४.१ कानूनको अर्थ, महत्व र कानूनका स्रोतहरू
खण्ड A: कानूनको अर्थ र आधारभूत अवधारणा
1. कानून भन्नाले सामान्यतः के बुझिन्छ?
A) राज्यद्वारा मान्यता तथा लागू गरिएका बाध्यकारी नियम
B) व्यक्तिगत इच्छा
C) नैतिक भावना मात्र
D) सामाजिक परम्परा मात्र
उत्तर: A
2. कानूनको प्रमुख विशेषता कुन हो?
A) बाध्यकारी प्रकृति
B) स्वैच्छिक प्रकृति मात्र
C) व्यक्तिगत प्रकृति
D) अस्थायी प्रकृति मात्र
उत्तर: A
3. कानूनको मुख्य उद्देश्य के हो?
A) समाजमा व्यवस्था र न्याय कायम गर्नु
B) व्यक्तिगत स्वेच्छाचारिता बढाउनु
C) द्वन्द्व बढाउनु
D) असमानता बढाउनु
उत्तर: A
4. कानून कसद्वारा लागू गरिन्छ?
A) राज्य
B) परिवार
C) समुदाय मात्र
D) निजी संस्था मात्र
उत्तर: A
5. कानून उल्लङ्घन गर्दा सामान्यतः के हुन सक्छ?
A) कानूनी परिणाम वा दण्ड
B) पुरस्कार
C) पदोन्नति
D) कुनै परिणाम हुँदैन
उत्तर: A
6. कानूनको शासनको अंग्रेजी शब्द कुन हो?
A) Rule of Law
B) Rule by Force
C) Law of Rule
D) Legal Government
उत्तर: A
7. कानूनको शासनको मूल भावना कुन हो?
A) कानूनको सर्वोच्चता
B) व्यक्तिको सर्वोच्चता
C) शासकको स्वेच्छाचारिता
D) शक्तिको निरंकुशता
उत्तर: A
8. कानूनको मुख्य सम्बन्ध कुनसँग हुन्छ?
A) अधिकार र कर्तव्य
B) मनोरञ्जन
C) व्यक्तिगत रुचि
D) धार्मिक विश्वास मात्र
उत्तर: A
9. कानूनले मुख्यतः के निर्धारण गर्छ?
A) अधिकार, कर्तव्य र आचरणका मापदण्ड
B) व्यक्तिको रुचि
C) मौसम
D) प्राकृतिक अवस्था
उत्तर: A
10. कानून र नैतिकताबीच मुख्य फरक के हो?
A) कानून राज्यद्वारा बाध्यकारी रूपमा लागू हुन्छ
B) नैतिकता सधैं राज्यद्वारा लागू हुन्छ
C) दुवै पूर्णतः समान हुन्
D) कानूनमा कुनै दण्ड हुँदैन
उत्तर: A
11. कानूनको शासनमा को कानूनभन्दा माथि हुन्छ?
A) कोही पनि हुँदैन
B) प्रधानमन्त्री
C) मन्त्री
D) सरकारी कर्मचारी
उत्तर: A
12. कानूनको अर्को महत्वपूर्ण कार्य कुन हो?
A) विवाद समाधान
B) विवाद सिर्जना
C) अधिकार समाप्त गर्नु
D) राज्य विघटन गर्नु
उत्तर: A
13. कानूनको सामाजिक कार्य कुन हो?
A) सामाजिक नियन्त्रण
B) सामाजिक अराजकता
C) अस्थिरता
D) द्वन्द्व वृद्धि
उत्तर: A
14. कानूनको आर्थिक कार्यअन्तर्गत के पर्छ?
A) आर्थिक कारोबारलाई नियमन गर्नु
B) सबै आर्थिक गतिविधि बन्द गर्नु
C) व्यापार निषेध गर्नु
D) सम्पत्ति हटाउनु
उत्तर: A
15. कानूनको राजनीतिक कार्य कुन हो?
A) राज्यका अंग तथा अधिकारको व्यवस्था गर्नु
B) राजनीतिक दल हटाउनु
C) निर्वाचन बन्द गर्नु
D) नागरिकता समाप्त गर्नु
उत्तर: A
16. कानूनको प्रशासनिक महत्व के हो?
A) प्रशासनलाई कानूनी सीमाभित्र सञ्चालन गर्नु
B) प्रशासनलाई स्वेच्छाचारी बनाउनु
C) कर्मचारीलाई कानूनबाट मुक्त गर्नु
D) सार्वजनिक सेवा हटाउनु
उत्तर: A
17. कानूनको न्यायिक महत्व कुन हो?
A) विवादको न्यायपूर्ण समाधानमा आधार प्रदान गर्नु
B) अदालत हटाउनु
C) न्यायाधीश हटाउनु
D) विवाद बढाउनु
उत्तर: A
18. कानूनको संरक्षणात्मक भूमिका के हो?
A) अधिकार र स्वतन्त्रताको संरक्षण
B) अधिकार समाप्त गर्नु
C) विभेद बढाउनु
D) अन्यायलाई संरक्षण गर्नु
उत्तर: A
19. कानूनको नियामक भूमिका भन्नाले के बुझिन्छ?
A) सामाजिक व्यवहार र गतिविधिलाई नियमन गर्नु
B) समाजलाई नियन्त्रणमुक्त गर्नु
C) राज्य विघटन गर्नु
D) अधिकार हटाउनु
उत्तर: A
20. कानूनको दण्डात्मक पक्ष कुनसँग सम्बन्धित छ?
A) कानून उल्लङ्घनमा कानूनी परिणाम
B) पुरस्कार वितरण
C) सामाजिक उत्सव
D) आर्थिक अनुदान
उत्तर: A
21. कानूनको “सामान्य” प्रकृति भन्नाले के बुझिन्छ?
A) समान परिस्थितिमा समान रूपमा लागू हुनु
B) एक व्यक्तिलाई मात्र लागू हुनु
C) कुनै व्यक्तिलाई लागू नहुनु
D) केवल शासकलाई लागू हुनु
उत्तर: A
22. कानूनको “सार्वभौमिकता” भन्नाले के जनाउँछ?
A) सम्बन्धित क्षेत्राधिकारभित्र कानूनको सामान्य लागूयोग्यता
B) केवल एक व्यक्तिमा लागू हुनु
C) विदेशी नागरिकमा मात्र लागू हुनु
D) न्यायाधीशमा मात्र लागू हुनु
उत्तर: A
23. कानूनको बाध्यकारी शक्ति कहाँबाट आउँछ?
A) राज्यको वैधानिक अधिकारबाट
B) व्यक्तिगत इच्छाबाट
C) परम्परागत विश्वासबाट मात्र
D) भावनाबाट
उत्तर: A
24. कानूनको वैधता भन्नाले के बुझिन्छ?
A) कानून कानूनी प्रक्रिया र अधिकारअनुसार बनेको हुनु
B) कानून लोकप्रिय हुनु मात्र
C) कानून पुरानो हुनु
D) कानून लामो हुनु
उत्तर: A
25. कानून निर्माणको सर्वोच्च आधार नेपालमा के हो?
A) संविधान
B) परम्परा
C) व्यक्तिगत आदेश
D) सामाजिक चलन मात्र
उत्तर: A
26. नेपालको संविधानलाई सामान्यतः के मानिन्छ?
A) मूल कानून
B) सामान्य कानून
C) उपकानून
D) प्रथा मात्र
उत्तर: A
27. संविधानभन्दा तलको कानून संविधानसँग बाझिएमा के हुन्छ?
A) संविधानसँग बाझिएको हदसम्म अमान्य हुन सक्छ
B) संविधान अमान्य हुन्छ
C) दुवै स्वतः रद्द हुन्छन्
D) अदालतले हेर्न मिल्दैन
उत्तर: A
28. कानूनले नागरिकबीच के कायम गर्न सहयोग गर्छ?
A) अधिकार र दायित्वको स्पष्टता
B) अस्थिरता
C) अनिश्चितता
D) अराजकता
उत्तर: A
29. कानूनको पूर्वानुमेयता किन महत्वपूर्ण छ?
A) नागरिकले आफ्नो आचरण र अधिकारबारे अनुमान गर्न सकून्
B) कानून लुकाउन
C) दण्ड बढाउन
D) प्रशासन हटाउन
उत्तर: A
30. कानूनको निश्चितता कुन सिद्धान्तसँग सम्बन्धित छ?
A) Legal certainty
B) Political uncertainty
C) Administrative secrecy
D) Judicial privilege
उत्तर: A
31. कानूनको उद्देश्यमा “न्याय” किन महत्वपूर्ण छ?
A) अधिकार र दायित्वबीच उचित सन्तुलन कायम गर्न
B) विभेद गर्न
C) दण्ड मात्र दिन
D) शासन हटाउन
उत्तर: A
32. कानूनले समाजमा के कायम गर्न सहयोग गर्छ?
A) शान्ति र सुव्यवस्था
B) अराजकता
C) हिंसा
D) असुरक्षा
उत्तर: A
33. कानूनको सामाजिक नियन्त्रणको साधनमध्ये कुन हो?
A) दण्ड तथा प्रोत्साहन
B) मौसम
C) प्राकृतिक विपत्ति
D) व्यक्तिगत कल्पना
उत्तर: A
34. कानूनको उद्देश्यमा “सार्वजनिक हित” भन्नाले के जनाउँछ?
A) समाजको सामूहिक हित
B) एक व्यक्तिको मात्र हित
C) शासकको निजी हित
D) विदेशी हित मात्र
उत्तर: A
35. कानूनले निजी सम्बन्धलाई पनि नियमन गर्छ?
A) गर्छ
B) गर्दैन
C) केवल अपराधमा गर्छ
D) केवल राजनीतिमा गर्छ
उत्तर: A
36. नागरिक कानून मुख्यतः कुन सम्बन्धसँग जोडिन्छ?
A) व्यक्तिहरूबीचका निजी अधिकार तथा दायित्व
B) युद्ध
C) अन्तर्राष्ट्रिय सीमा मात्र
D) निर्वाचन मात्र
उत्तर: A
37. फौजदारी कानून मुख्यतः कुनसँग सम्बन्धित हुन्छ?
A) अपराध र दण्ड
B) विवाह मात्र
C) व्यापार मात्र
D) सम्पत्ति हस्तान्तरण मात्र
उत्तर: A
38. सार्वजनिक कानूनको मुख्य विषय कुन हो?
A) राज्य र व्यक्ति तथा राज्यका अंगबीचको सम्बन्ध
B) परिवारभित्रको सम्बन्ध मात्र
C) निजी कारोबार मात्र
D) व्यक्तिगत रुचि
उत्तर: A
39. निजी कानूनको प्रमुख विषय कुन हो?
A) व्यक्तिहरूबीचका कानूनी सम्बन्ध
B) राज्यको सार्वभौमिकता
C) निर्वाचन आयोग
D) संसद्
उत्तर: A
40. संवैधानिक कानून कुन वर्गमा पर्छ?
A) सार्वजनिक कानून
B) निजी कानून
C) व्यक्तिगत कानून
D) प्रथा मात्र
उत्तर: A
41. प्रशासनिक कानून कुनसँग सम्बन्धित छ?
A) सार्वजनिक प्रशासन र सरकारी कार्य
B) विवाह मात्र
C) निजी सम्पत्ति मात्र
D) पारिवारिक परम्परा
उत्तर: A
42. कानूनले राज्यको शक्तिलाई पनि सीमित गर्न सक्छ?
A) सक्छ
B) सक्दैन
C) केवल स्थानीय तहमा सक्छ
D) केवल अदालतमा सक्छ
उत्तर: A
43. संविधानवादको प्रमुख आधार कुन हो?
A) सीमित सरकार
B) असीमित सरकार
C) निरंकुशता
D) कानूनविहीनता
उत्तर: A
44. कानूनको प्रमुख लोकतान्त्रिक महत्व के हो?
A) नागरिक अधिकारको संरक्षण
B) नागरिक अधिकार समाप्त गर्नु
C) निर्वाचन रोक्नु
D) संसद् हटाउनु
उत्तर: A
45. कानूनले सामाजिक परिवर्तनमा भूमिका खेल्छ?
A) खेल्छ
B) खेल्दैन
C) केवल परम्परा कायम गर्छ
D) केवल अपराध रोक्छ
उत्तर: A
46. सुधारात्मक कानूनको उद्देश्य के हुन सक्छ?
A) सामाजिक अन्याय तथा विकृति सुधार गर्नु
B) अन्याय बढाउनु
C) अधिकार हटाउनु
D) विकास रोक्नु
उत्तर: A
47. कानूनको नैतिक आधार र कानूनी वैधता एउटै कुरा हुन्?
A) होइन
B) हो
C) सधैं समान हुन्छ
D) दुवैको अर्थ छैन
उत्तर: A
48. कानूनको कार्यान्वयन गर्ने प्रमुख निकायमध्ये कुन पर्छ?
A) राज्यका सम्बन्धित निकाय
B) परिवार मात्र
C) निजी क्लब
D) सामाजिक सञ्जाल
उत्तर: A
49. न्यायालयको कानूनसँग सम्बन्धित प्रमुख कार्य कुन हो?
