
C. कर छुट पाउन
D. राजनीतिक दल खोल्न
उत्तर: A
१९४. मतदानको अधिकार प्रयोग गर्दा नागरिकले कुन सिद्धान्त पालना गर्नुपर्छ?
A. स्वतन्त्र विवेक
B. दबाबमा मतदान
C. पैसाका आधारमा मतदान
D. जातीय आधारमा मतदान
उत्तर: A
१९५. मतदाता परिचयपत्रको प्रमुख उद्देश्य के हो?
A. मतदाताको पहिचान सुनिश्चित गर्न
B. राजनीतिक दलको सदस्यता दिन
C. कर संकलन गर्न
D. सरकारी नियुक्ति गर्न
उत्तर: A
१९६. मतदाता शिक्षा किन आवश्यक हुन्छ?
A. मतदातालाई मतदान प्रक्रिया र अधिकारबारे सचेत बनाउन
B. उम्मेदवारको प्रचार गर्न
C. राजनीतिक दलको प्रचार गर्न
D. निर्वाचन स्थगित गर्न
उत्तर: A
१९७. मतदान नगर्ने निर्णयलाई के भनिन्छ?
A. Abstention
B. Referendum
C. Suffrage
D. Franchise
उत्तर: A
१९८. मतदानमा नागरिकको सहभागिताले के बलियो बनाउँछ?
A. लोकतान्त्रिक वैधता
B. निरंकुशता
C. सैनिक शासन
D. राजनीतिक असमानता
उत्तर: A
१९९. मताधिकारमाथि अनुचित विभेद गर्नु कुन लोकतान्त्रिक मूल्यविपरीत हुन्छ?
A. समानता
B. पारदर्शिता
C. जवाफदेहिता
D. विकेन्द्रीकरण
उत्तर: A
२००. लोकतन्त्रमा बालिग मताधिकारको सबैभन्दा महत्वपूर्ण योगदान कुन हो?
A. नागरिकलाई शासन चयन प्रक्रियामा सहभागी गराउनु
B. सरकारलाई स्थायी बनाउनु
C. राजनीतिक दल समाप्त गर्नु
D. निर्वाचन हटाउनु
उत्तर: A
A. नेपालको निर्वाचन प्रणाली
२०१. नेपालको निर्वाचन प्रणालीलाई सामान्यतः कस्तो प्रणाली भनिन्छ?
A. पूर्ण प्रत्यक्ष
B. पूर्ण समानुपातिक
C. मिश्रित
D. मनोनयन प्रणाली
उत्तर: C
२०२. प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनमा प्रत्यक्षतर्फ कुन प्रणाली प्रयोग हुन्छ?
A. समानुपातिक प्रतिनिधित्व
B. पहिलो हुने निर्वाचित हुने
C. एकल संक्रमणीय मत
D. सूची प्रणाली
उत्तर: B
२०३. प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनमा समानुपातिकतर्फ कस्तो प्रणाली प्रयोग हुन्छ?
A. खुला सूची
B. बन्द सूची
C. प्रत्यक्ष मतदान
D. जनमत संग्रह
उत्तर: B
२०४. समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणालीको मुख्य उद्देश्य के हो?
A. मतको अनुपातअनुसार प्रतिनिधित्व गराउनु
B. सबैभन्दा धेरै मत ल्याउने उम्मेदवार मात्र छान्नु
C. सरकार नियुक्त गर्नु
D. न्यायाधीश चयन गर्नु
उत्तर: A
२०५. FPTP प्रणालीमा निर्वाचित हुन सामान्यतः के आवश्यक हुन्छ?
A. सबै मतको ५०% भन्दा बढी
B. अन्य उम्मेदवारभन्दा बढी मत
C. समानुपातिक सूचीमा नाम
D. दलको मात्र समर्थन
उत्तर: B
२०६. FPTP को मुख्य विशेषता कुन हो?
A. क्षेत्रबाट एक प्रतिनिधि निर्वाचित हुने
B. दलको मतअनुसार सीट बाँडिने
C. सबै उम्मेदवार निर्वाचित हुने
D. मनोनयनबाट सदस्य आउने
उत्तर: A
२०७. समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमा मुख्य आधार के हुन्छ?
A. राजनीतिक दलले प्राप्त गरेको मत
B. उम्मेदवारको व्यक्तिगत सम्पत्ति
C. उम्मेदवारको उमेर
D. निर्वाचन क्षेत्रको क्षेत्रफल मात्र
उत्तर: A
२०८. मिश्रित निर्वाचन प्रणालीमा कुन दुई प्रणालीको संयोजन हुन्छ?
A. प्रत्यक्ष र समानुपातिक
B. प्रत्यक्ष र मनोनयन
C. मनोनयन र जनमत संग्रह
D. समानुपातिक र न्यायिक
उत्तर: A
२०९. नेपालको संविधानअनुसार प्रतिनिधि सभामा कति सदस्य हुन्छन्?
A. २२५
B. २४०
C. २७५
D. ३३५
उत्तर: C
२१०. प्रतिनिधि सभामा प्रत्यक्ष निर्वाचनबाट कति सदस्य निर्वाचित हुन्छन्?
A. ११०
B. १६५
C. १७५
D. २७५
उत्तर: B
२११. प्रतिनिधि सभामा समानुपातिक निर्वाचनबाट कति सदस्य निर्वाचित हुन्छन्?
A. ९०
B. १००
C. ११०
D. १६५
उत्तर: C
२१२. प्रतिनिधि सभाको कुल २७५ सदस्यमा प्रत्यक्ष र समानुपातिक सदस्यको अनुपात कुन हो?
A. १६५ : ११०
B. ११० : १६५
C. १५० : १२५
D. १७५ : १००
उत्तर: A
२१३. राष्ट्रिय सभा कस्तो सदन हो?
A. अस्थायी सदन
B. स्थायी सदन
C. विघटन हुने सदन
D. मनोनयन मात्र हुने सदन
उत्तर: B
२१४. राष्ट्रिय सभामा कति सदस्य हुन्छन्?
A. ५५
B. ५६
C. ५९
D. ६०
उत्तर: C
२१५. राष्ट्रिय सभाका सदस्यको कार्यकाल कति वर्ष हुन्छ?
A. ४
B. ५
C. ६
D. ७
उत्तर: C
२१६. राष्ट्रिय सभाका सदस्यको निर्वाचनमा कुन प्रणाली प्रयोग हुन्छ?
A. FPTP मात्र
B. समानुपातिक मात्र
C. एकल संक्रमणीय मत
D. प्रत्यक्ष जनमत संग्रह
उत्तर: C
२१७. राष्ट्रिय सभाका सदस्यको निर्वाचनमा कसले मतदान गर्छन्?
A. सबै नागरिकले प्रत्यक्ष रूपमा
B. प्रदेश सभा सदस्य तथा स्थानीय तहका प्रमुख/उपप्रमुख
C. प्रतिनिधि सभा सदस्य मात्र
D. राष्ट्रपतिले मात्र
उत्तर: B
२१८. राष्ट्रिय सभामा राष्ट्रपतिबाट मनोनीत सदस्य संख्या कति हुन्छ?
A. १
B. २
C. ३
D. ५
उत्तर: C
२१९. राष्ट्रिय सभाको निर्वाचनमा एकल संक्रमणीय मत प्रणालीको प्रयोगले के सुनिश्चित गर्न सहयोग गर्छ?
A. बहुमतीय तथा समावेशी प्रतिनिधित्व
B. केवल एक दलको प्रतिनिधित्व
C. सबै सीटमा प्रत्यक्ष निर्वाचन
D. निर्वाचनविहीन शासन
उत्तर: A
२२०. समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमा उम्मेदवारको सूची कसले पेश गर्छ?
A. राजनीतिक दलले
B. सर्वोच्च अदालतले
C. निर्वाचन आयोगले
D. राष्ट्रपतिले
उत्तर: A
🟩 B. निर्वाचन आयोग
२२१. नेपालको संविधानको कुन धारामा निर्वाचन आयोगको व्यवस्था छ?
A. २४०
B. २४५
C. २५०
D. २५५
उत्तर: B
२२२. निर्वाचन आयोगको काम, कर्तव्य र अधिकार कुन धारामा उल्लेख छ?
A. २४५
B. २४६
C. २४७
D. २४८
उत्तर: B
२२३. निर्वाचन आयोगमा प्रमुख निर्वाचन आयुक्त र कति जना निर्वाचन आयुक्त रहने व्यवस्था छ?
A. २
B. ३
C. ४
D. ५
उत्तर: C
२२४. निर्वाचन आयोगका पदाधिकारीको नियुक्ति कसले गर्छ?
A. प्रधानमन्त्री
B. राष्ट्रपतिले संवैधानिक परिषद्को सिफारिसमा
C. सभामुख
D. प्रधानन्यायाधीश
उत्तर: B
२२५. प्रमुख निर्वाचन आयुक्त तथा निर्वाचन आयुक्तको पदावधि कति वर्ष हुन्छ?
A. ४
B. ५
C. ६
D. ७
उत्तर: C
२२६. निर्वाचन आयोगको प्रमुख कार्य कुन हो?
A. निर्वाचन सञ्चालन, रेखदेख, निर्देशन र नियन्त्रण
B. कानून निर्माण
C. न्याय सम्पादन
D. बजेट निर्माण
उत्तर: A
२२७. निर्वाचन आयोगले कुन अभिलेख तयार गर्छ?
A. मतदाता नामावली
B. राष्ट्रिय जनगणना
C. राष्ट्रिय बजेट
D. सरकारी कर्मचारी विवरण
उत्तर: A
२२८. निर्वाचन आयोगले राजनीतिक दलसम्बन्धी कुन काम गर्छ?
A. राजनीतिक दल दर्ता
B. राजनीतिक दलको सरकार गठन
C. दलको नीति निर्माण
D. दलको बजेट निर्माण
उत्तर: A
२२९. निर्वाचन आयोगको स्वतन्त्रता कुन कुराका लागि महत्वपूर्ण छ?
A. निष्पक्ष निर्वाचन
B. सरकारी नियन्त्रण
C. एकदलीय शासन
D. न्यायिक नियुक्ति
उत्तर: A
२३०. निर्वाचन आयोगको काममा ‘नियन्त्रण’ भन्नाले के बुझिन्छ?
A. निर्वाचन प्रक्रियालाई कानूनी मापदण्डअनुसार व्यवस्थित गर्नु
B. मतदाता हटाउनु
C. संसद नियन्त्रण गर्नु
D. राजनीतिक दल बन्द गर्नु
उत्तर: A
🟨 C. मतदाता नामावली
२३१. मतदाता नामावलीको प्रमुख उद्देश्य के हो?
A. मतदान गर्न योग्य व्यक्तिको अभिलेख राख्नु
B. उम्मेदवारको सम्पत्ति अभिलेख राख्नु
C. सरकारी कर्मचारीको अभिलेख राख्नु
D. राजनीतिक दलको सदस्यता निर्धारण गर्नु
उत्तर: A
२३२. नेपालको संविधानअनुसार मतदानको न्यूनतम उमेर कति हो?
A. १६
B. १७
C. १८
D. २१
उत्तर: C
२३३. मतदाता नामावलीमा नाम समावेश गर्न मुख्य आधार कुन हो?
A. कानूनी योग्यता पूरा गर्नु
B. राजनीतिक दलको सदस्य हुनु
C. सरकारी कर्मचारी हुनु
D. करदाता हुनु मात्र
उत्तर: A
२३४. मतदाता नामावलीमा नाम नभएको व्यक्तिले सामान्यतः के गर्न सक्दैन?
A. सम्बन्धित निर्वाचनमा मतदान
B. नागरिकता लिन
C. शिक्षा लिन
D. रोजगारी गर्न
उत्तर: A
२३५. मतदाता परिचयपत्रको मुख्य उद्देश्य के हो?
A. मतदाताको पहिचान पुष्टि
B. राजनीतिक दलको प्रचार
C. कर संकलन
D. उम्मेदवारी घोषणा
उत्तर: A
२३६. मतदाता शिक्षा मुख्यतः कसका लागि हो?
A. मतदाता
B. न्यायाधीश
C. सैनिक
D. सरकारी सचिव
उत्तर: A
२३७. मतदाता शिक्षाले कुन कुरामा सहयोग गर्छ?
A. सही मतदान प्रक्रिया बुझ्न
B. मत किन्न
C. निर्वाचन परिणाम बदल्न
D. उम्मेदवार नियुक्त गर्न
उत्तर: A
२३८. मतदाता नामावलीमा त्रुटि भएमा त्यसलाई सच्याउने व्यवस्था किन आवश्यक छ?
A. योग्य नागरिकको मतदान अधिकार सुनिश्चित गर्न
B. निर्वाचन रोक्न
C. मतदाता घटाउन
D. उम्मेदवार बढाउन
उत्तर: A
२३९. ‘Suffrage’ शब्दले के जनाउँछ?
A. मताधिकार
B. नागरिकता
C. निर्वाचन क्षेत्र
D. उम्मेदवारी
उत्तर: A
२४०. ‘Universal Adult Suffrage’ को अर्थ के हो?
A. सबै योग्य बालिग नागरिकलाई मताधिकार
B. सबै बालबालिकालाई मतदान
C. धनीलाई मात्र मतदान
D. सरकारी कर्मचारीलाई मात्र मतदान
उत्तर: A
🟥 D. निर्वाचन आचारसंहिता
२४१. निर्वाचन आचारसंहिताको मुख्य उद्देश्य के हो?
A. निर्वाचनलाई स्वच्छ, निष्पक्ष र मर्यादित बनाउन
B. निर्वाचन रोक्न
C. सरकार परिवर्तन रोक्न
D. मतदाता घटाउन
उत्तर: A
२४२. निर्वाचन आचारसंहिता कसले जारी गर्छ?
A. निर्वाचन आयोग
B. संसद
C. सर्वोच्च अदालत
D. गृह मन्त्रालय
उत्तर: A
२४३. निर्वाचन आचारसंहिताले मुख्यतः कसलाई नियमन गर्छ?
A. निर्वाचनसँग सम्बन्धित पक्षहरू
B. केवल मतदाता
C. केवल न्यायाधीश
D. केवल कर्मचारी
उत्तर: A
२४४. निर्वाचन प्रचारमा सरकारी स्रोतसाधनको दुरुपयोग गर्नु के हो?
A. अनुचित निर्वाचन अभ्यास
B. लोकतान्त्रिक अधिकार
C. मतदाता शिक्षा
D. समानुपातिक प्रतिनिधित्व
उत्तर: A
२४५. निर्वाचन आचारसंहिताले कुन मूल्यलाई बलियो बनाउँछ?
A. निष्पक्षता
B. निरंकुशता
C. भेदभाव
D. गोपनीयता उल्लङ्घन
उत्तर: A
२४६. निर्वाचन प्रचारप्रसारमा झुटा सूचना फैलाउनु कस्तो कार्य हो?
A. अनुचित
B. अनिवार्य
C. लोकतान्त्रिक कर्तव्य
D. संवैधानिक अधिकार
उत्तर: A
२४७. मतदातालाई डर, धम्की वा दबाब दिनु कुन सिद्धान्तविपरीत हो?
A. स्वतन्त्र मतदान
B. समानुपातिक प्रतिनिधित्व
C. संघीयता
D. विकेन्द्रीकरण
उत्तर: A
२४८. मतदातालाई पैसा वा वस्तु दिएर मत माग्नु केसँग सम्बन्धित छ?
A. मत खरिद
B. मतदाता शिक्षा
C. जनमत संग्रह
D. समानुपातिक प्रतिनिधित्व
उत्तर: A
२४९. निर्वाचनमा हिंसा प्रयोगले के असर पार्छ?
A. स्वतन्त्र र निष्पक्ष निर्वाचनमा नकारात्मक असर
B. लोकतन्त्र बलियो
C. मतदाता शिक्षा बढ्ने
D. निर्वाचन लागत घट्ने
उत्तर: A
२५०. निर्वाचन आचारसंहिता उल्लङ्घन भएमा कारबाहीको अधिकार मुख्यतः कससँग सम्बन्धित हुन्छ?
A. निर्वाचन आयोग
B. राष्ट्रिय योजना आयोग
C. लोक सेवा आयोग
D. नेपाल राष्ट्र बैंक
उत्तर: A
🟪 E. लोकतन्त्र र कानूनको शासन
२५१. Rule of Law को मूल अवधारणा के हो?
A. कानूनको सर्वोच्चता
B. व्यक्तिको सर्वोच्चता
C. दलको सर्वोच्चता
D. सेनाको सर्वोच्चता
उत्तर: A
२५२. कानूनको शासनमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण सिद्धान्त कुन हो?
A. कानूनको अगाडि समानता
B. शासकको विशेषाधिकार
C. राजनीतिक भेदभाव
D. वंशानुगत अधिकार
उत्तर: A
२५३. लोकतन्त्रमा संविधानले मुख्यतः के सीमित गर्छ?
A. राज्यको शक्ति
B. नागरिकको शिक्षा
C. जनताको संस्कृति
D. सामाजिक सम्बन्ध
उत्तर: A
२५४. शक्तिको पृथकीकरणले कुन जोखिम घटाउँछ?
A. शक्तिको केन्द्रीकरण
B. नागरिक सहभागिता
C. मानव अधिकार
D. निर्वाचन
उत्तर: A
२५५. Checks and Balances को मुख्य उद्देश्य के हो?
A. राज्यका अंगबीच शक्ति सन्तुलन
B. संसद समाप्त गर्नु
C. न्यायपालिका नियन्त्रण गर्नु
D. सरकारलाई निरंकुश बनाउनु
उत्तर: A
२५६. स्वतन्त्र न्यायपालिका लोकतन्त्रको कुन पक्षसँग सम्बन्धित छ?
A. कानूनको शासन
B. एकदलीय शासन
C. निरंकुशता
D. सैनिक शासन
उत्तर: A
२५७. लोकतन्त्रमा पारदर्शिता र जवाफदेहिता कसका लागि आवश्यक हुन्छ?
A. सार्वजनिक शासन
B. निजी परिवार मात्र
C. राजनीतिक दल मात्र
D. अदालत मात्र
उत्तर: A
२५८. लोकतान्त्रिक सरकारको वैधताको प्रमुख स्रोत के हो?
A. जनताको सहमति
B. सैन्य शक्ति
C. वंश
D. सम्पत्ति
उत्तर: A
२५९. लोकतन्त्रमा विपक्षी दलको प्रमुख भूमिका कुन हो?
A. सरकारको निगरानी र आलोचना
B. अदालत सञ्चालन
C. सेना सञ्चालन
D. निर्वाचन आयोग चलाउनु
उत्तर: A
२६०. लोकतन्त्रमा प्रेस स्वतन्त्रता किन महत्वपूर्ण छ?
A. सूचना प्रवाह र सरकारको निगरानीका लागि
B. सरकारलाई निरंकुश बनाउन
C. निर्वाचन रोक्न
D. अदालत हटाउन
उत्तर: A
🟫 F. Statement-based MCQs
२६१. निम्नमध्ये कुन लोकतन्त्रको विशेषता हो?
जनसहभागिता
स्वतन्त्र निर्वाचन
कानूनको शासन
निरंकुशता
A. १, २ र ३ मात्र
B. १ र ४ मात्र
C. २ र ४ मात्र
D. सबै
उत्तर: A
२६२. मानव अधिकारका विशेषता कुन-कुन हुन्?
सार्वभौमिकता
अविभाज्यता
अन्तरनिर्भरता
भेदभाव
A. १, २ र ३
B. १ र ४
C. २ र ४
D. सबै
उत्तर: A
२६३. स्वतन्त्र निर्वाचनका विशेषता कुन हुन्?
गोप्य मतदान
समान अवसर
स्वतन्त्र मत
डर–धम्की
A. १, २ र ३
B. १ र ४
C. २ र ४
D. सबै
उत्तर: A
२६४. लोकतन्त्रका आधारभूत मूल्य कुन हुन्?
A. स्वतन्त्रता
B. समानता
C. सहभागिता
D. माथिका सबै
उत्तर: D
२६५. निम्नमध्ये कुन मानव अधिकारको उल्लङ्घन हो?
A. यातना
B. भेदभाव
C. जबर्जस्ती श्रम
D. माथिका सबै
उत्तर: D
२६६. निर्वाचनमा निम्नमध्ये कुन कुरा आवश्यक हुन्छ?
A. योग्य मतदाता
B. स्वतन्त्र उम्मेदवारीको अवसर
C. गोप्य मतदान
D. माथिका सबै
उत्तर: D
२६७. निम्नमध्ये कुन प्रत्यक्ष लोकतन्त्रको माध्यम हो?
A. जनमत संग्रह
B. प्रतिनिधि निर्वाचन मात्र
C. मन्त्रिपरिषद् गठन
D. प्रशासनिक नियुक्ति
उत्तर: A
२६८. निम्नमध्ये कुन दोस्रो पुस्ताको मानव अधिकार हो?
A. शिक्षाको अधिकार
B. मतदान अधिकार
C. अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता
D. जीवनको अधिकार
उत्तर: A
२६९. निम्नमध्ये कुन पहिलो पुस्ताको अधिकार हो?
A. मतदान अधिकार
B. शिक्षा अधिकार
C. स्वास्थ्य अधिकार
D. आवास अधिकार
उत्तर: A
२७०. निम्नमध्ये कुन तेस्रो पुस्ताको अधिकार हो?