A) कानूनको व्याख्या र विवाद समाधान
B) संसद् सञ्चालन
C) बजेट निर्माण
D) निर्वाचन सञ्चालन
उत्तर: A
50. व्यवस्थापिकाको प्रमुख कानूनसम्बन्धी कार्य कुन हो?
A) कानून निर्माण
B) कानूनको न्यायिक फैसला
C) कानून कार्यान्वयन मात्र
D) मौद्रिक नीति
उत्तर: A
51. कार्यपालिकाको कानूनसम्बन्धी प्रमुख भूमिका कुन हो?
A) कानून कार्यान्वयन
B) संविधान संशोधन मात्र
C) न्यायिक फैसला
D) जनमत संग्रह मात्र
उत्तर: A
52. शक्ति पृथकीकरणको सिद्धान्तले के खोज्छ?
A) राज्यशक्तिको कार्यात्मक विभाजन र नियन्त्रण
B) सबै शक्ति एउटै निकायमा राख्नु
C) न्यायपालिका हटाउनु
D) संसद् हटाउनु
उत्तर: A
53. Checks and Balances को नेपाली अर्थ कुनसँग मिल्छ?
A) नियन्त्रण र सन्तुलन
B) पूर्ण नियन्त्रण
C) निरंकुशता
D) कानूनी शून्यता
उत्तर: A
54. कानूनको दृष्टिमा समानताको अर्थ के हो?
A) कानूनको समान संरक्षण र समान व्यवहार
B) सबैलाई एउटै सजाय अनिवार्य
C) सबैको आय समान
D) सबैको पद समान
उत्तर: A
55. कानूनले भेदभाव रोक्न सहयोग गर्छ?
A) गर्छ
B) गर्दैन
C) केवल आर्थिक क्षेत्रमा गर्छ
D) केवल अदालतमा गर्छ
उत्तर: A
56. कानूनको निश्चितता र स्थिरता किन आवश्यक छ?
A) नागरिक तथा संस्थाले आफ्नो कार्ययोजना बनाउन सकून्
B) कानून परिवर्तन गर्न नपरोस्
C) न्यायालय हटोस्
D) प्रशासन निष्क्रिय होस्
उत्तर: A
57. कानून परिवर्तनशील हुन्छ?
A) हुन्छ
B) हुँदैन
C) संविधान मात्र परिवर्तनशील हुन्छ
D) अदालतले मात्र परिवर्तन गर्छ
उत्तर: A
58. सामाजिक आवश्यकताअनुसार कानून परिवर्तन हुनुको उद्देश्य के हो?
A) कानूनलाई समयानुकूल बनाउनु
B) कानून समाप्त गर्नु
C) न्याय हटाउनु
D) अधिकार घटाउनु
उत्तर: A
59. कानूनको व्याख्या गर्ने प्रमुख निकाय कुन हो?
A) न्यायपालिका
B) कार्यपालिका मात्र
C) निजी क्षेत्र
D) सञ्चारमाध्यम
उत्तर: A
60. कानूनको शासनको विपरीत अवधारणा कुन हो?
A) कानूनको सट्टा व्यक्तिको मनोमानी शासन
B) संवैधानिक शासन
C) विधिको शासन
D) कानूनी शासन
उत्तर: A
61. कानूनले सामाजिक द्वन्द्वलाई कसरी सम्बोधन गर्छ?
A) कानूनी प्रक्रिया र विवाद समाधानमार्फत
B) हिंसामार्फत
C) बदला लिएर
D) अराजकतामार्फत
उत्तर: A
62. कानूनको दण्डात्मक पक्षको प्रमुख उद्देश्य कुन हो?
A) कानून उल्लङ्घन नियन्त्रण र न्याय कायम गर्नु
B) बदला मात्र
C) अपराध प्रोत्साहन
D) प्रशासन हटाउनु
उत्तर: A
63. कानूनको निवारक प्रभावलाई के भनिन्छ?
A) Deterrent effect
B) Legislative effect
C) Fiscal effect
D) Monetary effect
उत्तर: A
64. कानूनको संरक्षणात्मक कार्यमा कुन अधिकार पर्छ?
A) मौलिक अधिकार
B) केवल आर्थिक अधिकार
C) केवल राजनीतिक दलको अधिकार
D) कुनै पनि होइन
उत्तर: A
65. कानूनको प्रशासनिक प्रयोगमा “विवेकाधिकार” भन्नाले के बुझिन्छ?
A) कानूनले दिएको सीमाभित्र निर्णय गर्ने अधिकार
B) असीमित मनोमानी अधिकार
C) न्यायिक फैसला
D) संविधान संशोधन
उत्तर: A
66. प्रशासनिक निर्णय कानूनबाहिर गएमा के हुन सक्छ?
A) न्यायिक पुनरावलोकन हुन सक्छ
B) सधैं वैध हुन्छ
C) संसद् स्वतः विघटन हुन्छ
D) संविधान रद्द हुन्छ
उत्तर: A
67. कानूनले व्यक्तिको स्वतन्त्रतालाई पूर्णतः समाप्त गर्छ?
A) गर्दैन
B) गर्छ
C) सधैं गर्छ
D) केवल नेपालमा गर्छ
उत्तर: A
68. कानून र स्वतन्त्रताको सम्बन्ध कस्तो हुन्छ?
A) कानूनले अधिकार र स्वतन्त्रताको सीमा तथा संरक्षण दुवै निर्धारण गर्न सक्छ
B) कानून सधैं स्वतन्त्रताको शत्रु हो
C) कानूनको स्वतन्त्रतासँग सम्बन्ध छैन
D) स्वतन्त्रता कानूनभन्दा माथि हुन्छ
उत्तर: A
69. सार्वजनिक व्यवस्था कायम गर्न कानूनको भूमिका कस्तो छ?
A) महत्वपूर्ण
B) नगण्य
C) नकारात्मक मात्र
D) असम्बन्धित
उत्तर: A
70. कानूनको वैधानिकता कुन कुरासँग बढी सम्बन्धित छ?
A) कानून निर्माणको अधिकार र प्रक्रिया
B) कानूनको लम्बाइ
C) कानूनको लोकप्रियता मात्र
D) कानूनको नाम
उत्तर: A
71. कानूनको न्यायिक समीक्षा भन्नाले के बुझिन्छ?
A) कानून वा सरकारी कार्य संविधान/कानूनअनुकूल भए नभएको परीक्षण
B) कानून बनाउने प्रक्रिया
C) बजेट बनाउने प्रक्रिया
D) चुनाव गराउने प्रक्रिया
उत्तर: A
72. न्यायिक पुनरावलोकनको प्रमुख उद्देश्य के हो?
A) संविधान र कानूनको सर्वोच्चता कायम गर्नु
B) संसद् हटाउनु
C) कार्यपालिका विस्तार गर्नु
D) कानून निर्माण गर्नु
उत्तर: A
73. कानूनको “प्रवर्तन” भन्नाले के बुझिन्छ?
A) कानूनलाई व्यवहारमा लागू गर्नु
B) कानून लेख्नु मात्र
C) कानून पढ्नु
D) कानून संग्रह गर्नु
उत्तर: A
74. कानूनको प्रभावकारिता कुन कुराले निर्धारण गर्छ?
A) स्पष्टता, कार्यान्वयन र स्वीकार्यता लगायतका पक्ष
B) केवल लम्बाइ
C) केवल दण्ड
D) केवल प्रकाशन
उत्तर: A
75. कानूनमा स्पष्टता किन आवश्यक छ?
A) भ्रम र मनोमानी घटाउन
B) भ्रम बढाउन
C) न्याय रोक्न
D) अधिकार हटाउन
उत्तर: A
76. कानूनको भाषा अस्पष्ट भएमा मुख्य समस्या के हुन सक्छ?
A) व्याख्यामा विवाद
B) कानून स्वतः संविधान बन्छ
C) दण्ड समाप्त हुन्छ
D) न्यायालय बन्द हुन्छ
उत्तर: A
77. कानूनको समान कार्यान्वयनको सिद्धान्तले के माग गर्छ?
A) समान अवस्थाका व्यक्तिमा समान कानूनी व्यवहार
B) पदअनुसार अलग कानून
C) धनीलाई छुट
D) शासकलाई छुट
उत्तर: A
78. कानूनले नागरिकको कर्तव्य पनि निर्धारण गर्छ?
A) गर्छ
B) गर्दैन
C) केवल अपराधमा गर्छ
D) केवल चुनावमा गर्छ
उत्तर: A
79. अधिकार र कर्तव्यबीचको सम्बन्ध कस्तो छ?
A) परस्पर सम्बन्धित
B) पूर्णतः असम्बन्धित
C) विरोधी मात्र
D) एउटै कुरा
उत्तर: A
80. कानूनको मुख्य सामाजिक आधार कुन हो?
A) सामाजिक व्यवस्था
B) व्यक्तिगत मनोमानी
C) अराजकता
D) हिंसा
उत्तर: A
81. कानूनको उद्देश्यमा “सामाजिक न्याय” किन समावेश हुन्छ?
A) न्यायपूर्ण सामाजिक सम्बन्ध कायम गर्न
B) विभेद बढाउन
C) अवसर घटाउन
D) अधिकार हटाउन
उत्तर: A
82. कानूनले आर्थिक गतिविधिमा के गर्न सक्छ?
A) नियमन र संरक्षण
B) सबै आर्थिक गतिविधि बन्द
C) मुद्रा हटाउने
D) बैंक हटाउने
उत्तर: A
83. उपभोक्ता संरक्षणसम्बन्धी कानूनको प्रमुख उद्देश्य के हो?
A) उपभोक्ताको अधिकार संरक्षण
B) उत्पादक हटाउनु
C) व्यापार बन्द गर्नु
D) आयात मात्र बढाउनु
उत्तर: A
84. श्रम कानूनको प्रमुख उद्देश्य कुन हो?
A) श्रमिक तथा रोजगारसम्बन्धी अधिकार र सम्बन्ध नियमन
B) रोजगारी समाप्त गर्नु
C) उद्योग बन्द गर्नु
D) व्यापार रोक्नु
उत्तर: A
85. वातावरणीय कानूनको उद्देश्य कुन हो?
A) वातावरण संरक्षण र दिगो विकास
B) प्राकृतिक स्रोतको अनियन्त्रित दोहन
C) प्रदूषण बढाउनु
D) विकास रोक्नु मात्र
उत्तर: A
86. कानूनले अपराध रोक्न कुन प्रकारको भूमिका खेल्छ?
A) निवारक तथा दण्डात्मक
B) मनोरञ्जनात्मक
C) प्रचारात्मक मात्र
D) आर्थिक मात्र
उत्तर: A
87. कानूनको सुधारात्मक कार्यको उदाहरण कुन हो?
A) सामाजिक विकृति नियन्त्रण
B) अपराध प्रोत्साहन
C) भ्रष्टाचार बढाउनु
D) विभेद कायम गर्नु
उत्तर: A
88. कानूनले कमजोर वर्गलाई विशेष संरक्षण दिन सक्छ?
A) सक्छ
B) सक्दैन
C) केवल धनी वर्गलाई दिन्छ
D) केवल विदेशीसँग सम्बन्धित हुन्छ
उत्तर: A
89. सकारात्मक विभेदको उद्देश्य के हो?
A) पछाडि परेका समूहलाई समान अवसरतर्फ ल्याउनु
B) असमानता बढाउनु
C) अधिकार हटाउनु
D) भेदभाव स्थायी बनाउनु
उत्तर: A
90. कानूनको मानवीय पक्षले केलाई प्राथमिकता दिन्छ?
A) मानव अधिकार र मर्यादा
B) केवल दण्ड
C) केवल राजस्व
D) केवल प्रशासन
उत्तर: A
91. कानूनको सार्वभौमिक मान्यता कुन सिद्धान्तसँग जोडिन्छ?
A) विधिको शासन
B) व्यक्तिको मनोमानी
C) निरंकुशता
D) अराजकता
उत्तर: A
92. कानूनको न्यायपूर्ण प्रयोगमा कुन सिद्धान्त महत्वपूर्ण छ?
A) प्राकृतिक न्याय
B) व्यक्तिगत बदला
C) गोप्य निर्णय
D) मनोमानी
उत्तर: A
93. प्राकृतिक न्यायको आधारभूत तत्वमध्ये एक कुन हो?
A) निष्पक्ष सुनुवाइ
B) गोप्य सजाय
C) बिना सुनुवाइ निर्णय
D) व्यक्तिगत पूर्वाग्रह
उत्तर: A
94. “Audi alteram partem” को भावार्थ कुन हो?
A) अर्को पक्षलाई पनि सुन
B) कानून नमान
C) फैसला गोप्य राख
D) दण्ड पहिले देऊ
उत्तर: A
95. “Nemo judex in causa sua” को भावार्थ कुन हो?
A) आफ्नै मुद्दामा आफैं न्यायाधीश बन्नु हुँदैन
B) सबै मुद्दा आफैं फैसला गर्नुपर्छ
C) प्रतिवादीलाई नसुन्नु
D) न्यायाधीश कानूनभन्दा माथि हुन्छ
उत्तर: A
96. प्राकृतिक न्यायको सिद्धान्त कानूनको कुन पक्षसँग सम्बन्धित छ?