A. विकासको अधिकार
B. मतदान अधिकार
C. सम्पत्तिको अधिकार
D. अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता
उत्तर: A
🔵 G. सही/गलत प्रकार
२७१. लोकतन्त्रमा सार्वभौमसत्ता जनतामा निहित हुन्छ।
A. सही
B. गलत
C. आंशिक
D. कुनै होइन
उत्तर: A
२७२. मानव अधिकार केवल नागरिकका लागि मात्र हुन्छ।
A. सही
B. गलत
C. आंशिक
D. कुनै होइन
उत्तर: B
२७३. आवधिक निर्वाचन लोकतन्त्रको महत्वपूर्ण आधार हो।
A. सही
B. गलत
C. आंशिक
D. कुनै होइन
उत्तर: A
२७४. बालिग मताधिकारमा उमेरको कुनै भूमिका हुँदैन।
A. सही
B. गलत
C. आंशिक
D. कुनै होइन
उत्तर: B
२७५. गोप्य मतदानले मतदाताको स्वतन्त्रता संरक्षण गर्छ।
A. सही
B. गलत
C. आंशिक
D. कुनै होइन
उत्तर: A
२७६. समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमा मतको अनुपातलाई महत्व दिइन्छ।
A. सही
B. गलत
C. आंशिक
D. कुनै होइन
उत्तर: A
२७७. FPTP प्रणालीमा सबै उम्मेदवारले समान सीट पाउँछन्।
A. सही
B. गलत
C. आंशिक
D. कुनै होइन
उत्तर: B
२७८. निर्वाचन आयोग नेपालको संवैधानिक निकाय हो।
A. सही
B. गलत
C. आंशिक
D. कुनै होइन
उत्तर: A
२७९. मानव अधिकारको विश्वव्यापी घोषणापत्र १९४८ मा जारी भएको हो।
A. सही
B. गलत
C. आंशिक
D. कुनै होइन
उत्तर: A
२८०. मानव अधिकार दिवस डिसेम्बर १० मा मनाइन्छ।
A. सही
B. गलत
C. आंशिक
D. कुनै होइन
उत्तर: A
🟠 H. Assertion–Reason
२८१. Assertion (A): लोकतन्त्रमा निर्वाचन आवश्यक हुन्छ।
Reason (R): निर्वाचनले जनतालाई प्रतिनिधि छनोट गर्ने अवसर दिन्छ।
A. A र R दुवै सही, R ले A को सही व्याख्या गर्छ
B. A सही, R गलत
C. A गलत, R सही
D. दुवै गलत
उत्तर: A
२८२. Assertion: गोप्य मतदान लोकतान्त्रिक निर्वाचनको महत्वपूर्ण पक्ष हो।
Reason: यसले मतदातालाई आफ्नो रोजाइ स्वतन्त्र रूपमा व्यक्त गर्न सहयोग गर्छ।
A. दुवै सही र R सही व्याख्या हो
B. A सही, R गलत
C. A गलत, R सही
D. दुवै गलत
उत्तर: A
२८३. Assertion: मानव अधिकार सार्वभौमिक हुन्छन्।
Reason: मानव अधिकार मानिस भएकै कारण प्राप्त हुन्छन्।
A. दुवै सही र R सही व्याख्या हो
B. A सही, R गलत
C. A गलत, R सही
D. दुवै गलत
उत्तर: A
२८४. Assertion: समानुपातिक प्रणालीले समावेशी प्रतिनिधित्वमा सहयोग गर्न सक्छ।
Reason: यसमा दलले प्राप्त गरेको मतको अनुपातलाई प्रतिनिधित्वमा महत्व दिइन्छ।
A. दुवै सही र R सही व्याख्या हो
B. A सही, R गलत
C. A गलत, R सही
D. दुवै गलत
उत्तर: A
२८५. Assertion: कानूनको शासन लोकतन्त्रको आधार हो।
Reason: कानूनको शासनले राज्यका सबै व्यक्तिलाई कानूनको अधीनमा राख्छ।
A. दुवै सही र R सही व्याख्या हो
B. A सही, R गलत
C. A गलत, R सही
D. दुवै गलत
उत्तर: A
🟣 I. Match the Following
२८६. सही जोडा मिलाउनुहोस्।
| समूह A | समूह B |
|---|---|
| १. UDHR | a. १९४८ |
| २. मानव अधिकार दिवस | b. डिसेम्बर १० |
| ३. ICCPR | c. नागरिक तथा राजनीतिक अधिकार |
| ४. ICESCR | d. आर्थिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक अधिकार |
A. १-a, २-b, ३-c, ४-d
B. १-b, २-a, ३-d, ४-c
C. १-c, २-d, ३-a, ४-b
D. १-d, २-c, ३-b, ४-a
उत्तर: A
२८७. सही जोडा मिलाउनुहोस्।
| हक | धारा |
|---|---|
| १. समानताको हक | a. १८ |
| २. सूचनाको हक | b. २७ |
| ३. शिक्षाको हक | c. ३१ |
| ४. स्वास्थ्यको हक | d. ३५ |
A. १-a, २-b, ३-c, ४-d
B. १-b, २-a, ३-d, ४-c
C. १-c, २-d, ३-a, ४-b
D. १-d, २-c, ३-b, ४-a
उत्तर: A
२८८. सही जोडा कुन हो?
| प्रणाली | विशेषता |
|---|---|
| १. FPTP | a. पहिलो हुने निर्वाचित |
| २. समानुपातिक | b. मतको अनुपात |
| ३. जनमत संग्रह | c. प्रत्यक्ष जननिर्णय |
| ४. गोप्य मतदान | d. मतको गोपनीयता |
A. १-a, २-b, ३-c, ४-d
B. १-b, २-a, ३-d, ४-c
C. १-c, २-d, ३-a, ४-b
D. १-d, २-c, ३-b, ४-a
उत्तर: A
🔴 J. कठिन स्तरका MCQs
२८९. लोकतन्त्रको ‘legitimacy’ मुख्यतः कुन कुरासँग सम्बन्धित हुन्छ?
A. शासनको जनस्वीकृति
B. सैनिक शक्ति
C. आर्थिक सम्पत्ति
D. प्रशासनिक आदेश
उत्तर: A
२९०. लोकतन्त्रमा ‘political accountability’ भन्नाले के बुझिन्छ?
A. राजनीतिक पदाधिकारी जनताप्रति उत्तरदायी हुनु
B. जनता सरकारप्रति मात्र उत्तरदायी हुनु
C. अदालत संसदप्रति मात्र उत्तरदायी हुनु
D. राजनीतिक दल कानूनभन्दा माथि हुनु
उत्तर: A
२९१. ‘Electoral integrity’ को मुख्य अर्थ के हो?
A. निर्वाचन प्रक्रियाको विश्वसनीयता र शुद्धता
B. निर्वाचनमा खर्च बढाउनु
C. मतदाता घटाउनु
D. प्रचार समय बढाउनु
उत्तर: A
२९२. लोकतन्त्रमा ‘political pluralism’ भन्नाले के बुझिन्छ?
A. विभिन्न राजनीतिक विचार र दलको अस्तित्व
B. एउटै दलको शासन
C. राजनीतिक दलमाथि प्रतिबन्ध
D. विपक्षीविहीन शासन
उत्तर: A
२९३. ‘Inclusive democracy’ को प्रमुख उद्देश्य के हो?
A. सबै वर्ग तथा समुदायको अर्थपूर्ण सहभागिता
B. निश्चित वर्गको मात्र सहभागिता
C. निर्वाचन समाप्त गर्नु
D. विपक्षीलाई हटाउनु
उत्तर: A
२९४. मानव अधिकार र लोकतन्त्रबीचको सही सम्बन्ध कुन हो?
A. लोकतन्त्रले मानव अधिकार संरक्षणका लागि संस्थागत आधार प्रदान गर्छ
B. दुवै एकअर्काका विरोधी हुन्
C. मानव अधिकार केवल गैरलोकतान्त्रिक व्यवस्थामा हुन्छ
D. लोकतन्त्रमा मानव अधिकार आवश्यक हुँदैन
उत्तर: A
२९५. स्वतन्त्र तथा निष्पक्ष निर्वाचनको अभावमा लोकतन्त्रको कुन पक्ष कमजोर हुन्छ?
A. जनवैधता
B. प्रशासनिक संरचना
C. भौगोलिक क्षेत्रफल
D. राष्ट्रिय झण्डा
उत्तर: A
२९६. बालिग मताधिकारले कुन लोकतान्त्रिक सिद्धान्तलाई सबैभन्दा प्रत्यक्ष रूपमा अभिव्यक्त गर्छ?
A. राजनीतिक समानता
B. आर्थिक समानता
C. प्रशासनिक विकेन्द्रीकरण
D. न्यायिक सक्रियता
उत्तर: A
२९७. निर्वाचनमा ‘voter intimidation’ ले कुन अधिकारलाई प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित गर्छ?
A. स्वतन्त्र मतदानको अधिकार
B. सम्पत्तिको अधिकार
C. शिक्षाको अधिकार
D. आवासको अधिकार
उत्तर: A
२९८. निर्वाचनमा मतपत्रको गोपनीयता भंग हुँदा कुन सिद्धान्त प्रभावित हुन्छ?
A. गोप्य मतदान
B. समानुपातिकता
C. संघीयता
D. शक्ति पृथकीकरण
उत्तर: A
२९९. लोकतन्त्रको स्थायित्वका लागि निम्नमध्ये कुन संयोजन सबैभन्दा उपयुक्त हुन्छ?
A. कानूनको शासन + मानव अधिकार + स्वतन्त्र निर्वाचन
B. निरंकुशता + प्रेस नियन्त्रण + एकदलीय शासन
C. सैनिक शासन + प्रतिबन्ध + गोप्य सरकार
D. वंशानुगत शासन + निर्वाचन निषेध
उत्तर: A
३००. लोकतन्त्र, मानव अधिकार, आवधिक निर्वाचन र बालिग मताधिकारबीचको सबैभन्दा उपयुक्त सम्बन्ध कुन हो?
A. बालिग मताधिकारले नागरिक सहभागिता बढाउँछ, निर्वाचनले प्रतिनिधि चयन गर्छ र मानव अधिकारले नागरिक स्वतन्त्रता तथा मर्यादा संरक्षण गर्छ
B. यी सबै एकअर्काबाट पूर्णतः अलग विषय हुन्
C. मानव अधिकारले निर्वाचनलाई निषेध गर्छ
D. बालिग मताधिकारले लोकतन्त्रलाई कमजोर बनाउँछ
उत्तर: A
A. लोकतन्त्रका आधारभूत अवधारणा
३०१. लोकतन्त्र शब्दको शाब्दिक अर्थ के हो?
A. जनताको शासन
B. राजाको शासन
C. सैनिक शासन
D. कर्मचारीको शासन
उत्तर: A
३०२. Democracy शब्द कुन दुई ग्रीक शब्दबाट बनेको हो?
A. Demos र Kratos
B. Demo र Cracy
C. Demos र Politica
D. Kratos र Polis
उत्तर: A
३०३. ‘Demos’ को अर्थ के हो?
A. जनता
B. शक्ति
C. कानून
D. राज्य
उत्तर: A
३०४. ‘Kratos’ को अर्थ के हो?
A. जनता
B. शासन/शक्ति
C. अधिकार
D. स्वतन्त्रता
उत्तर: B
३०५. लोकतन्त्रको मूल आधार कुन हो?
A. जनसार्वभौमसत्ता
B. राजतन्त्र
C. सैनिक शक्ति
D. वंशानुगत शासन
उत्तर: A
३०६. अब्राहम लिंकनले लोकतन्त्रलाई कसरी परिभाषित गरेका थिए?
A. जनताको, जनताद्वारा र जनताका लागि सरकार
B. राजाको जनतामाथि शासन
C. सैनिकद्वारा जनताको शासन
D. न्यायाधीशद्वारा शासन
उत्तर: A
३०७. लोकतन्त्रमा सार्वभौमसत्ता कसमा निहित हुन्छ?
A. जनतामा
B. राजामा
C. सेनामा
D. कर्मचारीमा
उत्तर: A
३०८. लोकतन्त्रको प्रमुख राजनीतिक साधन कुन हो?
A. निर्वाचन
B. युद्ध
C. नियुक्ति
D. वंशानुगत उत्तराधिकार
उत्तर: A
३०९. लोकतन्त्रको आधारभूत राजनीतिक मूल्य कुन होइन?
A. समानता
B. स्वतन्त्रता
C. सहभागिता
D. निरंकुशता
उत्तर: D
३१०. लोकतन्त्रमा बहुमतको शासनसँगै के सुनिश्चित गर्नुपर्छ?
A. अल्पमतको अधिकार
B. अल्पमतको दमन
C. विपक्षीको निषेध
D. प्रेस नियन्त्रण
उत्तर: A
🟩 B. लोकतन्त्रका मूल्य र संस्थाहरू
३११. लोकतन्त्रमा ‘समानता’ भन्नाले मुख्यतः के जनाउँछ?
A. कानूनको अगाडि समान व्यवहार
B. सबैको आय समान हुनु
C. सबैको पेशा समान हुनु
D. सबैको विचार समान हुनु
उत्तर: A
३१२. लोकतन्त्रमा ‘स्वतन्त्रता’ को अर्थ के हो?
A. कानूनको सीमाभित्र आफ्नो अधिकार प्रयोग गर्ने अवसर
B. कानून उल्लङ्घन गर्ने अधिकार
C. अरूको अधिकार हनन गर्ने अधिकार
D. राज्यविहीन अवस्था
उत्तर: A
३१३. लोकतन्त्रमा नागरिक सहभागिताको सबैभन्दा प्रत्यक्ष माध्यम कुन हो?
A. मतदान
B. कर तिर्नु मात्र
C. सरकारी जागिर
D. अदालतमा मुद्दा हाल्नु मात्र
उत्तर: A
३१४. लोकतान्त्रिक शासनमा नागरिक समाजको प्रमुख भूमिका कुन हो?
A. जनचेतना र सरकारको निगरानी
B. सेना सञ्चालन
C. न्याय सम्पादन
D. मुद्रा जारी
उत्तर: A
३१५. लोकतन्त्रमा स्वतन्त्र सञ्चारमाध्यमले के भूमिका खेल्छ?
A. सरकारलाई जवाफदेही बनाउन सहयोग
B. निर्वाचन रद्द
C. संसद विघटन
D. न्यायाधीश नियुक्त
उत्तर: A
३१६. लोकतन्त्रमा राजनीतिक दलको प्रमुख कार्य कुन हो?
A. जनमतलाई राजनीतिक प्रतिनिधित्वमा रूपान्तरण गर्नु
B. अदालत सञ्चालन गर्नु
C. सेना सञ्चालन गर्नु
D. मुद्रा छाप्नु
उत्तर: A
३१७. लोकतन्त्रमा विपक्षी दलको प्रमुख भूमिका के हो?
A. सरकारको निगरानी र वैकल्पिक नीति प्रस्तुत गर्नु
B. सरकारलाई पूर्ण नियन्त्रण गर्नु
C. निर्वाचन आयोग सञ्चालन गर्नु
D. न्यायपालिका सञ्चालन गर्नु
उत्तर: A
३१८. लोकतन्त्रमा पारदर्शिताले के बढाउँछ?
A. जवाफदेहिता
B. भ्रष्टाचार
C. गोपनीय शासन
D. निरंकुशता
उत्तर: A
३१९. लोकतन्त्रमा जवाफदेहिताको अर्थ के हो?
A. सार्वजनिक पदाधिकारी आफ्नो कार्यका लागि उत्तरदायी हुनु
B. नागरिक सरकारप्रति मात्र उत्तरदायी हुनु
C. अदालत संसदप्रति उत्तरदायी हुनु
D. दल कानूनभन्दा माथि हुनु
उत्तर: A
३२०. लोकतन्त्रको संस्थागत स्थायित्वका लागि कुन कुरा आवश्यक हुन्छ?
A. बलियो संवैधानिक संस्था
B. व्यक्तिको निरंकुश शक्ति
C. वंशानुगत शासन
D. सैन्य हस्तक्षेप
उत्तर: A
🟨 C. मानव अधिकारका आधारभूत प्रश्न
३२१. मानव अधिकारको मूल आधार के हो?
A. मानव मर्यादा
B. सम्पत्ति
C. पद
D. जात
उत्तर: A
३२२. मानव अधिकार कसलाई प्राप्त हुन्छ?
A. प्रत्येक मानिसलाई
B. सरकारी कर्मचारीलाई मात्र
C. नागरिकलाई मात्र
D. धनीलाई मात्र
उत्तर: A
३२३. मानव अधिकारको सार्वभौमिकता भन्नाले के बुझिन्छ?
A. सबै मानिसमा लागू हुने
B. निश्चित देशमा मात्र लागू हुने
C. धनीमा मात्र लागू हुने
D. शासकमा मात्र लागू हुने
उत्तर: A
३२४. मानव अधिकारको अविभाज्यता भन्नाले के बुझिन्छ?
A. अधिकारहरूलाई पूर्णतः अलग-अलग हेर्न नसकिने
B. अधिकार समाप्त गर्ने
C. अधिकार केवल राजनीतिक हुने
D. अधिकार केवल आर्थिक हुने
उत्तर: A
३२५. मानव अधिकारको अन्तरनिर्भरता भन्नाले के बुझिन्छ?
A. विभिन्न अधिकारहरू एकअर्कासँग सम्बन्धित हुनु
B. अधिकारबीच कुनै सम्बन्ध नहुनु
C. आर्थिक अधिकार मात्र महत्वपूर्ण हुनु
D. राजनीतिक अधिकार मात्र महत्वपूर्ण हुनु
उत्तर: A
३२६. मानव अधिकारको सम्मान, संरक्षण र परिपूर्तिको मुख्य दायित्व कसको हुन्छ?
A. राज्य
B. केवल नागरिक
C. निजी कम्पनी
D. राजनीतिक दल मात्र
उत्तर: A
३२७. जीवनको अधिकार कुन प्रकारको अधिकार हो?
A. नागरिक अधिकार
B. आर्थिक अधिकार मात्र
C. सांस्कृतिक अधिकार मात्र
D. वातावरणीय अधिकार मात्र
उत्तर: A
३२८. अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता कुन अधिकारको उदाहरण हो?
A. नागरिक तथा राजनीतिक अधिकार
B. आर्थिक अधिकार
C. सामाजिक अधिकार मात्र
D. विकास अधिकार
उत्तर: A
३२९. सामाजिक सुरक्षाको अधिकार कुन समूहसँग बढी सम्बन्धित छ?
A. आर्थिक तथा सामाजिक अधिकार
B. नागरिक अधिकार मात्र
C. राजनीतिक अधिकार मात्र
D. वातावरणीय अधिकार मात्र
उत्तर: A
३३०. सांस्कृतिक अधिकारको उदाहरण कुन हो?
A. भाषा तथा संस्कृतिको संरक्षण
B. मतदान
C. गिरफ्तारीविरुद्धको अधिकार मात्र
D. निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण
उत्तर: A
🟥 D. UDHR तथा अन्तर्राष्ट्रिय मानव अधिकार
३३१. UDHR को पूरा रूप के हो?
A. Universal Declaration of Human Rights
B. United Declaration of Human Rights
C. Universal Development of Human Rights
D. United Development Rights
उत्तर: A
३३२. UDHR कहिले स्वीकार गरिएको हो?
A. १० डिसेम्बर १९४८
B. २४ अक्टोबर १९४५
C. ५ जुन १९४८
D. १० जनवरी १९४९
उत्तर: A
३३३. UDHR कुन संस्थाले स्वीकार गरेको हो?
A. संयुक्त राष्ट्रसंघ महासभा
B. सुरक्षा परिषद्
C. विश्व बैंक
D. UNESCO
उत्तर: A
३३४. UDHR मा कति वटा धारा छन्?
A. २५
B. २७
C. ३०
D. ३५
उत्तर: C
३३५. UDHR को धारा १ ले कुन विषयलाई जोड दिन्छ?
A. स्वतन्त्रता र समानता
B. सम्पत्ति कर
C. निर्वाचन क्षेत्र
D. नागरिकता
उत्तर: A
३३६. UDHR को धारा ३ मुख्यतः कुन अधिकारसँग सम्बन्धित छ?
A. जीवन, स्वतन्त्रता र व्यक्तिगत सुरक्षाको अधिकार
B. शिक्षाको अधिकार
C. सम्पत्तिको अधिकार
D. मतदान अधिकार
उत्तर: A
३३७. UDHR को धारा ५ ले के निषेध गर्छ?
A. यातना तथा अमानवीय व्यवहार
B. मतदान
C. शिक्षा
D. धार्मिक स्वतन्त्रता
उत्तर: A
३३८. UDHR को धारा १८ कुन अधिकारसँग सम्बन्धित छ?
A. विचार, विवेक र धर्मको स्वतन्त्रता
B. शिक्षाको अधिकार
C. रोजगारी
D. स्वास्थ्य
उत्तर: A
३३९. UDHR को धारा १९ कुन अधिकारसँग सम्बन्धित छ?
A. विचार तथा अभिव्यक्तिको स्वतन्त्रता
B. सम्पत्ति
C. स्वास्थ्य
D. आवास
उत्तर: A
३४०. UDHR को धारा २१ मुख्यतः कुन विषयसँग सम्बन्धित छ?
A. शासनमा सहभागिता
B. स्वास्थ्य
C. शिक्षा
D. वातावरण
उत्तर: A
🟦 E. नेपालको संविधान र मानव अधिकार
३४१. नेपालको संविधानमा मौलिक हक कुन भागमा छ?
A. भाग २
B. भाग ३
C. भाग ४
D. भाग ५
उत्तर: B
३४२. नेपालको संविधानमा मौलिक हक कुन धाराबाट सुरु हुन्छ?
A. १५
B. १६
C. १७
D. १८
उत्तर: B
३४३. सम्मानपूर्वक बाँच्न पाउने हक कुन धारामा छ?