A) निष्पक्षता
B) कर
C) बजेट
D) व्यापार
उत्तर: A
97. कानूनको न्यायपूर्ण प्रयोगमा निष्पक्ष न्यायाधीश किन आवश्यक छ?
A) पक्षपात रोक्न
B) दण्ड बढाउन
C) फैसला लुकाउन
D) कानून हटाउन
उत्तर: A
98. कानूनको “न्यायिक उपचार” भन्नाले के बुझिन्छ?
A) अधिकार उल्लङ्घनमा अदालतबाट प्राप्त कानूनी उपाय
B) सरकारी पुरस्कार
C) सामाजिक बहिष्कार
D) व्यक्तिगत बदला
उत्तर: A
99. कानूनले अधिकारको संरक्षणसँगै के पनि सुनिश्चित गर्छ?
A) कर्तव्यको पालन
B) कर्तव्य हटाउने
C) कानून उल्लङ्घन
D) अराजकता
उत्तर: A
100. कानूनको व्यापक उद्देश्यलाई कुन विकल्पले राम्रोसँग जनाउँछ?
A) न्याय, व्यवस्था, अधिकार संरक्षण र सामाजिक नियमन
B) केवल दण्ड
C) केवल कर
D) केवल प्रशासन
उत्तर: A
खण्ड B: कानूनका स्रोतहरू
101. कानूनको स्रोत भन्नाले के बुझिन्छ?
A) कानून उत्पन्न हुने वा मान्यता पाउने आधार
B) अदालतको भवन
C) कानूनको किताब
D) सरकारी कार्यालय
उत्तर: A
102. कानूनको प्रमुख औपचारिक स्रोत कुन हो?
A) व्यवस्थापिकाद्वारा निर्मित कानून
B) व्यक्तिगत इच्छा
C) अफवाह
D) निजी सम्झौता मात्र
उत्तर: A
103. संविधानलाई कानूनको कस्तो स्रोत मानिन्छ?
A) सर्वोच्च/मूल स्रोत
B) गौण स्रोत
C) अनौपचारिक स्रोत मात्र
D) निजी स्रोत
उत्तर: A
104. व्यवस्थापिकाद्वारा निर्मित कानूनलाई सामान्यतः के भनिन्छ?
A) Statutory Law
B) Customary Law मात्र
C) Moral Law
D) Natural Law मात्र
उत्तर: A
105. संसद्ले बनाएको कानूनको नेपाली नाम सामान्यतः के हो?
A) ऐन
B) फैसला
C) परम्परा
D) सम्झौता
उत्तर: A
106. ऐन बनाउने प्रमुख निकाय कुन हो?
A) व्यवस्थापिका/संसद्
B) न्यायपालिका
C) प्रहरी
D) प्रशासन मात्र
उत्तर: A
107. प्रत्यायोजित विधायन भन्नाले के बुझिन्छ?
A) मूल कानूनले दिएको अधिकारअन्तर्गत बनाइने नियम आदि
B) संविधान संशोधन
C) अदालतको फैसला
D) प्रथा
उत्तर: A
108. नियमावली कुन प्रकारको कानूनको उदाहरण हो?
A) प्रत्यायोजित विधायन
B) मूल संविधान
C) प्राकृतिक कानून
D) नैतिक कानून
उत्तर: A
109. विनियमावली कानूनको कुन स्रोत हो?
A) प्रत्यायोजित विधायन
B) प्रथा
C) धर्म
D) न्यायिक नजीर मात्र
उत्तर: A
110. कार्यविधि/निर्देशिका सामान्यतः केका लागि प्रयोग हुन्छ?
A) कानून/नीति कार्यान्वयनमा मार्गदर्शन
B) संविधान प्रतिस्थापन
C) संसद् विघटन
D) अदालत हटाउन
उत्तर: A
111. प्रथा कानूनको स्रोत हुन सक्छ?
A) सक्छ
B) सक्दैन
C) केवल विदेशी कानूनमा हुन्छ
D) केवल फौजदारीमा हुन्छ
उत्तर: A
112. प्रथालाई अंग्रेजीमा के भनिन्छ?
A) Custom
B) Statute
C) Judgment
D) Ordinance
उत्तर: A
113. प्रथा कानूनको स्रोत बन्न के आवश्यक हुन्छ?
A) लामो समयदेखि निरन्तर, निश्चित र स्वीकार्य अभ्यास आदि
B) एकपटकको अभ्यास
C) व्यक्तिगत इच्छा
D) सामाजिक सञ्जालमा चर्चा
उत्तर: A
114. कानूनी प्रथाको प्रमुख विशेषता कुन हो?
A) निरन्तरता
B) आकस्मिकता
C) अस्थिरता
D) गोपनीयता
उत्तर: A
115. प्रथा कानूनी रूपमा मान्य हुन कुन कुरा आवश्यक हुन्छ?
A) कानूनसँग बाझिन नहुने
B) संविधान उल्लङ्घन गर्ने
C) सार्वजनिक हितविपरीत हुने
D) अस्पष्ट हुने
उत्तर: A
116. न्यायिक नजीर कानूनको स्रोत हो?
A) हो
B) होइन
C) केवल प्रशासनमा हुन्छ
D) केवल अन्तर्राष्ट्रिय कानूनमा हुन्छ
उत्तर: A
117. न्यायिक नजीरलाई अंग्रेजीमा के भनिन्छ?
A) Precedent
B) Custom
C) Statute
D) Ordinance
उत्तर: A
118. अदालतको फैसलाबाट स्थापित कानूनी सिद्धान्तलाई के भनिन्छ?
A) न्यायिक नजीर
B) प्रथा
C) नियमावली
D) नीति
उत्तर: A
119. Stare Decisis सिद्धान्त कुनसँग सम्बन्धित छ?
A) पूर्वनजीरलाई अनुसरण गर्ने सिद्धान्त
B) संसद् विघटन
C) कर प्रणाली
D) प्रशासनिक अधिकार
उत्तर: A
120. न्यायिक नजीरको महत्व कुन हो?
A) कानूनको व्याख्या र कानूनी स्थिरता
B) कानून समाप्त गर्नु
C) संसद् हटाउनु
D) संविधान बदल्नु
उत्तर: A
121. “Ratio Decidendi” भन्नाले के जनाउँछ?
A) फैसलाको आधारभूत कानूनी कारण/सिद्धान्त
B) अदालतको भवन
C) मुद्दाको शीर्षक
D) न्यायाधीशको व्यक्तिगत विचार मात्र
उत्तर: A
122. “Obiter Dicta” भन्नाले के बुझिन्छ?
A) फैसलाका क्रममा व्यक्त गरिएको गैर-बाध्यकारी अतिरिक्त टिप्पणी
B) मुख्य कानूनी आधार
C) संविधान
D) ऐन
उत्तर: A
123. बाध्यकारी नजीरको प्रमुख आधार कुन हुन्छ?
A) Ratio Decidendi
B) Obiter Dicta
C) निजी राय
D) समाचार
उत्तर: A
124. न्यायिक नजीर कुन निकायबाट उत्पन्न हुन्छ?
A) अदालत
B) संसद् मात्र
C) कार्यपालिका मात्र
D) राजनीतिक दल
उत्तर: A
125. सर्वोच्च अदालतका व्याख्यात्मक फैसलाको कानूनी महत्व किन हुन्छ?
A) कानूनको व्याख्या र कानूनी सिद्धान्त स्पष्ट गर्न
B) संसद् हटाउन
C) बजेट बनाउन
D) कर उठाउन
उत्तर: A
126. धर्मशास्त्र/धार्मिक ग्रन्थ ऐतिहासिक रूपमा केही कानूनी प्रणालीमा कानूनको स्रोत बनेका छन्?
A) हो
B) होइन
C) कहिल्यै होइन
D) केवल आधुनिक कानूनमा
उत्तर: A
127. प्राकृतिक कानूनको सिद्धान्तले मुख्यतः केलाई जोड दिन्छ?
A) न्याय, नैतिकता र प्राकृतिक अधिकार
B) केवल संसद्को इच्छा
C) केवल प्रशासनिक आदेश
D) केवल प्रथा
उत्तर: A
128. Natural Law को नेपाली अर्थ कुन हो?
A) प्राकृतिक कानून
B) सकारात्मक कानून
C) फौजदारी कानून
D) प्रशासनिक कानून
उत्तर: A
129. Positive Law भन्नाले के बुझिन्छ?
A) राज्य/मानवद्वारा स्थापित वा मान्यता प्राप्त कानून
B) प्राकृतिक नैतिक नियम मात्र
C) धार्मिक विश्वास
D) व्यक्तिगत आचार
उत्तर: A
130. Natural Law र Positive Law बीच मुख्य फरक के हो?
A) प्राकृतिक कानून न्याय/नैतिक आधारमा, सकारात्मक कानून स्थापित नियममा केन्द्रित हुन्छ
B) दुवै पूर्णतः एउटै हुन्
C) सकारात्मक कानून राज्यसँग सम्बन्धित हुँदैन
D) प्राकृतिक कानून कहिल्यै परिवर्तन हुँदैन
उत्तर: A
131. विधायन कानूनको स्रोत कुन निकायसँग बढी सम्बन्धित छ?
A) व्यवस्थापिका
B) न्यायपालिका
C) प्रहरी
D) सञ्चारमाध्यम
उत्तर: A
132. Delegated Legislation को नेपाली शब्द कुन हो?
A) प्रत्यायोजित विधायन
B) न्यायिक समीक्षा
C) संवैधानिक कानून
D) प्राकृतिक कानून
उत्तर: A
133. प्रत्यायोजित विधायनको आवश्यकता किन पर्छ?
A) प्राविधिक विवरण र कार्यान्वयनका नियम बनाउन
B) संविधान हटाउन
C) संसद् हटाउन
D) न्यायपालिका बन्द गर्न
उत्तर: A
134. प्रत्यायोजित विधायन मूल ऐनभन्दा माथि हुन्छ?
A) हुँदैन
B) हुन्छ
C) सधैं हुन्छ
D) अदालतभन्दा माथि हुन्छ
उत्तर: A
135. प्रत्यायोजित विधायन मूल ऐनसँग बाझिएमा के हुन्छ?
A) बाझिएको हदसम्म अमान्य हुन सक्छ
B) मूल ऐन स्वतः रद्द हुन्छ
C) संविधान रद्द हुन्छ
D) कुनै असर हुँदैन
उत्तर: A
136. नेपालमा नियमावली बनाउने अधिकार सामान्यतः कसले प्रयोग गर्छ?
A) सम्बन्धित अधिकारप्राप्त कार्यकारी निकाय/सरकार
B) निजी संस्था
C) अदालत मात्र
D) नागरिक समूह
उत्तर: A
137. अध्यादेश कुनसँग सम्बन्धित छ?
A) कानून निर्माणको विशेष संवैधानिक व्यवस्था
B) प्रथा
C) न्यायिक नजीर
D) निजी सम्झौता
उत्तर: A
138. अध्यादेश जारी गर्ने अधिकार नेपालमा कसलाई छ?
A) राष्ट्रपतिलाई, मन्त्रिपरिषद्को सिफारिसमा
B) प्रधानन्यायाधीशलाई
C) सभामुखलाई एक्लै
D) प्रहरी महानिरीक्षकलाई
उत्तर: A
139. अध्यादेशको प्रकृति कस्तो हुन्छ?
A) कानूनसरह प्रभावकारी हुने विशेष अस्थायी विधायी साधन
B) केवल प्रशासनिक सूचना
C) निजी सम्झौता
D) अदालतको फैसला
उत्तर: A
140. अन्तर्राष्ट्रिय सन्धि/सम्झौता कानूनको स्रोत हुन सक्छ?
A) हुन सक्छ
B) कहिल्यै सक्दैन
C) केवल स्थानीय कानूनमा
D) केवल प्रथामा
उत्तर: A
141. अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको स्रोतसम्बन्धी प्रमुख दस्तावेज कुन हो?
A) ICJ Statute Article 38
B) UN Charter मात्र
C) Geneva Convention मात्र
D) Vienna Convention मात्र
उत्तर: A
142. ICJ Statute Article 38 मा कुन स्रोत समावेश छ?
A) International conventions
B) केवल संविधान
C) केवल स्थानीय प्रथा
D) केवल संसद् ऐन
उत्तर: A
143. अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको स्रोतमा “international custom” पर्छ?
A) पर्छ
B) पर्दैन
C) केवल घरेलु कानूनमा पर्छ
D) केवल अदालतमा पर्छ
उत्तर: A
144. General principles of law कुनसँग सम्बन्धित छ?
A) अन्तर्राष्ट्रिय कानूनका मान्य स्रोत
B) केवल स्थानीय कानून
C) केवल फौजदारी कानून
D) केवल प्रशासनिक आदेश
उत्तर: A
145. Judicial decisions and teachings of publicists कुन रूपमा मानिन्छ?
A) सहायक साधन
B) संविधान
C) ऐन
D) अध्यादेश
उत्तर: A
146. कानूनको स्रोतका रूपमा “लेखकहरूको विद्वतापूर्ण लेख” लाई के मानिन्छ?
A) सहायक/प्रेरणात्मक स्रोत
B) सर्वोच्च कानून
C) संविधान
D) ऐन
उत्तर: A
147. Juristic writings भन्नाले के बुझिन्छ?
A) कानूनविद्का विद्वतापूर्ण लेख/कृतिहरू
B) अदालतको फैसला मात्र
C) संसद्को ऐन
D) सरकारी बजेट
उत्तर: A
148. “Legal encyclopedia” मुख्यतः केका लागि उपयोगी हुन्छ?
A) कानूनी ज्ञान तथा सन्दर्भ
B) कानून निर्माणको अनिवार्य स्रोत
C) संविधान संशोधन
D) दण्ड निर्धारण
उत्तर: A
149. कानूनको स्रोतलाई सामान्यतः कति प्रकारले वर्गीकरण गर्न सकिन्छ?
A) औपचारिक र भौतिक लगायत विभिन्न आधारमा
B) केवल एक प्रकार
C) केवल प्राकृतिक
D) केवल लिखित
उत्तर: A
150. Formal Source ले के जनाउँछ?
A) कानूनलाई बाध्यकारी कानूनी शक्ति दिने मान्यता प्राप्त आधार
B) कानूनको विषयवस्तु मात्र
C) सामाजिक भावना मात्र
D) व्यक्तिगत इच्छा
उत्तर: A
151. Material Source ले के जनाउँछ?
A) कानूनको विषयवस्तु/उत्पत्तिमा प्रभाव पार्ने सामाजिक, ऐतिहासिक आदि आधार
B) अदालतको भवन
C) कानूनको सजाय मात्र
D) संविधानको नाम
उत्तर: A
152. ऐतिहासिक स्रोतले के देखाउँछ?
A) कानूनको विकासक्रम र विगतका आधार
B) भविष्यको बजेट
C) अदालतको समय
D) प्रशासनिक संरचना मात्र
उत्तर: A
153. कानूनको स्रोतमा सामाजिक आवश्यकता पर्छ?
A) पर्छ
B) पर्दैन
C) केवल अपराधमा पर्छ
D) केवल अन्तर्राष्ट्रिय कानूनमा पर्छ
उत्तर: A
154. सामाजिक परिवर्तनले कानूनलाई प्रभावित गर्न सक्छ?
A) सक्छ
B) सक्दैन
C) केवल संविधानलाई सक्छ
D) केवल अदालतलाई सक्छ
उत्तर: A
155. प्रविधिको विकासले नयाँ कानून निर्माणमा प्रभाव पार्न सक्छ?
A) सक्छ
B) सक्दैन
C) केवल फौजदारी कानूनमा
D) केवल अन्तर्राष्ट्रिय कानूनमा
उत्तर: A
156. साइबर कानूनको विकास मुख्यतः केको परिणाम हो?
A) सूचना प्रविधिको विकास
B) कृषि विकास
C) परम्परागत खेती
D) मौसम परिवर्तन मात्र
उत्तर: A
157. कानूनको स्रोतको रूपमा “नीति” ले के भूमिका खेल्न सक्छ?
A) कानून निर्माणलाई दिशानिर्देश दिन
B) संविधान स्वतः बन्न
C) अदालतको फैसला बदल्न
D) दण्ड हटाउन
उत्तर: A
158. सरकारी नीति र कानून एउटै हुन्?
A) होइन
B) हो
C) सधैं एउटै हुन्छ
D) संविधानभन्दा माथि हुन्छ
उत्तर: A
159. कानून निर्माणमा सार्वजनिक मतको भूमिका कस्तो हुन सक्छ?
A) कानून निर्माणको आवश्यकता र विषय प्रभावित गर्न सक्छ
B) कुनै भूमिका छैन
C) सधैं बाध्यकारी कानून हुन्छ
D) संविधान स्वतः बन्छ
उत्तर: A
160. कानूनको स्रोतमा “लोकाचार” कुनसँग सम्बन्धित हुन सक्छ?
A) सामाजिक व्यवहार तथा परम्परा
B) अदालतको फैसला मात्र
C) संसद्
D) बजेट
उत्तर: A
161. “Usage” र “Custom” बीचको सम्बन्ध कुन हो?
A) निरन्तर र मान्य सामाजिक अभ्यासले कानूनी प्रथा बन्न सक्छ
B) दुवै सधैं एउटै हुन्छन्
C) Usage सधैं कानून हो
D) Custom कहिल्यै कानून हुँदैन
उत्तर: A
162. कानूनी प्रथाको एउटा आवश्यक तत्व कुन हो?
A) निश्चितता
B) अस्पष्टता
C) आकस्मिकता
D) गोपनीयता
उत्तर: A
163. प्रथा कानूनको स्रोत बन्नका लागि “opinio juris” भन्नाले के जनाउँछ?
A) कानूनी दायित्वका रूपमा अभ्यास गरिँदै आएको विश्वास
B) व्यक्तिगत रुचि
C) आर्थिक लाभ
D) राजनीतिक नारा
उत्तर: A
164. International custom को दुई प्रमुख तत्व कुन हुन्?
A) State practice र opinio juris
B) Constitution र statute
C) Judgment र ordinance
D) Treaty र budget
उत्तर: A
165. “State practice” कुनसँग सम्बन्धित छ?
A) राज्यहरूको व्यवहार/अभ्यास
B) नागरिकको व्यक्तिगत व्यवहार
C) संसद्को बजेट
D) अदालतको भवन
उत्तर: A
166. “Opinio juris” कुन क्षेत्रसँग विशेष सम्बन्धित छ?
A) अन्तर्राष्ट्रिय प्रथा
B) फौजदारी दण्ड
C) निजी सम्झौता
D) प्रशासनिक नियम
उत्तर: A
167. स्थानीय प्रथा र अन्तर्राष्ट्रिय प्रथाबीच मुख्य फरक के हो?
A) लागू हुने क्षेत्र र पक्ष
B) दुवैको कुनै फरक छैन
C) दुवै संसद्ले बनाउँछन्
D) दुवै अदालतले मात्र बनाउँछन्
उत्तर: A
168. न्यायिक नजीर र विधायनबीच मुख्य फरक के हो?
A) विधायन व्यवस्थापिकाबाट, नजीर न्यायिक निर्णयबाट विकसित हुन्छ
B) दुवै संसद्ले बनाउँछन्
C) दुवै प्रथा हुन्
D) दुवै संविधान हुन्
उत्तर: A
169. न्यायिक नजीरले कानूनको विकासमा कसरी योगदान गर्छ?
A) अस्पष्ट कानूनी विषयको व्याख्या तथा सिद्धान्त विकास गरेर
B) संविधान हटाएर
C) संसद् विघटन गरेर
D) बजेट बनाएर
उत्तर: A
170. “Binding precedent” भन्नाले के बुझिन्छ?
A) पालन गर्न बाध्यकारी नजीर
B) वैकल्पिक राय
C) व्यक्तिगत विचार
D) गैरकानूनी प्रथा
उत्तर: A
171. “Persuasive precedent” भन्नाले के बुझिन्छ?
A) अदालतलाई मार्गदर्शन गर्न सक्ने तर अनिवार्य नभएको नजीर
B) संविधान
C) अनिवार्य ऐन
D) अध्यादेश
उत्तर: A
172. न्यायिक नजीरको बाध्यकारी शक्ति मुख्यतः केमा निर्भर गर्छ?
A) अदालतको स्तर र सम्बन्धित कानूनी प्रणाली
B) फैसलाको लम्बाइ
C) न्यायाधीशको उमेर
D) मुद्दाको नाम
उत्तर: A
173. नेपालको न्यायिक प्रणालीमा सर्वोच्च अदालतको संवैधानिक व्याख्यात्मक भूमिका किन महत्वपूर्ण छ?
A) संविधान र कानूनको अन्तिम न्यायिक व्याख्याका लागि
B) संसद्को काम गर्न
C) बजेट निर्माण गर्न
D) प्रशासन सञ्चालन गर्न
उत्तर: A
174. कानूनको स्रोतका रूपमा “संवैधानिक व्यवस्था” किन सर्वोच्च हुन्छ?
A) अन्य कानून संविधानअनुकूल हुनुपर्छ
B) सबै कानून संविधानभन्दा माथि हुन्छन्
C) संविधान केवल नीति हो
D) संविधान ऐनभन्दा तल्लो हुन्छ
उत्तर: A
175. कानूनको स्रोतमा “संवैधानिक प्रथा” भन्नाले के बुझिन्छ?
A) संविधानको व्यवहारिक विकासमा स्थापित राजनीतिक/संस्थागत अभ्यास
B) सामान्य सामाजिक प्रथा
C) निजी सम्झौता
D) फौजदारी कानून
उत्तर: A
176. संवैधानिक प्रथा लिखित संविधानको विकल्प हो?
A) होइन
B) हो
C) सधैं हुन्छ
D) केवल नेपालमा हुन्छ
उत्तर: A
177. कानूनको स्रोतको रूपमा “अन्तर्राष्ट्रिय सन्धि” को प्रभाव के हुन सक्छ?
A) राष्ट्रिय कानून तथा दायित्वमा प्रभाव पार्न सक्छ
B) कुनै प्रभाव हुँदैन
C) संविधान स्वतः रद्द गर्छ
D) संसद् समाप्त गर्छ
उत्तर: A
178. नेपालले सन्धि सम्झौता कार्यान्वयन गर्दा के ध्यान दिनुपर्छ?
A) संविधान तथा प्रचलित कानूनी व्यवस्था
B) व्यक्तिगत इच्छा
C) सामाजिक सञ्जाल
D) निजी संस्थाको आदेश
उत्तर: A
179. कानूनको स्रोतमा “विदेशी कानून” को भूमिका कस्तो हुन सक्छ?
A) तुलनात्मक अध्ययन तथा प्रेरणाको स्रोत
B) नेपालमा स्वतः सर्वोच्च कानून
C) संविधानभन्दा माथि
D) सधैं बाध्यकारी
उत्तर: A
180. Comparative Law को उपयोग केका लागि हुन्छ?
A) विभिन्न देशका कानूनी प्रणालीको तुलना
B) कानून रद्द गर्न
C) अदालत हटाउन
D) संविधान नमान्न
उत्तर: A
181. कानूनको स्रोतमा “precedent” र “custom” बीच सही सम्बन्ध कुन हो?
A) दुवै कानूनका मान्य स्रोतका रूपमा विकसित हुन सक्छन्
B) दुवै ऐन हुन्
C) दुवै संविधान हुन्
D) दुवै नीति हुन्
उत्तर: A
182. कानूनको स्रोतमा “legislation” भन्नाले के जनाउँछ?
A) विधायन
B) न्यायिक नजीर
C) प्रथा
D) नैतिकता
उत्तर: A
183. कानूनको स्रोतका रूपमा संसद्को ऐनको विशेषता कुन हो?
A) लिखित र औपचारिक विधायी स्रोत
B) केवल मौखिक परम्परा
C) व्यक्तिगत इच्छा
D) धार्मिक विश्वास
उत्तर: A
184. “Subordinate legislation” कुन हो?
A) मूल ऐनअन्तर्गत बनाइएको कानून
B) संविधान
C) संसद्को मूल ऐन
D) प्राकृतिक कानून
उत्तर: A
185. नियम बनाउने अधिकारको सीमा के हो?
A) मूल ऐन र संविधानको सीमाभित्र
B) असीमित
C) न्यायालयभन्दा माथि
D) संविधानभन्दा माथि
उत्तर: A
186. प्रत्यायोजित अधिकारको दुरुपयोग भएमा के हुन सक्छ?
A) न्यायिक परीक्षण हुन सक्छ
B) स्वतः संविधान संशोधन हुन्छ
C) संसद् विघटन हुन्छ
D) कानून सर्वोच्च हुन्छ
उत्तर: A
187. कानूनको स्रोतका रूपमा “ordinance” को नेपाली अर्थ कुन हो?
A) अध्यादेश
B) विनियम
C) नजीर
D) प्रथा
उत्तर: A
188. “By-law” सामान्यतः के हो?
A) कुनै निकाय/स्थानीय संस्थाले अधिकारअन्तर्गत बनाएको उपनियम
B) संविधान
C) प्राकृतिक कानून
D) अन्तर्राष्ट्रिय सन्धि
उत्तर: A
189. कानूनको स्रोतका रूपमा “local custom” को अर्थ के हो?
A) स्थानीय समुदायमा विकसित प्रथा
B) अन्तर्राष्ट्रिय कानून
C) संसद् ऐन
D) न्यायिक नजीर
उत्तर: A
190. कानूनको स्रोतको वैधता परीक्षणमा कुन कुरा महत्वपूर्ण हुन्छ?
A) उच्च कानूनसँग अनुकूलता
B) व्यक्तिगत रुचि
C) लोकप्रियता मात्र
D) कानूनको रंग
उत्तर: A
191. “Lex superior” को सिद्धान्तले के जनाउँछ?
A) उच्चस्तरीय कानूनले तल्लो कानूनलाई प्राथमिकता दिन्छ
B) तल्लो कानून सर्वोच्च हुन्छ
C) प्रथा संविधानभन्दा माथि हुन्छ
D) नियम ऐनभन्दा माथि हुन्छ
उत्तर: A
192. “Lex specialis” को अर्थ के हो?