A. १६
B. १७
C. १८
D. १९
उत्तर: A
३४४. स्वतन्त्रताको हक कुन धारामा छ?
A. १६
B. १७
C. १८
D. १९
उत्तर: B
३४५. समानताको हक कुन धारामा छ?
A. १७
B. १८
C. १९
D. २०
उत्तर: B
३४६. सञ्चारको हक कुन धारामा छ?
A. १८
B. १९
C. २०
D. २१
उत्तर: B
३४७. न्यायसम्बन्धी हक कुन धारामा छ?
A. १९
B. २०
C. २१
D. २२
उत्तर: B
३४८. यातनाविरुद्धको हक कुन धारामा छ?
A. २१
B. २२
C. २३
D. २४
उत्तर: B
३४९. छुवाछूत तथा भेदभावविरुद्धको हक कुन धारामा छ?
A. २३
B. २४
C. २५
D. २६
उत्तर: B
३५०. धार्मिक स्वतन्त्रताको हक कुन धारामा छ?
A. २५
B. २६
C. २७
D. २८
उत्तर: B
🟩 F. थप मौलिक हक
३५१. सूचनाको हक कुन धारामा छ?
A. २६
B. २७
C. २८
D. २९
उत्तर: B
३५२. गोपनीयताको हक कुन धारामा छ?
A. २७
B. २८
C. २९
D. ३०
उत्तर: B
३५३. शोषणविरुद्धको हक कुन धारामा छ?
A. २८
B. २९
C. ३०
D. ३१
उत्तर: B
३५४. स्वच्छ तथा स्वस्थ वातावरणको हक कुन धारामा छ?
A. २९
B. ३०
C. ३१
D. ३२
उत्तर: B
३५५. शिक्षासम्बन्धी हक कुन धारामा छ?
A. ३०
B. ३१
C. ३२
D. ३३
उत्तर: B
३५६. भाषा तथा संस्कृतिको हक कुन धारामा छ?
A. ३१
B. ३२
C. ३३
D. ३४
उत्तर: B
३५७. रोजगारीको हक कुन धारामा छ?
A. ३२
B. ३३
C. ३४
D. ३५
उत्तर: B
३५८. श्रमको हक कुन धारामा छ?
A. ३३
B. ३४
C. ३५
D. ३६
उत्तर: B
३५९. स्वास्थ्यसम्बन्धी हक कुन धारामा छ?
A. ३४
B. ३५
C. ३६
D. ३७
उत्तर: B
३६०. खाद्यसम्बन्धी हक कुन धारामा छ?
A. ३५
B. ३६
C. ३७
D. ३८
उत्तर: B
🟪 G. महिला, बालबालिका तथा सामाजिक अधिकार
३६१. महिलाको हक कुन धारामा छ?
A. ३७
B. ३८
C. ३९
D. ४०
उत्तर: B
३६२. बालबालिकाको हक कुन धारामा छ?
A. ३८
B. ३९
C. ४०
D. ४१
उत्तर: B
३६३. दलितको हक कुन धारामा छ?
A. ३९
B. ४०
C. ४१
D. ४२
उत्तर: B
३६४. ज्येष्ठ नागरिकको हक कुन धारामा छ?
A. ४०
B. ४१
C. ४२
D. ४३
उत्तर: B
३६५. सामाजिक न्यायको हक कुन धारामा छ?
A. ४१
B. ४२
C. ४३
D. ४४
उत्तर: B
३६६. सामाजिक सुरक्षाको हक कुन धारामा छ?
A. ४२
B. ४३
C. ४४
D. ४५
उत्तर: B
३६७. उपभोक्ताको हक कुन धारामा छ?
A. ४३
B. ४४
C. ४५
D. ४६
उत्तर: B
३६८. देश निकाला विरुद्धको हक कुन धारामा छ?
A. ४४
B. ४५
C. ४६
D. ४७
उत्तर: B
३६९. संवैधानिक उपचारको हक कुन धारामा छ?
A. ४५
B. ४६
C. ४७
D. ४८
उत्तर: B
३७०. मौलिक हकको कार्यान्वयनका लागि कानून बनाउने व्यवस्था कुन धारामा छ?
A. ४६
B. ४७
C. ४८
D. ४९
उत्तर: B
🟧 H. आवधिक निर्वाचन
३७१. आवधिक निर्वाचन भन्नाले के बुझिन्छ?
A. निश्चित समय अन्तरालमा हुने निर्वाचन
B. एकपटक मात्र हुने निर्वाचन
C. सरकारको इच्छाअनुसार हुने निर्वाचन
D. निर्वाचन नै नहुने व्यवस्था
उत्तर: A
३७२. आवधिक निर्वाचनको प्रमुख उद्देश्य के हो?
A. जनताको नियमित राजनीतिक सहभागिता सुनिश्चित गर्नु
B. सरकार स्थायी बनाउनु
C. विपक्षी हटाउनु
D. निर्वाचन खर्च हटाउनु
उत्तर: A
३७३. आवधिक निर्वाचनले सरकारलाई केप्रति उत्तरदायी बनाउँछ?
A. मतदाता
B. सेना
C. विदेशी सरकार
D. निजी कम्पनी
उत्तर: A
३७४. निर्वाचन नियमित रूपमा नहुनु कुन लोकतान्त्रिक मूल्यविपरीत हुन्छ?
A. जनसहभागिता
B. गोपनीयता
C. न्यायिक स्वतन्त्रता
D. प्रशासनिक दक्षता
उत्तर: A
३७५. निर्वाचनमा मतदाताको स्वतन्त्र निर्णयका लागि कुन कुरा आवश्यक छ?
A. दबाबरहित वातावरण
B. धम्की
C. मत खरिद
D. हिंसा
उत्तर: A
३७६. निष्पक्ष निर्वाचनको आधार कुन हो?
A. समान प्रतिस्पर्धा
B. सरकारी पक्षपात
C. मत खरिद
D. धम्की
उत्तर: A
३७७. निर्वाचनको वैधता बढाउन कुन कुरा आवश्यक हुन्छ?
A. पारदर्शिता
B. गोप्य परिणाम
C. हिंसा
D. पक्षपात
उत्तर: A
३७८. निर्वाचन परिणाम स्वीकार गर्नु लोकतन्त्रमा केसँग सम्बन्धित छ?
A. लोकतान्त्रिक संस्कार
B. निरंकुशता
C. सैनिक शासन
D. राजतन्त्र
उत्तर: A
३७९. निर्वाचनमा हार स्वीकार गर्ने संस्कारले के बलियो बनाउँछ?
A. लोकतान्त्रिक स्थायित्व
B. निरंकुशता
C. राजनीतिक हिंसा
D. विभेद
उत्तर: A
३८०. आवधिक निर्वाचनको अनुपस्थितिमा कुन समस्या आउन सक्छ?
A. सरकारको जनवैधता कमजोर हुनु
B. लोकतन्त्र बलियो हुनु
C. जनसहभागिता बढ्नु
D. जवाफदेहिता बढ्नु
उत्तर: A
🔴 I. बालिग मताधिकार
३८१. बालिग मताधिकारको मूल सिद्धान्त कुन हो?
A. योग्य वयस्क नागरिकलाई मतदान अधिकार
B. धनीलाई मात्र मतदान
C. शिक्षितलाई मात्र मतदान
D. पुरुषलाई मात्र मतदान
उत्तर: A
३८२. नेपालको संविधानअनुसार मतदान गर्न कति वर्ष उमेर पूरा भएको हुनुपर्छ?
A. १६
B. १७
C. १८
D. २०
उत्तर: C
३८३. बालिग मताधिकारले कुन सिद्धान्तलाई बलियो बनाउँछ?
A. राजनीतिक समानता
B. आर्थिक असमानता
C. सामाजिक विभेद
D. निरंकुशता
उत्तर: A
३८४. मताधिकारमा विभेद नगर्नु कुन लोकतान्त्रिक मूल्यसँग सम्बन्धित छ?
A. समानता
B. निरंकुशता
C. केन्द्रीकरण
D. विशेषाधिकार
उत्तर: A
३८५. मताधिकारको प्रयोग गर्नु नागरिकको कुन प्रकारको सहभागिता हो?
A. राजनीतिक सहभागिता
B. आर्थिक सहभागिता
C. प्रशासनिक सहभागिता मात्र
D. न्यायिक सहभागिता
उत्तर: A
३८६. मतदाता हुनु र उम्मेदवार हुनुबीचको मुख्य भिन्नता के हो?
A. मतदान अधिकार र निर्वाचनमा उम्मेदवारी अधिकार अलग विषय हुन्
B. दुवै पूर्णतः एउटै हुन्
C. मतदाता हुन नागरिकता आवश्यक हुँदैन
D. उम्मेदवारलाई मतदान अधिकार हुँदैन
उत्तर: A
३८७. मतदाता नामावलीको सही व्यवस्थापनले के सुनिश्चित गर्छ?
A. योग्य मतदाताको मतदान अधिकार
B. मत खरिद
C. राजनीतिक हिंसा
D. निर्वाचन स्थगन
उत्तर: A
३८८. मतदातालाई आफ्नो इच्छा विपरीत मतदान गर्न बाध्य पार्नु के हो?
A. मतदाता दबाब/धम्की
B. मतदाता शिक्षा
C. लोकतान्त्रिक सहभागिता
D. समानुपातिक प्रतिनिधित्व
उत्तर: A
३८९. मत किन्न खोज्नु लोकतन्त्रको कुन पक्षविपरीत हुन्छ?
A. स्वतन्त्र र निष्पक्ष निर्वाचन
B. मानव अधिकारको विश्वव्यापी घोषणा
C. संघीयता
D. शक्तिको पृथकीकरण
उत्तर: A
३९०. गोप्य मतदानको प्रमुख लाभ के हो?
A. मतदाताको छनोट गोप्य राख्नु
B. उम्मेदवारको नाम गोप्य राख्नु
C. निर्वाचन परिणाम गोप्य राख्नु
D. निर्वाचन मिति गोप्य राख्नु
उत्तर: A
🟫 J. लोक सेवा आयोग स्तरका मिश्रित प्रश्न
३९१. निम्नमध्ये लोकतन्त्रको अनिवार्य तत्व कुन होइन?
A. आवधिक निर्वाचन
B. मानव अधिकार
C. कानूनको शासन
D. निरंकुश शासन
उत्तर: D
३९२. निम्नमध्ये पहिलो पुस्ताको मानव अधिकार कुन हो?
A. अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता
B. शिक्षा
C. स्वास्थ्य
D. सामाजिक सुरक्षा
उत्तर: A
३९३. निम्नमध्ये दोस्रो पुस्ताको मानव अधिकार कुन हो?
A. स्वास्थ्य
B. मतदान
C. अभिव्यक्ति
D. जीवन
उत्तर: A
३९४. निम्नमध्ये तेस्रो पुस्ताको अधिकार कुन हो?