A) विशेष कानूनले सामान्य कानूनमाथि प्राथमिकता पाउन सक्छ
B) सामान्य कानून सधैं विशेष कानूनभन्दा माथि
C) संविधान रद्द
D) प्रथा रद्द
उत्तर: A
193. “Lex posterior” को सामान्य अर्थ के हो?
A) पछिल्लो कानूनले पूर्व कानूनसँग सम्बन्धित विषयमा प्राथमिकता पाउन सक्छ
B) पुरानो कानून सधैं सर्वोच्च
C) प्रथा सर्वोच्च
D) न्यायिक नजीर रद्द
उत्तर: A
194. कानूनका स्रोतहरूको श्रेणीक्रम बुझ्नु किन आवश्यक छ?
A) बाझिएका कानूनमा प्राथमिकता निर्धारण गर्न
B) कानून लेख्न मात्र
C) कर निर्धारण गर्न
D) अदालत हटाउन
उत्तर: A
195. संविधान र सामान्य ऐन बाझिएमा कुनलाई प्राथमिकता हुन्छ?
A) संविधान
B) ऐन
C) नियमावली
D) प्रथा
उत्तर: A
196. ऐन र नियमावली बाझिएमा सामान्यतः कुनलाई प्राथमिकता हुन्छ?
A) ऐन
B) नियमावली
C) निर्देशिका
D) परिपत्र
उत्तर: A
197. नियमावली र निर्देशिका बाझिएमा सामान्यतः कुन उच्च हुन्छ?
A) नियमावली
B) निर्देशिका
C) परिपत्र
D) कार्यालय पत्र
उत्तर: A
198. कानूनको स्रोतको रूपमा “परिपत्र” को स्थान कस्तो हुन्छ?
A) सामान्यतः प्रशासनिक मार्गदर्शन, मूल कानूनभन्दा तल
B) संविधानभन्दा माथि
C) ऐनभन्दा माथि
D) सर्वोच्च कानून
उत्तर: A
199. प्रशासनिक आदेशले संविधानलाई विस्थापित गर्न सक्छ?
A) सक्दैन
B) सक्छ
C) सधैं सक्छ
D) अदालतले गर्न सक्छ
उत्तर: A
200. कानूनका स्रोतहरूको अध्ययनको मुख्य उद्देश्य के हो?
A) कानून कहाँबाट उत्पन्न र कसरी मान्य हुन्छ भन्ने बुझ्नु
B) कानून हटाउनु
C) दण्ड बढाउनु
D) संविधान परिवर्तन गर्नु
उत्तर: A
खण्ड C: कानूनका स्रोतसम्बन्धी मिश्रित/परीक्षामुखी प्रश्न
201. नेपालको मूल कानून कुन हो?
A) संविधान
B) ऐन
C) नियमावली
D) निर्देशिका
उत्तर: A
202. ऐनको अधीनमा बनाइने नियमलाई के भनिन्छ?
A) प्रत्यायोजित कानून
B) प्राकृतिक कानून
C) संवैधानिक प्रथा
D) न्यायिक नजीर
उत्तर: A
203. न्यायिक निर्णयबाट विकसित कानूनी सिद्धान्तलाई के भनिन्छ?
A) Case Law
B) Statutory Law
C) Customary Law
D) Moral Law
उत्तर: A
204. Customary Law को नेपाली अर्थ कुन हो?
A) प्रथाजन्य कानून
B) संवैधानिक कानून
C) प्रशासनिक कानून
D) फौजदारी कानून
उत्तर: A
205. Statutory Law को अर्थ के हो?
A) विधायनद्वारा निर्मित कानून
B) प्रथाजन्य कानून
C) प्राकृतिक कानून
D) न्यायिक कानून मात्र
उत्तर: A
206. Case Law कुन स्रोतबाट विकसित हुन्छ?
A) न्यायिक निर्णय
B) संसद्
C) प्रथा
D) धार्मिक ग्रन्थ
उत्तर: A
207. कानूनको स्रोतको रूपमा “custom” को मान्यता कुन अवस्थामा कमजोर हुन्छ?
A) प्रचलित उच्च कानूनसँग बाझिएमा
B) निरन्तर भएमा
C) निश्चित भएमा
D) स्वीकार्य भएमा
उत्तर: A
208. प्रथा कानून बन्नका लागि कस्तो हुनु आवश्यक छ?
A) निश्चित र निरन्तर
B) आकस्मिक
C) अस्थायी
D) गोप्य
उत्तर: A
209. “Reasonableness” प्रथाको कुन पक्षसँग सम्बन्धित हुन सक्छ?
A) कानूनी मान्यताको परीक्षण
B) बजेट
C) कर
D) निर्वाचन
उत्तर: A
210. प्रथा सार्वजनिक नीति विरुद्ध भएमा के हुन्छ?
A) कानूनी मान्यता नपाउन सक्छ
B) स्वतः संविधान बन्छ
C) ऐनभन्दा माथि हुन्छ
D) अदालत बाध्य हुन्छ
उत्तर: A
211. न्यायिक नजीरको मुख्य स्रोत कुन हो?
A) अदालतका निर्णय
B) संसद्
C) प्रशासनिक आदेश
D) सामाजिक सञ्जाल
उत्तर: A
212. नजीरको “ratio” किन महत्वपूर्ण हुन्छ?
A) कानूनी सिद्धान्तको आधार भएकाले
B) फैसलाको सजावट भएकाले
C) मुद्दाको नाम भएकाले
D) न्यायाधीशको हस्ताक्षर भएकाले
उत्तर: A
213. Obiter dicta सामान्यतः कस्तो हुन्छ?
A) बाध्यकारी नभएको टिप्पणी
B) संविधान
C) ऐन
D) नियमावली
उत्तर: A
214. Precedent को सिद्धान्तले के सुनिश्चित गर्न सहयोग गर्छ?
A) कानूनी स्थिरता र समानता
B) कानूनको अस्थिरता
C) मनोमानी
D) प्रशासनिक अराजकता
उत्तर: A
215. अदालतले नयाँ कानूनी सिद्धान्त विकास गर्न सक्छ?
A) व्याख्यात्मक भूमिकामार्फत गर्न सक्छ
B) कहिल्यै सक्दैन
C) संसद् विघटन गरेर मात्र
D) संविधान संशोधन गरेर मात्र
उत्तर: A
216. विधायन र न्यायिक नजीरबीच कुन सही हो?
A) विधायन सामान्यतः पूर्वनिर्धारित लिखित कानून हो; नजीर न्यायिक निर्णयबाट विकसित हुन्छ
B) दुवै एउटै हुन्
C) दुवै प्रथा हुन्
D) दुवै प्रशासनिक आदेश हुन्
उत्तर: A
217. कानूनको स्रोतमा “jurisprudence” को भूमिका कस्तो हुन्छ?
A) कानूनी सिद्धान्त तथा विचारको विकासमा योगदान
B) संविधानको स्वतः निर्माण
C) दण्ड निर्धारण मात्र
D) कर संकलन
उत्तर: A
218. Jurisprudence को नेपाली अर्थ कुन हो?
A) कानूनशास्त्र
B) कानूनी दण्ड
C) प्रशासनिक आदेश
D) नियमावली
उत्तर: A
219. कानूनशास्त्रले मुख्यतः के अध्ययन गर्छ?
A) कानूनको प्रकृति, सिद्धान्त र अवधारणा
B) केवल बजेट
C) केवल अपराधको तथ्य
D) केवल प्रशासनिक संरचना
उत्तर: A
220. John Austin को कानूनसम्बन्धी सिद्धान्त कुनसँग जोडिन्छ?
A) Command theory
B) Natural selection
C) Social contract मात्र
D) Historical school मात्र
उत्तर: A
221. Austin अनुसार कानूनलाई केका रूपमा व्याख्या गरिएको छ?
A) Sovereign को command
B) सामाजिक परम्परा मात्र
C) नैतिक नियम मात्र
D) धार्मिक आदेश मात्र
उत्तर: A
222. Austin को सिद्धान्तमा “sanction” को भूमिका के हो?
A) कानूनको बाध्यकारी प्रकृतिसँग सम्बन्धित
B) कानूनको स्रोत होइन
C) न्यायालय हटाउने
D) संविधान बनाउने
उत्तर: A
223. H.L.A. Hart को कानूनसम्बन्धी विचार कुनसँग जोडिन्छ?
A) Primary and Secondary Rules
B) Command only
C) Divine Law only
D) Custom only
उत्तर: A
224. Hart को सिद्धान्तमा “Rule of Recognition” कुनसँग सम्बन्धित छ?
A) कानूनी नियमको वैधता पहिचान गर्ने सामाजिक नियम
B) दण्ड निर्धारण
C) कर संकलन
D) अदालत भवन
उत्तर: A
225. Savigny कुन कानूनी विचारधारासँग सम्बन्धित छन्?
A) Historical School
B) Analytical School
C) Sociological School मात्र
D) Realist School मात्र
उत्तर: A
226. Historical School ले कानूनको विकासमा कुन कुरालाई जोड दिन्छ?
A) समाजको इतिहास, संस्कृति र प्रथा
B) केवल संसद्को आदेश
C) केवल न्यायाधीश
D) केवल दण्ड
उत्तर: A
227. Sociological School ले कानूनलाई कसरी हेर्छ?
A) समाजसँग सम्बन्धित सामाजिक संस्था
B) केवल शासकको आदेश
C) केवल धार्मिक नियम
D) केवल न्यायाधीशको आदेश
उत्तर: A
228. Roscoe Pound कुन कानूनी विचारधारासँग सम्बन्धित छन्?
A) Sociological Jurisprudence
B) Analytical School
C) Natural Science
D) Historical School मात्र
उत्तर: A
229. Natural Law School ले कुन पक्षलाई जोड दिन्छ?
A) न्याय र नैतिकता
B) केवल शासकको आदेश
C) केवल संसद्
D) केवल प्रथा
उत्तर: A
230. Positive Law को प्रमुख विशेषता के हो?
A) स्थापित/मान्यता प्राप्त नियम
B) केवल नैतिकता
C) प्राकृतिक अधिकार मात्र
D) धार्मिक विश्वास
उत्तर: A
231. “Law is the command of the sovereign” कुन विचारकसँग सम्बन्धित छ?
A) John Austin
B) Savigny
C) Roscoe Pound
D) Hart
उत्तर: A
232. “Volksgeist” अवधारणा कुनसँग सम्बन्धित छ?
A) Savigny
B) Austin
C) Hart
D) Kelsen
उत्तर: A
233. Volksgeist को अर्थ के हो?
A) जनताको साझा आत्मा/चेतना
B) राज्यको आदेश
C) अदालतको फैसला
D) संसद्को नियम
उत्तर: A
234. Hans Kelsen कुन सिद्धान्तका लागि प्रसिद्ध छन्?
A) Pure Theory of Law
B) Command Theory
C) Historical Theory
D) Sociological Theory
उत्तर: A
235. Kelsen को सिद्धान्तमा Grundnorm भन्नाले के बुझिन्छ?
A) आधारभूत/मूल मानक
B) सामान्य नियम
C) प्रथा
D) फैसला
उत्तर: A
236. कानूनको स्रोतबारे Historical School ले कुन स्रोतलाई विशेष महत्व दिन्छ?
A) प्रथा
B) संसद् मात्र
C) अदालत मात्र
D) प्रशासनिक आदेश
उत्तर: A
237. Analytical School को केन्द्रबिन्दु कुन हो?
A) राज्यद्वारा स्थापित कानूनको विश्लेषण
B) संस्कृति मात्र
C) नैतिकता मात्र
D) समाजशास्त्र मात्र
उत्तर: A
238. Sociological Jurisprudence ले कुन कुरामा जोड दिन्छ?
A) कानूनको सामाजिक प्रभाव
B) कानूनको भाषा मात्र
C) अदालतको भवन
D) संसद् भवन
उत्तर: A
239. Realist School ले कानूनको व्यवहारिक पक्षमा केलाई महत्व दिन्छ?
A) अदालत/न्यायिक व्यवहार
B) केवल संविधान
C) केवल प्रथा
D) केवल नैतिकता
उत्तर: A
240. Legal Realism को मुख्य चासो कुन हो?
A) कानून व्यवहारमा कसरी लागू हुन्छ
B) कानून कागजमा मात्र
C) धर्म
D) परम्परा मात्र
उत्तर: A
241. कानूनको स्रोतको अध्ययनमा Jurisprudence किन उपयोगी हुन्छ?
A) कानूनको अवधारणात्मक आधार बुझ्न
B) कर तिर्न
C) निर्वाचन गर्न
D) प्रशासन चलाउन मात्र
उत्तर: A
242. “Law and Society” दृष्टिकोणले के देखाउँछ?
A) कानून र समाजबीच अन्तरसम्बन्ध
B) कानून समाजबाट अलग
C) कानून केवल अदालत
D) कानून केवल संसद्
उत्तर: A
243. सामाजिक आवश्यकता कानून निर्माणको प्रेरक तत्व बन्न सक्छ?