A. विकासको अधिकार
B. धार्मिक स्वतन्त्रता
C. मतदान अधिकार
D. सम्पत्तिको अधिकार
उत्तर: A
३९५. निर्वाचन आयोगको प्रमुख संवैधानिक जिम्मेवारीसँग सबैभन्दा नजिकको विषय कुन हो?
A. निर्वाचनको सञ्चालन तथा नियन्त्रण
B. न्याय सम्पादन
C. बजेट निर्माण
D. कानून निर्माण
उत्तर: A
३९६. नेपालको प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन प्रणालीलाई कुन शब्दले सबैभन्दा राम्रो वर्णन गर्छ?
A. मिश्रित निर्वाचन प्रणाली
B. पूर्ण समानुपातिक
C. पूर्ण प्रत्यक्ष
D. अप्रत्यक्ष मात्र
उत्तर: A
३९७. लोकतन्त्र र मानव अधिकारको सम्बन्धबारे कुन भनाइ सही छ?
A. दुवैले मानव मर्यादा, स्वतन्त्रता र सहभागितालाई महत्व दिन्छन्
B. लोकतन्त्रले मानव अधिकार निषेध गर्छ
C. मानव अधिकारले निर्वाचन रोक्छ
D. दुवै असम्बन्धित छन्
उत्तर: A
३९८. आवधिक निर्वाचन र बालिग मताधिकारबीचको सम्बन्ध कुन हो?
A. बालिग मताधिकारले योग्य नागरिकलाई आवधिक निर्वाचनमा सहभागी गराउँछ
B. आवधिक निर्वाचनले मताधिकार समाप्त गर्छ
C. मताधिकार केवल उम्मेदवारका लागि हो
D. दुवैको कुनै सम्बन्ध छैन
उत्तर: A
३९९. लोकतन्त्रमा ‘one person, one vote’ को सिद्धान्तले मुख्यतः के जनाउँछ?
A. राजनीतिक मतको समानता
B. आर्थिक समानता
C. सबैको समान आय
D. सबैको समान पेशा
उत्तर: A
४००. लोकतान्त्रिक शासनको सबैभन्दा उपयुक्त चक्र कुन हो?
A. नागरिक सहभागिता → निर्वाचन → प्रतिनिधित्व → जवाफदेहिता → पुनः निर्वाचन
B. नियुक्ति → निरंकुशता → दमन → निर्वाचन समाप्ति
C. सेना → सरकार → दमन → सत्ता हस्तान्तरण
D. वंश → शासन → उत्तराधिकार → निर्वाचन निषेध
उत्तर: A
A. लोकतन्त्र — उच्च स्तर
४०१. लोकतन्त्रमा ‘जनसार्वभौमसत्ता’ भन्नाले के बुझिन्छ?
A. राज्यशक्ति जनतामा निहित हुनु
B. शक्ति राजामा निहित हुनु
C. शक्ति सेनामा निहित हुनु
D. शक्ति न्यायपालिकामा मात्र निहित हुनु
उत्तर: A
४०२. लोकतन्त्रमा ‘majority rule’ सँग कुन कुरा अनिवार्य रूपमा जोडिनुपर्छ?
A. अल्पमतको अधिकारको संरक्षण
B. अल्पमतको दमन
C. विपक्षी दलको निषेध
D. प्रेसमाथि नियन्त्रण
उत्तर: A
४०३. लोकतन्त्रको ‘consent of the governed’ भन्नाले के बुझाउँछ?
A. शासित जनताको सहमति
B. सेनाको सहमति
C. अदालतको मात्र सहमति
D. विदेशी सरकारको सहमति
उत्तर: A
४०४. लोकतन्त्रमा वैधताको सबैभन्दा महत्वपूर्ण आधार कुन हो?
A. जनताको स्वीकृति
B. सैन्य शक्ति
C. वंश
D. सम्पत्ति
उत्तर: A
४०५. लोकतान्त्रिक शासनमा ‘constitutionalism’ को मुख्य उद्देश्य के हो?
A. राज्य शक्तिलाई संविधानद्वारा सीमित गर्नु
B. सरकारलाई असीमित शक्ति दिनु
C. न्यायपालिका समाप्त गर्नु
D. निर्वाचन रोक्नु
उत्तर: A
४०६. ‘लोकतान्त्रिक संस्कार’ को उदाहरण कुन हो?
A. निर्वाचन परिणाम स्वीकार गर्नु
B. हिंसात्मक विरोध
C. मत खरिद
D. विपक्षीमाथि दमन
उत्तर: A
४०७. लोकतन्त्रमा सहिष्णुता किन आवश्यक हुन्छ?
A. फरक विचार र मतको सम्मानका लागि
B. एउटै विचार कायम गर्न
C. विपक्षी हटाउन
D. निर्वाचन रोक्न
उत्तर: A
४०८. राजनीतिक बहुलवादले के स्वीकार गर्छ?
A. विभिन्न राजनीतिक विचार र संगठनको अस्तित्व
B. एउटै राजनीतिक दल
C. राजनीतिक दलमाथि प्रतिबन्ध
D. विपक्षीविहीन शासन
उत्तर: A
४०९. लोकतन्त्रमा नागरिक सहभागिता कमजोर हुँदा के हुन सक्छ?
A. लोकतान्त्रिक वैधता कमजोर हुन सक्छ
B. जनसहभागिता स्वतः बढ्छ
C. मानव अधिकार बलियो हुन्छ
D. जवाफदेहिता बढ्छ
उत्तर: A
४१०. लोकतन्त्रको गुणस्तर मापन गर्न निम्नमध्ये कुन बढी महत्वपूर्ण हुन्छ?
A. स्वतन्त्र निर्वाचन र अधिकारको संरक्षण
B. सरकारको आकार मात्र
C. देशको क्षेत्रफल
D. जनसंख्या मात्र
उत्तर: A
🟩 B. मानव अधिकार — कठिन प्रश्न
४११. मानव अधिकारको ‘inalienability’ भन्नाले के बुझिन्छ?
A. अधिकार सामान्यतः मानिसबाट मनपरी खोस्न नसकिने
B. अधिकार बेच्न सकिने
C. अधिकार केवल सरकारको इच्छा हुने
D. अधिकार केवल धनीलाई हुने
उत्तर: A
४१२. मानव अधिकारको ‘universality’ को अर्थ कुन हो?
A. सबै मानिसका लागि लागू हुने
B. निश्चित वर्गका लागि मात्र लागू हुने
C. निश्चित देशमा मात्र लागू हुने
D. नागरिकलाई मात्र लागू हुने
उत्तर: A
४१३. मानव अधिकारको ‘indivisibility’ ले के जनाउँछ?
A. सबै अधिकारको महत्वलाई समग्र रूपमा स्वीकार गर्नु
B. केवल राजनीतिक अधिकार महत्वपूर्ण हुनु
C. केवल आर्थिक अधिकार महत्वपूर्ण हुनु
D. सामाजिक अधिकार हटाउनु
उत्तर: A
४१४. मानव अधिकारको ‘interdependence’ को सही अर्थ कुन हो?
A. एउटा अधिकारको प्रभाव अर्को अधिकारसँग जोडिनु
B. अधिकारबीच कुनै सम्बन्ध नहुनु
C. अधिकार केवल कानूनी विषय हुनु
D. अधिकार केवल राजनीतिक हुनु
उत्तर: A
४१५. मानव अधिकारको मूल केन्द्रबिन्दु कुन हो?
A. मानव मर्यादा
B. राज्यको शक्ति
C. राजनीतिक दल
D. आर्थिक सम्पत्ति
उत्तर: A
४१६. मानव अधिकारको संरक्षणमा ‘non-discrimination’ को अर्थ के हो?
A. अनुचित आधारमा भेदभाव नगर्नु
B. सबैलाई एउटै पेशा दिनु
C. सबैको आय समान बनाउनु
D. राजनीतिक दल हटाउनु
उत्तर: A
४१७. यातना निषेधलाई मानव अधिकारको कुन विशेषतासँग जोड्न सकिन्छ?
A. मानव मर्यादाको संरक्षण
B. निर्वाचन प्रणाली
C. संघीयता
D. आर्थिक योजना
उत्तर: A
४१८. मानव अधिकारको संरक्षणका लागि स्वतन्त्र न्यायपालिका किन महत्वपूर्ण छ?
A. अधिकार उल्लङ्घनमा प्रभावकारी उपचारका लागि
B. निर्वाचन गराउन
C. बजेट निर्माण गर्न
D. राजनीतिक दल दर्ता गर्न
उत्तर: A
४१९. मानव अधिकार र मौलिक हकबीचको सही सम्बन्ध कुन हो?
A. मौलिक हक संविधानद्वारा सुनिश्चित गरिएका अधिकार हुन्
B. दुवै पूर्णतः असम्बन्धित हुन्
C. मानव अधिकार केवल विदेशीलाई हुन्छ
D. मौलिक हक केवल सरकारी कर्मचारीलाई हुन्छ
उत्तर: A
४२०. मानव अधिकार संरक्षणमा नागरिक समाजको भूमिका कुन हो?
A. सचेतना, निगरानी र पैरवी
B. न्यायाधीश नियुक्ति
C. मुद्रा जारी
D. निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण
उत्तर: A
🟨 C. अन्तर्राष्ट्रिय मानव अधिकार दस्तावेज
४२१. UDHR को मुख्य विशेषता कुन हो?
A. मानव अधिकारको विश्वव्यापी मान्यता
B. केवल आर्थिक अधिकार
C. केवल निर्वाचन अधिकार
D. केवल बाल अधिकार
उत्तर: A
४२२. UDHR कहिले जारी भएको थियो?
A. १० डिसेम्बर १९४८
B. २४ अक्टोबर १९४५
C. १० डिसेम्बर १९५०
D. ५ जुन १९४८
उत्तर: A
४२३. १० डिसेम्बरलाई के रूपमा मनाइन्छ?
A. मानव अधिकार दिवस
B. लोकतन्त्र दिवस
C. संयुक्त राष्ट्र दिवस
D. निर्वाचन दिवस
उत्तर: A
४२४. ICCPR मुख्यतः कुन अधिकारसँग सम्बन्धित छ?
A. नागरिक तथा राजनीतिक अधिकार
B. आर्थिक अधिकार मात्र
C. सांस्कृतिक अधिकार मात्र
D. वातावरणीय अधिकार मात्र
उत्तर: A
४२५. ICESCR मुख्यतः कुन अधिकारसँग सम्बन्धित छ?
A. आर्थिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक अधिकार
B. केवल राजनीतिक अधिकार
C. केवल मतदान अधिकार
D. केवल नागरिकता अधिकार
उत्तर: A
४२६. CRC कुन समूहसँग सम्बन्धित अन्तर्राष्ट्रिय महासन्धि हो?
A. बालबालिका
B. महिला
C. शरणार्थी
D. श्रमिक मात्र
उत्तर: A
४२७. CEDAW मुख्यतः कसको अधिकारसँग सम्बन्धित छ?
A. महिलाविरुद्ध हुने भेदभाव उन्मूलन
B. बालबालिका
C. शरणार्थी
D. श्रमिक
उत्तर: A
४२८. मानव अधिकारको विश्वव्यापी घोषणापत्र कसले अंगीकार गरेको हो?