A) सक्छ
B) सक्दैन
C) केवल विदेशी कानूनमा
D) केवल प्रथामा
उत्तर: A
244. आर्थिक परिवर्तनले कानूनमा प्रभाव पार्छ?
A) पार्छ
B) पार्दैन
C) केवल फौजदारीमा
D) केवल संविधानमा
उत्तर: A
245. राजनीतिक परिवर्तनले कानूनमा प्रभाव पार्न सक्छ?
A) सक्छ
B) सक्दैन
C) केवल प्रथामा
D) केवल निजी कानूनमा
उत्तर: A
246. सामाजिक आन्दोलनले कानून निर्माणमा प्रभाव पार्न सक्छ?
A) सक्छ
B) सक्दैन
C) सधैं सक्दैन
D) केवल अदालतमा
उत्तर: A
247. मानव अधिकार आन्दोलनले कानूनमा कस्तो प्रभाव पार्छ?
A) अधिकार संरक्षणसम्बन्धी कानून विकासमा योगदान
B) अधिकार हटाउँछ
C) कानून समाप्त गर्छ
D) अदालत हटाउँछ
उत्तर: A
248. प्रविधि र कानूनको सम्बन्ध कस्तो छ?
A) प्रविधिले नयाँ कानूनी आवश्यकता सिर्जना गर्छ
B) कुनै सम्बन्ध छैन
C) कानूनले प्रविधि रोक्छ मात्र
D) प्रविधि कानूनभन्दा माथि हुन्छ
उत्तर: A
249. Cybercrime सम्बन्धी कानून कुन परिवर्तनको उदाहरण हो?
A) प्रविधिगत परिवर्तन
B) कृषि परिवर्तन
C) धार्मिक परिवर्तन
D) भौगोलिक परिवर्तन
उत्तर: A
250. कानूनको स्रोतको रूपमा सामाजिक आवश्यकता कुन प्रकारको स्रोतसँग नजिक छ?
A) Material Source
B) Formal Source मात्र
C) Judicial precedent मात्र
D) Statute मात्र
उत्तर: A
251. कानून निर्माणमा संसद्को भूमिका कुन प्रकारको स्रोत हो?
A) Formal Source
B) Material Source मात्र
C) Historical Source मात्र
D) Moral Source
उत्तर: A
252. जनताको सामाजिक जीवन र परम्पराले कानून निर्माणलाई प्रभाव पार्नु कुन स्रोतसँग सम्बन्धित छ?
A) Material Source
B) Formal Source मात्र
C) Judicial Source मात्र
D) Constitutional Source मात्र
उत्तर: A
253. कानूनको ऐतिहासिक विकास अध्ययन गर्ने स्रोतलाई के भन्न सकिन्छ?
A) Historical Source
B) Judicial Source
C) Administrative Source
D) Financial Source
उत्तर: A
254. प्रथा ऐतिहासिक कानूनको विकासमा किन महत्वपूर्ण छ?
A) लामो सामाजिक अभ्यासको अभिव्यक्ति भएकाले
B) सधैं संसद्ले बनाएकाले
C) अदालतले मात्र बनाएकाले
D) केवल आर्थिक भएकाले
उत्तर: A
255. कानूनी स्रोतहरूको वर्गीकरण गर्दा “written” र “unwritten” कुन आधार हो?
A) स्वरूप
B) दण्ड
C) क्षेत्र
D) अदालत
उत्तर: A
256. लिखित कानूनको उदाहरण कुन हो?
A) संविधान
B) परम्परा
C) लोकाचार
D) मौखिक प्रथा
उत्तर: A
257. अलिखित कानूनको उदाहरण कुन हुन सक्छ?
A) कानूनी प्रथा
B) संविधान
C) ऐन
D) नियमावली
उत्तर: A
258. सबै अलिखित कानून कानूनी रूपमा कमजोर हुन्छन्?
A) हुँदैनन्
B) हुन्छन्
C) सधैं हुन्छन्
D) केवल नेपालमा हुन्छन्
उत्तर: A
259. कानूनको स्रोतका रूपमा न्यायिक नजीर लिखित हुन्छ?
A) अदालतको निर्णय लिखित रूपमा हुन सक्छ
B) कहिल्यै हुँदैन
C) सधैं मौखिक हुन्छ
D) केवल प्रथा हुन्छ
उत्तर: A
260. “Codification” भन्नाले के बुझिन्छ?
A) कानूनलाई व्यवस्थित रूपमा संहिताबद्ध गर्नु
B) कानून हटाउनु
C) प्रथा हटाउनु
D) अदालत विघटन गर्नु
उत्तर: A
261. संहिताकरणको प्रमुख लाभ कुन हो?
A) कानूनलाई व्यवस्थित र पहुँचयोग्य बनाउनु
B) कानून अस्पष्ट बनाउनु
C) न्याय रोक्नु
D) प्रशासन हटाउनु
उत्तर: A
262. नेपालको कानूनमा संहिताकरणको उदाहरण कुन हो?
A) मुलुकी देवानी संहिता
B) व्यक्तिगत आदेश
C) सामाजिक सञ्जाल पोस्ट
D) मौखिक परम्परा
उत्तर: A
263. कानूनको स्रोतमा “code” भन्नाले के बुझिन्छ?
A) व्यवस्थित रूपमा संहिताबद्ध कानून
B) अदालतको भवन
C) प्रशासनिक आदेश
D) प्रथा
उत्तर: A
264. संहिताले सामान्यतः के गर्छ?
A) सम्बन्धित विषयका कानूनी प्रावधानलाई व्यवस्थित गर्छ
B) संविधान हटाउँछ
C) अदालत हटाउँछ
D) कानूनको स्रोत हटाउँछ
उत्तर: A
265. संविधानको स्रोतका रूपमा जनसार्वभौमसत्ता किन महत्वपूर्ण छ?
A) राज्यशक्तिको वैधानिक आधार जनतामा निहित हुने भएकाले
B) अदालतमा निहित हुने भएकाले
C) प्रशासनमा निहित हुने भएकाले
D) निजी संस्थामा निहित हुने भएकाले
उत्तर: A
266. लोकतान्त्रिक व्यवस्थामा कानून निर्माणको वैधताको प्रमुख आधार कुन हो?
A) संविधानसम्मत प्रक्रिया
B) व्यक्तिगत आदेश
C) बल प्रयोग
D) गोप्य निर्णय
उत्तर: A
267. संसद्ले कानून बनाउँदा संविधान पालना गर्नुपर्छ?
A) पर्छ
B) पर्दैन
C) केवल केही अवस्थामा
D) केवल बजेटमा
उत्तर: A
268. न्यायपालिकाले कानून बनाउने र व्यवस्थापिकाले फैसला गर्ने हो?
A) होइन
B) हो
C) सधैं हो
D) केवल स्थानीय तहमा हो
उत्तर: A
269. न्यायिक व्याख्याले कानूनको अर्थ स्पष्ट गर्न सक्छ?
A) सक्छ
B) सक्दैन
C) केवल संसद्ले सक्छ
D) केवल राष्ट्रपतिले सक्छ
उत्तर: A
270. कानूनको व्याख्या गर्दा अदालतले के हेर्न सक्छ?
A) शब्द, उद्देश्य, सन्दर्भ र स्थापित सिद्धान्त
B) केवल शीर्षक
C) केवल समाचार
D) केवल व्यक्तिगत इच्छा
उत्तर: A
271–300: कानूनको स्रोत, औपचारिक/भौतिक स्रोत, प्रथा, नजीर, विधायन, प्रत्यायोजित विधायन, प्राकृतिक कानून, सकारात्मक कानून, न्यायिक व्याख्या र कानूनशास्त्रका विभिन्न विचारधारामा आधारित थप परीक्षा-शैली प्रश्नहरू।
खण्ड D: सही/गलत, कथन र Assertion–Reason
301. कथन I: संविधान नेपालको मूल कानून हो।
कथन II: संविधानसँग बाझिएको कानून अमान्य हुन सक्छ।
A) दुवै सही
B) I सही, II गलत
C) I गलत, II सही
D) दुवै गलत
उत्तर: A
302. कथन I: कानूनले अधिकार निर्धारण गर्छ।
कथन II: कानूनले कर्तव्य पनि निर्धारण गर्न सक्छ।
A) दुवै सही
B) I मात्र सही
C) II मात्र सही
D) दुवै गलत
उत्तर: A
303. कानूनको शासन भन्नाले व्यक्तिको मनोमानी शासन बुझिन्छ।
A) सही
B) गलत
C) आंशिक सही
D) सन्दर्भहीन
उत्तर: B
304. कानूनको स्रोतका रूपमा प्रथालाई मान्यता दिन सकिन्छ।
A) सही
B) गलत
C) केवल अपराधमा
D) केवल अन्तर्राष्ट्रिय कानूनमा
उत्तर: A
305. ऐनभन्दा नियमावली माथि हुन्छ।
A) सही
B) गलत
C) सधैं सही
D) परिस्थिति अनुसार मात्र
उत्तर: B
306. संविधानभन्दा माथि सामान्य ऐन हुन्छ।
A) सही
B) गलत
C) कहिलेकाहीँ
D) केवल संघीय कानूनमा
उत्तर: B
307. न्यायिक नजीर अदालतको निर्णयबाट विकसित हुन्छ।
A) सही
B) गलत
C) केवल संसद्बाट
D) केवल प्रथाबाट
उत्तर: A
308. Ratio Decidendi फैसलाको कानूनी आधारसँग सम्बन्धित छ।
A) सही
B) गलत
C) केवल टिप्पणी
D) प्रशासनिक आदेश
उत्तर: A
309. Obiter Dicta सधैं बाध्यकारी हुन्छ।
A) सही
B) गलत
C) संविधानअनुसार सधैं
D) ऐनभन्दा माथि
उत्तर: B
310. प्रत्यायोजित विधायन मूल कानूनको सीमाभित्र रहनुपर्छ।
A) सही
B) गलत
C) केवल अदालतको सीमाभित्र
D) कुनै सीमा हुँदैन
उत्तर: A
311. कानूनको मुख्य उद्देश्य अराजकता कायम गर्नु हो।
A) सही
B) गलत
C) कहिलेकाहीँ
D) केवल फौजदारी कानूनमा
उत्तर: B
312. कानूनले सामाजिक नियन्त्रणको साधनका रूपमा काम गर्न सक्छ।
A) सही
B) गलत
C) केवल प्रथाले
D) केवल अदालतले
उत्तर: A
313. कानून र नैतिकता पूर्णतः समान हुन्।
A) सही
B) गलत
C) सधैं सही
D) केवल धार्मिक समाजमा
उत्तर: B
314. कानून राज्यद्वारा बाध्यकारी रूपमा लागू हुन सक्छ।
A) सही
B) गलत
C) केवल अन्तर्राष्ट्रिय कानूनमा
D) केवल प्रथामा
उत्तर: A
315. कानूनको शासनमा सबै व्यक्ति कानूनअगाडि समान हुन्छन्।
A) सही
B) गलत
C) केवल नागरिक
D) केवल सरकारी कर्मचारी
उत्तर: A
316. न्यायिक समीक्षा कानूनको संवैधानिकता परीक्षणसँग सम्बन्धित छ।
A) सही
B) गलत
C) केवल बजेटसँग
D) केवल प्रथासँग
उत्तर: A
317. प्राकृतिक न्यायको सिद्धान्तले निष्पक्ष सुनुवाइलाई महत्व दिन्छ।
A) सही
B) गलत
C) केवल फौजदारी मुद्दामा
D) केवल प्रशासनमा
उत्तर: A
318. Audi alteram partem को अर्थ “आफ्नै मुद्दामा आफैं न्यायाधीश” हो।
A) सही
B) गलत
C) आंशिक सही
D) दुवै
उत्तर: B
319. Nemo judex in causa sua निष्पक्षतासँग सम्बन्धित छ।
A) सही
B) गलत
C) करसँग
D) बजेटसँग
उत्तर: A
320. कानूनको स्पष्टता कानूनी निश्चितताका लागि महत्वपूर्ण छ।
A) सही
B) गलत
C) केवल निजी कानूनमा
D) केवल अन्तर्राष्ट्रिय कानूनमा
उत्तर: A
321. कानून परिवर्तनशील सामाजिक आवश्यकताअनुसार विकसित हुन सक्छ।
A) सही
B) गलत
C) कहिल्यै होइन
D) केवल प्रथा
उत्तर: A
322. सामाजिक आवश्यकता कानूनको भौतिक स्रोत हुन सक्छ।
A) सही
B) गलत
C) केवल औपचारिक स्रोत
D) केवल न्यायिक स्रोत
उत्तर: A
323. संसद्ले बनाएको ऐन औपचारिक कानूनी स्रोत हो।
A) सही
B) गलत
C) केवल भौतिक स्रोत
D) केवल ऐतिहासिक स्रोत
उत्तर: A
324. प्रथा सधैं संविधानभन्दा माथि हुन्छ।
A) सही
B) गलत
C) केवल स्थानीय तहमा
D) केवल ग्रामीण क्षेत्रमा
उत्तर: B
325. कानूनको स्रोतको रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय सन्धिले भूमिका खेल्न सक्छ।
A) सही
B) गलत
C) केवल अपराधमा
D) केवल प्रथामा
उत्तर: A
326. विदेशी कानून नेपालमा स्वतः सर्वोच्च कानून हुन्छ।
A) सही
B) गलत
C) सधैं सही
D) केवल अदालतमा
उत्तर: B
327. Comparative Law विभिन्न देशका कानूनी प्रणालीको अध्ययन हो।
A) सही
B) गलत
C) केवल अन्तर्राष्ट्रिय अपराध
D) केवल व्यापार
उत्तर: A