A. संयुक्त राष्ट्रसंघ महासभा
B. सुरक्षा परिषद्
C. अन्तर्राष्ट्रिय अदालत
D. विश्व बैंक
उत्तर: A
४२९. UDHR मा जम्मा कति धारा छन्?
A. २५
B. २८
C. ३०
D. ३२
उत्तर: C
४३०. UDHR को धारा २१ कुन विषयसँग सम्बन्धित छ?
A. सरकारमा सहभागिता तथा निर्वाचन
B. शिक्षा
C. स्वास्थ्य
D. धर्म
उत्तर: A
🟥 D. नेपालको संविधान र लोकतान्त्रिक अधिकार
४३१. नेपालको संविधानको भाग ३ कुन विषयसँग सम्बन्धित छ?
A. मौलिक हक र कर्तव्य
B. राज्यको संरचना
C. कार्यपालिका
D. न्यायपालिका
उत्तर: A
४३२. सम्मानपूर्वक बाँच्न पाउने हक कुन धारामा छ?
A. धारा १६
B. धारा १७
C. धारा १८
D. धारा १९
उत्तर: A
४३३. स्वतन्त्रताको हक कुन धारामा छ?
A. १६
B. १७
C. १८
D. २०
उत्तर: B
४३४. समानताको हक कुन धारामा छ?
A. १७
B. १८
C. १९
D. २०
उत्तर: B
४३५. सञ्चारको हक कुन धारामा छ?
A. १८
B. १९
C. २०
D. २१
उत्तर: B
४३६. न्यायसम्बन्धी हक कुन धारामा छ?
A. १९
B. २०
C. २१
D. २२
उत्तर: B
४३७. यातनाविरुद्धको हक कुन धारामा छ?
A. २१
B. २२
C. २३
D. २४
उत्तर: B
४३८. छुवाछूत तथा भेदभावविरुद्धको हक कुन धारामा छ?
A. २३
B. २४
C. २५
D. २६
उत्तर: B
४३९. सूचनाको हक कुन धारामा छ?
A. २६
B. २७
C. २८
D. २९
उत्तर: B
४४०. संवैधानिक उपचारको हक कुन धारामा छ?
A. ४५
B. ४६
C. ४७
D. ४८
उत्तर: B
🟦 E. निर्वाचन प्रणाली
४४१. नेपालको प्रतिनिधि सभा निर्वाचन प्रणाली कुन प्रकारको हो?
A. मिश्रित
B. पूर्ण समानुपातिक
C. पूर्ण प्रत्यक्ष
D. अप्रत्यक्ष मात्र
उत्तर: A
४४२. प्रतिनिधि सभामा प्रत्यक्ष निर्वाचनबाट कति सदस्य निर्वाचित हुन्छन्?
A. ११०
B. १६५
C. २७५
D. ५९
उत्तर: B
४४३. प्रतिनिधि सभामा समानुपातिकतर्फ कति सदस्य हुन्छन्?
A. १००
B. ११०
C. १६५
D. १७५
उत्तर: B
४४४. प्रतिनिधि सभाको कुल सदस्य संख्या कति हो?
A. २४०
B. २५५
C. २७५
D. २९५
उत्तर: C
४४५. ‘First Past the Post’ को नेपाली अर्थ कुन हो?
A. पहिलो हुने निर्वाचित हुने
B. समानुपातिक प्रतिनिधित्व
C. एकल संक्रमणीय मत
D. सूची निर्वाचन
उत्तर: A
४४६. समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमा प्रतिनिधित्वको आधार के हो?
A. प्राप्त मतको अनुपात
B. उम्मेदवारको उमेर
C. क्षेत्रफल
D. उम्मेदवारको सम्पत्ति
उत्तर: A
४४७. राष्ट्रिय सभा सदस्यको निर्वाचनमा कुन प्रणाली प्रयोग हुन्छ?
A. एकल संक्रमणीय मत
B. FPTP मात्र
C. प्रत्यक्ष जनमत
D. मनोनयन मात्र
उत्तर: A
४४८. राष्ट्रिय सभा कस्तो सदन हो?
A. स्थायी सदन
B. अस्थायी सदन
C. विघटन हुने सदन
D. निर्वाचनविहीन सदन
उत्तर: A
४४९. राष्ट्रिय सभामा कति सदस्य हुन्छन्?
A. ५५
B. ५९
C. ६०
D. ६५
उत्तर: B
४५०. राष्ट्रिय सभाका सदस्यको कार्यकाल कति वर्ष हुन्छ?
A. ४
B. ५
C. ६
D. ७
उत्तर: C
🟩 F. निर्वाचन आयोग
४५१. निर्वाचन आयोगसम्बन्धी व्यवस्था संविधानको कुन धारामा छ?
A. २४५
B. २४६
C. २४७
D. २४८
उत्तर: A
४५२. निर्वाचन आयोगको काम, कर्तव्य र अधिकार कुन धारामा उल्लेख छ?
A. २४५
B. २४६
C. २४७
D. २४९
उत्तर: B
४५३. निर्वाचन आयोगमा कति जना आयुक्त रहने संवैधानिक व्यवस्था छ?
A. ३
B. ४
C. ५
D. ६
उत्तर: B
४५४. प्रमुख निर्वाचन आयुक्तसहित निर्वाचन आयोगमा जम्मा कति पदाधिकारी हुन्छन्?
A. ४
B. ५
C. ६
D. ७
उत्तर: B
४५५. निर्वाचन आयोगको प्रमुख जिम्मेवारी कुन हो?
A. निर्वाचन सञ्चालन, रेखदेख, निर्देशन र नियन्त्रण
B. कानून निर्माण
C. न्याय सम्पादन
D. राष्ट्रिय बजेट निर्माण
उत्तर: A
४५६. निर्वाचन आयोगले कुन अभिलेख तयार गर्छ?
A. मतदाता नामावली
B. राष्ट्रिय जनगणना
C. बजेट विवरण
D. अदालतको फैसला
उत्तर: A
४५७. राजनीतिक दलको दर्तासँग सम्बन्धित काम कसले गर्छ?
A. निर्वाचन आयोग
B. लोक सेवा आयोग
C. अख्तियार
D. राष्ट्रिय सभा
उत्तर: A
४५८. निर्वाचन आयोगका पदाधिकारीको पदावधि कति वर्ष हो?
A. ४
B. ५
C. ६
D. ७
उत्तर: C
४५९. निर्वाचन आयोगको स्वतन्त्रता किन आवश्यक छ?
A. निष्पक्ष निर्वाचनका लागि
B. सरकारलाई बलियो बनाउन मात्र
C. राजनीतिक दल हटाउन
D. संसद विघटन गर्न
उत्तर: A
४६०. निर्वाचन आयोगको संवैधानिक प्रकृति के हो?
A. संवैधानिक निकाय
B. न्यायिक निकाय
C. निजी संस्था
D. राजनीतिक दल
उत्तर: A
🟨 G. बालिग मताधिकार र मतदाता
४६१. नेपालको संविधानअनुसार मतदानको न्यूनतम उमेर कति हो?
A. १६ वर्ष
B. १७ वर्ष
C. १८ वर्ष
D. २१ वर्ष
उत्तर: C
४६२. बालिग मताधिकारको मूल भावना कुन हो?
A. योग्य वयस्क नागरिकको राजनीतिक सहभागिता
B. धनीको शासन
C. शिक्षितको मात्र शासन
D. पुरुषको मात्र शासन
उत्तर: A
४६३. ‘Universal Adult Suffrage’ ले कुन कुरा जनाउँछ?
A. योग्य बालिग नागरिकलाई व्यापक मताधिकार
B. बालबालिकालाई मतदान
C. धनीलाई मात्र मतदान
D. कर्मचारीलाई मात्र मतदान
उत्तर: A
४६४. मतदान अधिकारको प्रयोगले नागरिकलाई के अवसर दिन्छ?
A. प्रतिनिधि छनोट
B. न्यायाधीश नियुक्ति
C. मुद्रा जारी
D. कानून व्याख्या
उत्तर: A
४६५. मतदाता नामावलीको मुख्य उद्देश्य के हो?
A. योग्य मतदाताको आधिकारिक अभिलेख
B. उम्मेदवारको सम्पत्ति विवरण
C. राजनीतिक दलको नीति
D. सरकारी कर्मचारीको विवरण
उत्तर: A
४६६. गोप्य मतदानले के संरक्षण गर्छ?
A. मतदाताको स्वतन्त्र छनोट
B. उम्मेदवारको सम्पत्ति
C. निर्वाचन खर्च
D. राजनीतिक दलको कार्यालय
उत्तर: A
४६७. मत खरिदले कुन लोकतान्त्रिक सिद्धान्त उल्लङ्घन गर्छ?
A. स्वतन्त्र मतदान
B. संघीयता
C. विकेन्द्रीकरण
D. शक्तिको पृथकीकरण
उत्तर: A
४६८. मतदातालाई धम्की दिनु के हो?
A. निर्वाचनमा अनुचित प्रभाव
B. मतदाता शिक्षा
C. लोकतान्त्रिक सहभागिता
D. समानुपातिकता
उत्तर: A
४६९. मतदाता शिक्षाको प्रमुख उद्देश्य के हो?
A. मतदान प्रक्रिया र मताधिकारबारे सचेत गराउनु
B. उम्मेदवारको प्रचार गर्नु
C. दलको प्रचार गर्नु
D. मत खरिद गर्नु
उत्तर: A
४७०. निर्वाचनमा मतदाताको स्वतन्त्रता सुनिश्चित गर्न कुन वातावरण आवश्यक हुन्छ?