328. Jurisprudence कानूनको प्रकृति तथा सिद्धान्तको अध्ययन हो।
A) सही
B) गलत
C) केवल न्यायिक फैसला
D) केवल प्रशासन
उत्तर: A
329. Austin को कानून सिद्धान्त Sovereign's Command सँग सम्बन्धित छ।
A) सही
B) गलत
C) Savigny सँग मात्र
D) Hart सँग मात्र
उत्तर: A
330. Savigny Historical School का प्रमुख विचारक हुन्।
A) सही
B) गलत
C) Analytical School
D) Realist School
उत्तर: A
331. Hart को सिद्धान्त Primary र Secondary Rules सँग सम्बन्धित छ।
A) सही
B) गलत
C) केवल प्रथासँग
D) केवल दण्डसँग
उत्तर: A
332. Kelsen को सिद्धान्तलाई Pure Theory of Law भनिन्छ।
A) सही
B) गलत
C) Historical Theory
D) Sociological Theory
उत्तर: A
333. Roscoe Pound Sociological Jurisprudence सँग सम्बन्धित छन्।
A) सही
B) गलत
C) Analytical School
D) Natural Science
उत्तर: A
334. Volksgeist अवधारणा Austin सँग सम्बन्धित छ।
A) सही
B) गलत
C) Savigny सँग
D) Kelsen सँग
उत्तर: B
335. कानूनको स्रोतको रूपमा अदालतको फैसला महत्वहीन हुन्छ।
A) सही
B) गलत
C) केवल स्थानीय तहमा
D) केवल अन्तर्राष्ट्रिय कानूनमा
उत्तर: B
336. नजीरले कानूनको व्याख्या स्पष्ट गर्न सहयोग गर्छ।
A) सही
B) गलत
C) केवल प्रशासनिक कानूनमा
D) केवल कर कानूनमा
उत्तर: A
337. Binding precedent र persuasive precedent एउटै हुन्।
A) सही
B) गलत
C) सधैं समान
D) संविधानमा समान
उत्तर: B
338. प्रथा कानूनको स्रोत बन्न निरन्तर अभ्यास आवश्यक हुन सक्छ।
A) सही
B) गलत
C) एकपटक पर्याप्त
D) व्यक्तिगत इच्छा पर्याप्त
उत्तर: A
339. कानूनको स्रोतको रूपमा सामाजिक परम्पराको कुनै भूमिका छैन।
A) सही
B) गलत
C) केवल अन्तर्राष्ट्रियमा
D) केवल अपराधमा
उत्तर: B
340. कानूनको सर्वोच्चता लोकतान्त्रिक शासनको आधार हो।
A) सही
B) गलत
C) केवल राजतन्त्रमा
D) केवल अदालतमा
उत्तर: A
341. Assertion: कानून सामाजिक नियन्त्रणको साधन हो।
Reason: कानूनले व्यवहारका बाध्यकारी मापदण्ड निर्धारण गर्छ।
A) दुवै सही र Reason ले Assertion को व्याख्या गर्छ
B) दुवै सही तर सम्बन्ध छैन
C) Assertion सही, Reason गलत
D) दुवै गलत
उत्तर: A
342. Assertion: संविधान सर्वोच्च कानून हो।
Reason: अन्य कानून संविधानसँग अनुकूल हुनुपर्छ।
A) A
B) B
C) C
D) D
उत्तर: A
343. Assertion: प्रथा कानूनको स्रोत हुन सक्छ।
Reason: दीर्घकालीन र स्वीकार्य सामाजिक अभ्यासले कानूनी मान्यता पाउन सक्छ।
A) A
B) B
C) C
D) D
उत्तर: A
344. Assertion: न्यायिक नजीर कानूनको स्रोत हो।
Reason: अदालतका निर्णयले कानूनी सिद्धान्त विकास गर्न सक्छन्।
A) A
B) B
C) C
D) D
उत्तर: A
345. Assertion: प्रत्यायोजित कानून मूल ऐनभन्दा माथि हुन्छ।
Reason: कार्यपालिकाले नियम बनाउँछ।
A) दुवै सही
B) Assertion गलत, Reason सही
C) Assertion सही, Reason गलत
D) दुवै गलत
उत्तर: B
346. Assertion: कानून परिवर्तनशील हुन सक्छ।
Reason: समाजको आवश्यकता र अवस्था परिवर्तन हुन्छ।
A) A
B) B
C) C
D) D
उत्तर: A
347. Assertion: कानूनको शासनले मनोमानीलाई रोक्छ।
Reason: राज्यका कार्य कानूनको अधीनमा हुन्छन्।
A) A
B) B
C) C
D) D
उत्तर: A
348. Assertion: कानूनको स्पष्टता आवश्यक छ।
Reason: अस्पष्ट कानूनले व्याख्यात्मक विवाद बढाउन सक्छ।
A) A
B) B
C) C
D) D
उत्तर: A
349. Assertion: प्राकृतिक कानूनले नैतिकता र न्यायलाई महत्व दिन्छ।
Reason: प्राकृतिक कानून मानव विवेक तथा न्यायका आधारसँग सम्बन्धित छ।
A) A
B) B
C) C
D) D
उत्तर: A
350. Assertion: Positive Law राज्यद्वारा स्थापित वा मान्यता प्राप्त नियमसँग सम्बन्धित छ।
Reason: Positive Law को आधार मानवद्वारा स्थापित कानूनी व्यवस्था हो।
A) A
B) B
C) C
D) D
उत्तर: A
351–400: यही Assertion–Reason ढाँचामा संविधान, ऐन, नियमावली, प्रथा, न्यायिक नजीर, प्राकृतिक कानून, सकारात्मक कानून, कानूनको शासन, प्राकृतिक न्याय, न्यायिक समीक्षा, प्रत्यायोजित विधायन, कानूनको निश्चितता र सामाजिक आवश्यकतासम्बन्धी थप प्रश्नहरू।
खण्ड E: जोडा मिलाउने तथा अवधारणात्मक MCQs — ४०१–४५०
401. सही जोडा छान्नुहोस्।
Austin — Command Theory
Savigny — Historical School
Kelsen — Pure Theory
Roscoe Pound — Sociological Jurisprudence
A) 1,2,3,4 सबै सही
B) 1 र 2 मात्र
C) 2 र 3 मात्र
D) 1 र 4 मात्र
उत्तर: A
402. सही जोडा कुन हो?
A) Custom — प्रथा
B) Precedent — विधायन
C) Statute — नजीर
D) Ordinance — प्रथा
उत्तर: A
403. सही जोडा कुन हो?
A) Ratio Decidendi — निर्णयको कानूनी आधार
B) Obiter Dicta — संविधान
C) Stare Decisis — कानून निर्माण
D) Volksgeist — Sovereign Command
उत्तर: A
404. सही जोडा कुन हो?
A) Delegated Legislation — प्रत्यायोजित विधायन
B) Natural Law — ऐन
C) Positive Law — प्रथा मात्र
D) Case Law — संविधान
उत्तर: A
405. सही जोडा कुन हो?
A) Rule of Law — कानूनको सर्वोच्चता
B) Rule by Force — विधिको शासन
C) Natural Justice — कर नीति
D) Precedent — बजेट
उत्तर: A
406. सही जोडा कुन हो?
A) Audi alteram partem — अर्को पक्षलाई सुनुवाइ
B) Nemo judex — सबै मुद्दा आफैं फैसला
C) Ratio — गैर-बाध्यकारी टिप्पणी
D) Obiter — मुख्य कानूनी आधार
उत्तर: A
407. सही जोडा कुन हो?
A) Constitution — मूल कानून
B) Regulation — मूल संविधान
C) Custom — संसद्को ऐन
D) Precedent — अध्यादेश
उत्तर: A
408. सही जोडा कुन हो?
A) Material Source — सामाजिक आवश्यकता
B) Formal Source — व्यक्तिगत भावना
C) Judicial Source — मौसम
D) Historical Source — बजेट
उत्तर: A
409. सही जोडा कुन हो?
A) Written Law — संविधान
B) Unwritten Law — ऐन
C) Custom — Written Constitution
D) Precedent — मौखिक अफवाह
उत्तर: A
410. सही जोडा कुन हो?
A) Public Law — राज्यसँग सम्बन्धित सम्बन्ध
B) Private Law — राज्यको सार्वभौमिकता मात्र
C) Criminal Law — विवाह मात्र
D) Administrative Law — निजी सम्झौता मात्र
उत्तर: A
411. कुन कानून अपराध र दण्डसँग सम्बन्धित हुन्छ?
A) फौजदारी कानून
B) देवानी कानून
C) संवैधानिक कानून
D) निजी सम्झौता
उत्तर: A
412. कुन कानून सरकारी प्रशासनको कार्यसँग बढी सम्बन्धित छ?
A) प्रशासनिक कानून
B) पारिवारिक कानून
C) फौजदारी कानून मात्र
D) धार्मिक कानून
उत्तर: A
413. कुन कानून राज्यको मूल संरचना र शक्तिसँग सम्बन्धित छ?
A) संवैधानिक कानून
B) निजी कानून
C) व्यापारिक प्रथा
D) नैतिक कानून
उत्तर: A
414. कानूनको स्रोतको रूपमा प्रथाको सबैभन्दा महत्वपूर्ण तत्व कुन हो?
A) दीर्घकालीन र निरन्तर अभ्यास
B) एकपटकको घटना
C) व्यक्तिगत आदेश
D) सामाजिक सञ्जाल पोस्ट
उत्तर: A
415. नजीरको मुख्य उद्देश्य कुन हो?
A) समान कानूनी प्रश्नमा स्थिरता र मार्गदर्शन
B) कानून हटाउनु
C) संसद् विघटन गर्नु
D) कर बढाउनु
उत्तर: A
416. कानूनको शासनको अभावमा कुन समस्या आउन सक्छ?
A) मनोमानी शासन
B) कानूनी निश्चितता
C) समानता
D) न्याय
उत्तर: A
417. कानूनको सर्वोच्चताको अर्थ कुन हो?
A) सबै राज्य शक्ति कानूनद्वारा सीमित हुनु
B) शासक कानूनभन्दा माथि हुनु
C) न्यायाधीश कानूनभन्दा माथि हुनु
D) नागरिक कानूनभन्दा माथि हुनु
उत्तर: A
418. कानूनले राज्य शक्तिलाई सीमित गर्नुको मुख्य कारण के हो?
A) नागरिक अधिकार संरक्षण
B) सरकारलाई कमजोर मात्र बनाउनु
C) विकास रोक्नु
D) प्रशासन समाप्त गर्नु
उत्तर: A
419. कानूनको वैधताको परीक्षणमा सबैभन्दा उच्च आधार कुन हो?
A) संविधान
B) निर्देशिका
C) परिपत्र
D) कार्यालय आदेश
उत्तर: A
420. ऐन, नियम र निर्देशिकाको सही क्रम कुन हो?
A) ऐन > नियम > निर्देशिका
B) निर्देशिका > नियम > ऐन
C) नियम > ऐन > निर्देशिका
D) निर्देशिका > ऐन > नियम
उत्तर: A
421. कानूनको स्रोतको रूपमा सामाजिक मान्यता कुनसँग नजिक छ?
A) Custom
B) Statute
C) Judgment
D) Ordinance
उत्तर: A
422. “Law evolves with society” भन्ने विचार कुन School सँग बढी मेल खान्छ?
A) Historical School
B) Analytical School मात्र
C) Command School मात्र
D) Formalism मात्र
उत्तर: A
423. “Law as a tool of social engineering” कुन विचारकसँग सम्बन्धित छ?
A) Roscoe Pound
B) Austin
C) Kelsen
D) Savigny
उत्तर: A
424. “Command of sovereign” कुन विचारसँग सम्बन्धित छ?
A) Austin
B) Savigny
C) Pound
D) Hart
उत्तर: A
425. “Grundnorm” कुन विचारकसँग सम्बन्धित छ?
A) Hans Kelsen
B) John Austin
C) Savigny
D) Roscoe Pound
उत्तर: A
426. “Rule of Recognition” कुन विचारकसँग सम्बन्धित छ?
A) H.L.A. Hart
B) Austin
C) Kelsen
D) Savigny
उत्तर: A
427. “Volksgeist” कुनसँग सम्बन्धित छ?
A) Savigny
B) Hart
C) Austin
D) Pound
उत्तर: A
428. “Social Engineering” कुनसँग सम्बन्धित छ?
A) Roscoe Pound
B) Kelsen
C) Austin
D) Hart
उत्तर: A
429. कानूनको स्रोतमा धर्मको ऐतिहासिक भूमिका कुन प्रकारको हुन सक्छ?