A. डर–धम्कीमुक्त वातावरण
B. दबाबयुक्त वातावरण
C. हिंसात्मक वातावरण
D. पक्षपाती वातावरण
उत्तर: A
🟪 H. Assertion–Reason
४७१. Assertion: आवधिक निर्वाचन लोकतन्त्रको आधारभूत विशेषता हो।
Reason: यसले जनतालाई नियमित रूपमा आफ्ना प्रतिनिधि छनोट गर्ने अवसर दिन्छ।
A. A र R दुवै सही र R ले A को सही व्याख्या गर्छ
B. A सही, R गलत
C. A गलत, R सही
D. दुवै गलत
उत्तर: A
४७२. Assertion: बालिग मताधिकारले राजनीतिक समानतालाई बलियो बनाउँछ।
Reason: योग्य नागरिकलाई मतदानमा सहभागी हुने समान अवसर प्रदान गरिन्छ।
A. दुवै सही र R सही व्याख्या हो
B. A सही, R गलत
C. A गलत, R सही
D. दुवै गलत
उत्तर: A
४७३. Assertion: मानव अधिकार लोकतन्त्रका लागि महत्वपूर्ण छन्।
Reason: मानव अधिकारले नागरिक स्वतन्त्रता र मर्यादाको संरक्षण गर्छ।
A. दुवै सही र R सही व्याख्या हो
B. A सही, R गलत
C. A गलत, R सही
D. दुवै गलत
उत्तर: A
४७४. Assertion: गोप्य मतदान निष्पक्ष निर्वाचनका लागि आवश्यक छ।
Reason: मतदाताले आफ्नो रोजाइ दबाबबिना व्यक्त गर्न सक्छ।
A. दुवै सही र R सही व्याख्या हो
B. A सही, R गलत
C. A गलत, R सही
D. दुवै गलत
उत्तर: A
४७५. Assertion: निर्वाचन आयोगको स्वतन्त्रता आवश्यक छ।
Reason: स्वतन्त्र संस्थाले निर्वाचनको निष्पक्षता कायम गर्न सहयोग गर्छ।
A. दुवै सही र R सही व्याख्या हो
B. A सही, R गलत
C. A गलत, R सही
D. दुवै गलत
उत्तर: A
🟧 I. Statement-based MCQs
४७६. निम्न कथनहरू विचार गर्नुहोस्:
लोकतन्त्रमा जनसार्वभौमसत्ता हुन्छ।
लोकतन्त्रमा आवधिक निर्वाचन हुन्छ।
लोकतन्त्रमा मानव अधिकारको संरक्षण हुन्छ।
A. १ मात्र
B. १ र २ मात्र
C. २ र ३ मात्र
D. १, २ र ३
उत्तर: D
४७७. निम्नमध्ये मानव अधिकारका विशेषता कुन-कुन हुन्?
सार्वभौमिकता
अविभाज्यता
अन्तरनिर्भरता
भेदभाव
A. १, २ र ३ मात्र
B. १ र ४ मात्र
C. २ र ४ मात्र
D. सबै
उत्तर: A
४७८. स्वतन्त्र निर्वाचनका तत्व कुन हुन्?
गोप्य मतदान
स्वतन्त्र मत
समान प्रतिस्पर्धा
मत खरिद
A. १, २ र ३
B. १ र ४
C. २ र ४
D. सबै
उत्तर: A
४७९. लोकतन्त्रका आधारभूत मूल्य कुन हुन्?
स्वतन्त्रता
समानता
सहभागिता
निरंकुशता
A. १, २ र ३
B. १ र ४
C. २ र ४
D. सबै
उत्तर: A
४८०. निर्वाचनमा अनुचित कार्य कुन-कुन हुन्?
मत खरिद
मतदातालाई धम्की
झुटा सूचना फैलाउने
मतदाता शिक्षा
A. १, २ र ३
B. १ र ४
C. २ र ४
D. सबै
उत्तर: A
🔥 J. Match the Following
४८१. सही जोडा मिलाउनुहोस्।
| समूह A | समूह B |
|---|---|
| १. UDHR | a. १९४८ |
| २. ICCPR | b. नागरिक तथा राजनीतिक अधिकार |
| ३. ICESCR | c. आर्थिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक अधिकार |
| ४. CEDAW | d. महिलाविरुद्ध भेदभाव उन्मूलन |
A. १-a, २-b, ३-c, ४-d
B. १-b, २-a, ३-d, ४-c
C. १-c, २-d, ३-a, ४-b
D. १-d, २-c, ३-b, ४-a
उत्तर: A
४८२. सही जोडा कुन हो?
| अधिकार | नेपालको संविधानको धारा |
|---|---|
| १. स्वतन्त्रताको हक | a. १७ |
| २. समानताको हक | b. १८ |
| ३. सूचनाको हक | c. २७ |
| ४. शिक्षाको हक | d. ३१ |
A. १-a, २-b, ३-c, ४-d
B. १-b, २-a, ३-d, ४-c
C. १-c, २-d, ३-a, ४-b
D. १-d, २-c, ३-b, ४-a
उत्तर: A
४८३. सही जोडा मिलाउनुहोस्।
| निर्वाचनसम्बन्धी विषय | प्रणाली/अर्थ |
|---|---|
| १. FPTP | a. पहिलो हुने निर्वाचित |
| २. समानुपातिक | b. मतको अनुपात |
| ३. गोप्य मतदान | c. मतको गोपनीयता |
| ४. बालिग मताधिकार | d. योग्य वयस्कको मताधिकार |
A. १-a, २-b, ३-c, ४-d
B. १-b, २-a, ३-d, ४-c
C. १-c, २-d, ३-a, ४-b
D. १-d, २-c, ३-b, ४-a
उत्तर: A
४८४. सही जोडा कुन हो?
| संस्था | प्रमुख कार्य |
|---|---|
| १. निर्वाचन आयोग | a. निर्वाचन सञ्चालन |
| २. राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग | b. मानव अधिकार संरक्षण/प्रवर्द्धन |
| ३. सर्वोच्च अदालत | c. न्याय सम्पादन |
| ४. संसद | d. कानून निर्माण |
A. १-a, २-b, ३-c, ४-d
B. १-b, २-a, ३-d, ४-c
C. १-c, २-d, ३-a, ४-b
D. १-d, २-c, ३-b, ४-a
उत्तर: A
🟥 K. Tricky Lok Sewa Questions
४८५. निम्नमध्ये कुन भनाइ गलत छ?
A. लोकतन्त्रमा आवधिक निर्वाचन हुन्छ।
B. बालिग मताधिकार लोकतन्त्रको आधार हो।
C. गोप्य मतदानले मतदाताको स्वतन्त्रता बढाउँछ।
D. लोकतन्त्रमा विपक्षी दलको आवश्यकता हुँदैन।
उत्तर: D
४८६. निम्नमध्ये कुन मानव अधिकार होइन?
A. जीवनको अधिकार
B. अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता
C. यातनाबाट मुक्त हुने अधिकार
D. अरूको अधिकार हनन गर्ने अधिकार
उत्तर: D
४८७. निम्नमध्ये कुन निर्वाचनको अनिवार्य लोकतान्त्रिक गुण होइन?
A. स्वतन्त्रता
B. निष्पक्षता
C. नियमितता
D. मत खरिद
उत्तर: D
४८८. निम्नमध्ये कुन लोकतान्त्रिक शासनको विशेषता होइन?
A. जनसहभागिता
B. कानूनको शासन
C. मानव अधिकार संरक्षण
D. असीमित शासकीय शक्ति
उत्तर: D
४८९. निम्नमध्ये कुन बालिग मताधिकारको भावनासँग मेल खाँदैन?
A. राजनीतिक समानता
B. नागरिक सहभागिता
C. योग्य वयस्कको मतदान
D. सम्पत्तिका आधारमा मतको मूल्य निर्धारण
उत्तर: D
४९०. ‘One Person, One Vote, One Value’ को सबैभन्दा नजिकको अवधारणा कुन हो?
A. राजनीतिक समानता
B. आर्थिक समानता
C. सामाजिक सुरक्षा
D. न्यायिक पुनरावलोकन
उत्तर: A
🟫 L. अन्तिम १० प्रश्न — Very Important
४९१. लोकतन्त्रको सफलताको सबैभन्दा महत्वपूर्ण पूर्वशर्तमध्ये कुन हो?
A. सचेत नागरिक
B. विशाल भूभाग
C. ठूलो जनसंख्या
D. प्राकृतिक स्रोत
उत्तर: A
४९२. मानव अधिकारको संरक्षणमा ‘constitutional remedy’ को महत्व के हो?
A. अधिकार उल्लङ्घन हुँदा कानूनी उपचारको अवसर
B. निर्वाचन स्थगित गर्ने
C. सरकार गठन गर्ने
D. राजनीतिक दल दर्ता गर्ने
उत्तर: A
४९३. लोकतन्त्रमा निर्वाचनको मुख्य कार्य कुन हो?
A. जनताको राजनीतिक इच्छा प्रतिनिधित्वमा रूपान्तरण गर्नु
B. सरकारलाई स्थायी बनाउनु
C. विपक्षी हटाउनु
D. न्यायपालिका नियन्त्रण गर्नु
उत्तर: A
४९४. आवधिक निर्वाचनले मुख्यतः कुन लोकतान्त्रिक सिद्धान्तलाई व्यवहारमा उतार्छ?
A. जनउत्तरदायित्व
B. निरंकुशता
C. वंशानुगत शासन
D. सैनिक सर्वोच्चता
उत्तर: A
४९५. मतदाताको स्वतन्त्र निर्णयमा सबैभन्दा प्रत्यक्ष बाधा कुन हो?
A. डर–धम्की
B. मतदाता शिक्षा
C. गोप्य मतदान
D. स्वतन्त्र प्रचार
उत्तर: A
४९६. मानव अधिकार र बालिग मताधिकारबीचको सम्बन्ध कुन हो?
A. राजनीतिक सहभागिताको अधिकारलाई व्यवहारमा उतार्न मताधिकारले सहयोग गर्छ
B. मताधिकार मानव अधिकारविपरीत छ
C. मताधिकार केवल आर्थिक अधिकार हो
D. मानव अधिकारमा राजनीतिक अधिकार पर्दैन
उत्तर: A
४९७. लोकतन्त्रमा ‘free and fair election’ को सबैभन्दा उपयुक्त अर्थ कुन हो?
A. स्वतन्त्र, निष्पक्ष, पारदर्शी र विश्वसनीय निर्वाचन
B. सरकारको पक्षमा मात्र निर्वाचन
C. विपक्षीविहीन निर्वाचन
D. मत खरिदसहितको निर्वाचन
उत्तर: A
४९८. लोकतन्त्र, मानव अधिकार र निर्वाचनको साझा केन्द्रबिन्दु कुन हो?
A. नागरिकको मर्यादा, स्वतन्त्रता र सहभागिता
B. राज्यको असीमित शक्ति
C. सैन्य शासन
D. राजनीतिक दमन
उत्तर: A
४९९. निम्नमध्ये लोकतान्त्रिक शासनको सबैभन्दा उपयुक्त संयोजन कुन हो?
A. मानव अधिकार + कानूनको शासन + स्वतन्त्र निर्वाचन + जनसहभागिता
B. निरंकुशता + दमन + निर्वाचन निषेध
C. एकदलीय शासन + प्रेस नियन्त्रण + मताधिकार निषेध
D. सैन्य शासन + राजनीतिक प्रतिबन्ध + मानव अधिकार निषेध
उत्तर: A
५००. ‘लोकतन्त्र, मानव अधिकार, आवधिक निर्वाचन र बालिग मताधिकार’ विषयको मूल सार कुन हो?
A. जनताको अधिकार, सहभागिता र प्रतिनिधिमूलक शासन सुनिश्चित गर्नु
B. राज्यको शक्ति असीमित बनाउनु
C. निर्वाचनलाई केवल औपचारिक बनाउनु
D. नागरिकको राजनीतिक सहभागिता सीमित गर्नु
उत्तर: A