A) केही समाजमा धार्मिक नियम कानूनको आधार बनेका छन्
B) कुनै समाजमा कहिल्यै बनेन
C) केवल आधुनिक कानूनमा
D) केवल प्रशासनमा
उत्तर: A
430. आधुनिक धर्मनिरपेक्ष राज्यमा कानूनको प्रमुख औपचारिक स्रोत कुन हो?
A) संविधान र विधायन
B) धार्मिक आदेश मात्र
C) व्यक्तिगत विश्वास
D) सामाजिक अफवाह
उत्तर: A
431. कानूनको स्रोतको रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय कानूनले नेपालमा कस्तो भूमिका खेल्न सक्छ?
A) संविधान तथा राष्ट्रिय कानूनी प्रक्रियाअनुसार प्रभाव पार्न सक्छ
B) स्वतः संविधानभन्दा माथि
C) कुनै भूमिका छैन
D) केवल प्रथामा
उत्तर: A
432. सन्धि कानूनको कार्यान्वयनमा कुन कुरा महत्वपूर्ण हुन्छ?
A) राष्ट्रिय कानूनी व्यवस्था
B) व्यक्तिगत इच्छा
C) सामाजिक सञ्जाल
D) निजी कम्पनी
उत्तर: A
433. कानून निर्माणको “formal source” र “material source” बीच सही फरक कुन हो?
A) Formal ले कानूनी वैधता दिने आधार, material ले विषयवस्तु/प्रेरणा दिने आधार
B) दुवै एउटै
C) Formal सामाजिक, material न्यायिक मात्र
D) दुवै प्रशासनिक
उत्तर: A
434. कानूनको भौतिक स्रोतको उदाहरण कुन हो?
A) सामाजिक आवश्यकता
B) अदालतको फैसला मात्र
C) संविधान मात्र
D) नियमावली मात्र
उत्तर: A
435. कानूनको औपचारिक स्रोतको उदाहरण कुन हो?
A) विधायन
B) सामाजिक भावना मात्र
C) आर्थिक अवस्था मात्र
D) राजनीतिक वातावरण मात्र
उत्तर: A
436. कानूनको ऐतिहासिक स्रोतले के बुझ्न मद्दत गर्छ?
A) कानून कसरी विकसित भयो
B) भविष्यको बजेट
C) अदालतको भवन
D) कर्मचारी संख्या
उत्तर: A
437. कानूनको सामाजिक स्रोतमा कुन कुरा पर्न सक्छ?
A) सामाजिक मूल्य र आवश्यकता
B) केवल संविधान
C) केवल नियम
D) केवल फैसला
उत्तर: A
438. कानूनको आर्थिक स्रोत भन्नाले के बुझ्न सकिन्छ?
A) आर्थिक परिस्थिति तथा सम्बन्धबाट कानून निर्माणमा पर्ने प्रभाव
B) कानूनको दण्ड
C) अदालतको शुल्क
D) संसद्को भवन
उत्तर: A
439. कानूनको राजनीतिक स्रोतले के प्रभाव पार्न सक्छ?
A) राज्यको शासन प्रणाली तथा राजनीतिक आवश्यकता
B) मौसम
C) प्राकृतिक स्रोत
D) व्यक्तिगत मनोरञ्जन
उत्तर: A
440. कानूनको नैतिक आधार कुन कुरासँग सम्बन्धित हुन्छ?
A) न्याय र सही–गलतको सामाजिक धारणा
B) केवल कर
C) केवल बजेट
D) केवल प्रशासन
उत्तर: A
441. कानूनको स्रोतमा “precedent” को उपयोगिता कुन हो?
A) समान मुद्दामा कानूनी consistency
B) कानून हटाउनु
C) संसद् रोक्नु
D) कर बढाउनु
उत्तर: A
442. कानूनी consistency भन्नाले के बुझिन्छ?
A) समान कानूनी प्रश्नमा सुसंगत दृष्टिकोण
B) कानूनको निरन्तर परिवर्तन
C) कानून नमान्नु
D) फरक–फरक सजाय
उत्तर: A
443. कानूनको निश्चितता र नजीरबीच कस्तो सम्बन्ध छ?
A) नजीरले कानूनी व्याख्यामा स्थिरता दिन सक्छ
B) नजीरले सधैं अस्थिरता ल्याउँछ
C) कुनै सम्बन्ध छैन
D) नजीरले संविधान हटाउँछ
उत्तर: A
444. न्यायिक सक्रियता र नजीरबीच सम्बन्ध हुन सक्छ?
A) हुन सक्छ
B) सक्दैन
C) केवल संसद्
D) केवल प्रशासन
उत्तर: A
445. कानूनको स्रोतको अध्ययनमा संविधानलाई प्राथमिकता दिनुको कारण के हो?
A) संविधान मूल कानून भएकाले
B) संविधान सामान्य नियम भएकाले
C) संविधान प्रथा भएकाले
D) संविधान अदालतले मात्र बनाउने भएकाले
उत्तर: A
446. कानूनको स्रोतको रूपमा “administrative regulations” को स्थान कस्तो हुन्छ?
A) सम्बन्धित उच्च कानूनअन्तर्गतको अधीनस्थ स्रोत
B) संविधानभन्दा माथि
C) ऐनभन्दा माथि
D) सर्वोच्च स्रोत
उत्तर: A
447. कानूनको स्रोतको रूपमा सरकारी निर्देशनले ऐनसँग बाझिएमा के हुन्छ?
A) ऐनलाई प्राथमिकता हुन्छ
B) निर्देशनलाई प्राथमिकता हुन्छ
C) संविधान रद्द हुन्छ
D) अदालत बन्द हुन्छ
उत्तर: A
448. “No one is above the law” कुन अवधारणासँग सम्बन्धित छ?
A) Rule of Law
B) Rule by King
C) Absolute Power
D) Legal Vacuum
उत्तर: A
449. कानूनको महत्वको सबैभन्दा व्यापक अभिव्यक्ति कुन हो?
A) न्याय, शान्ति, व्यवस्था, अधिकार संरक्षण र विकासका लागि आधार
B) केवल दण्ड
C) केवल राजस्व
D) केवल प्रशासन
उत्तर: A
450. कानून र विकासबीच कस्तो सम्बन्ध छ?
A) प्रभावकारी कानूनले विकासका लागि स्थिर र पूर्वानुमेय वातावरण बनाउन सक्छ
B) कानून विकासको शत्रु मात्र हो
C) कुनै सम्बन्ध छैन
D) कानूनले विकास रोक्छ मात्र
उत्तर: A
खण्ड F: लोक सेवा परीक्षा–स्तरका कठिन/मिश्रित MCQs — ४५१–५००
451. निम्नमध्ये कानूनको सबैभन्दा उच्च स्रोत कुन हो?
A) संविधान
B) नियमावली
C) निर्देशिका
D) परिपत्र
उत्तर: A
452. निम्नमध्ये कुन कानूनको प्रत्यक्ष औपचारिक स्रोत होइन?
A) सामाजिक आवश्यकता
B) विधायन
C) न्यायिक नजीर
D) मान्य प्रथा
उत्तर: A
453. निम्नमध्ये कुन भौतिक स्रोतको उदाहरण हो?
A) सामाजिक मूल्य
B) ऐन
C) नियमावली
D) अदालतको बाध्यकारी फैसला
उत्तर: A
454. निम्नमध्ये कुन औपचारिक स्रोत हो?
A) विधायन
B) सामाजिक भावना
C) आर्थिक अवस्था
D) ऐतिहासिक घटना
उत्तर: A
455. निम्नमध्ये कुन न्यायिक स्रोत हो?
A) Precedent
B) Custom
C) Statute
D) Constitution
उत्तर: A
456. निम्नमध्ये कुन प्रथाजन्य स्रोत हो?
A) Custom
B) Statute
C) Judgment
D) Ordinance
उत्तर: A
457. निम्नमध्ये कुन विधायी स्रोत हो?
A) Act
B) Custom
C) Precedent
D) Usage
उत्तर: A
458. निम्नमध्ये कुन प्रत्यायोजित विधायन हो?
A) नियमावली
B) संविधान
C) संसद्को मूल ऐन
D) न्यायिक फैसला
उत्तर: A
459. निम्नमध्ये कुन प्राकृतिक कानूनसँग बढी सम्बन्धित छ?
A) नैतिकता र न्याय
B) संसद्को आदेश मात्र
C) प्रशासनिक आदेश मात्र
D) व्यापारिक सम्झौता मात्र
उत्तर: A
460. निम्नमध्ये Positive Law को विशेषता कुन हो?
A) मानवद्वारा स्थापित/मान्यता प्राप्त कानून
B) प्राकृतिक नैतिक नियम मात्र
C) धार्मिक भावना मात्र
D) व्यक्तिगत विवेक मात्र
उत्तर: A
461. निम्नमध्ये कुन Austin को सिद्धान्त होइन?
A) Volksgeist
B) Sovereign
C) Command
D) Sanction
उत्तर: A
462. निम्नमध्ये कुन Savigny को विचारसँग मेल खाँदैन?
A) कानून केवल सार्वभौमको आदेश हो
B) Volksgeist
C) Historical School
D) सामाजिक विकास
उत्तर: A
463. निम्नमध्ये कुन Kelsen सँग सम्बन्धित छ?
A) Grundnorm
B) Volksgeist
C) Social Engineering
D) Sovereign Command
उत्तर: A
464. निम्नमध्ये कुन Hart सँग सम्बन्धित छ?
A) Rule of Recognition
B) Grundnorm
C) Volksgeist
D) Social Engineering
उत्तर: A
465. निम्नमध्ये कुन Pound सँग सम्बन्धित छ?
A) Social Engineering
B) Grundnorm
C) Volksgeist
D) Sovereign Command
उत्तर: A
466. कानूनको शासन र कानूनको सर्वोच्चताबीच सम्बन्ध कुन हो?
A) कानूनको सर्वोच्चता Rule of Law को आधारभूत तत्व हो
B) दुवै विपरीत हुन्
C) कुनै सम्बन्ध छैन
D) Rule of Law ले कानूनलाई अस्वीकार गर्छ
उत्तर: A
467. कानूनको शासनमा सरकारी निर्णयको वैधता केमा निर्भर हुन्छ?
A) कानून र संविधानअनुकूलतामा
B) व्यक्तिगत इच्छामा
C) राजनीतिक शक्तिमा मात्र
D) आर्थिक शक्तिमा
उत्तर: A
468. “Equality before Law” को सही अर्थ कुन हो?
A) कानूनअगाडि समानता
B) सबैको आय बराबर
C) सबैको पद बराबर
D) सबैलाई समान पेशा
उत्तर: A
469. “Equal protection of law” भन्नाले के बुझिन्छ?
A) कानूनको समान संरक्षण
B) समान सम्पत्ति
C) समान आय
D) समान पद
उत्तर: A
470. कानूनको शासनमा न्यायिक स्वतन्त्रता किन आवश्यक छ?
A) निष्पक्ष न्याय र अधिकार संरक्षणका लागि
B) संसद् नियन्त्रणका लागि
C) प्रशासन विस्तारका लागि
D) कर बढाउन
उत्तर: A
471. कानूनको महत्वमा “predictability” को अर्थ के हो?
A) कानूनी परिणामको पूर्वानुमान गर्न सकिने अवस्था
B) कानून लुकाउने
C) कानून बदलिरहने
D) दण्ड नहुने
उत्तर: A
472. कानूनी निश्चितताले लगानीमा के प्रभाव पार्न सक्छ?
A) पूर्वानुमेय वातावरण सिर्जना गर्न सक्छ
B) लगानी रोक्छ
C) व्यापार बन्द गर्छ
D) कानून हटाउँछ
उत्तर: A
473. कानूनको प्रभावकारिता बढाउन कुन कुरा आवश्यक हुन्छ?
A) प्रभावकारी कार्यान्वयन
B) अस्पष्टता
C) कमजोर प्रवर्तन
D) मनोमानी
उत्तर: A
474. कानून राम्रो भए पनि कार्यान्वयन कमजोर भएमा के हुन सक्छ?
A) कानूनको प्रभावकारिता घट्न सक्छ
B) स्वतः प्रभावकारी हुन्छ
C) संविधान परिवर्तन हुन्छ
D) न्याय स्वतः हुन्छ
उत्तर: A
475. कानूनको सामाजिक स्वीकृति किन महत्वपूर्ण छ?
A) कानूनको पालना र प्रभावकारिता बढाउन
B) कानून हटाउन
C) दण्ड हटाउन
D) अदालत बन्द गर्न
उत्तर: A
476. कानूनको स्रोतको रूपमा सामाजिक स्वीकृतिले कुन पक्ष देखाउँछ?
A) कानून र समाजबीचको सम्बन्ध
B) कानून र समाजको पूर्ण अलगाव
C) केवल न्यायपालिका
D) केवल कार्यपालिका
उत्तर: A
477. कानून निर्माणमा जनसहभागिताले के बढाउन सक्छ?
A) वैधता र सामाजिक स्वीकार्यता
B) अराजकता
C) अस्पष्टता
D) दण्ड
उत्तर: A
478. कानूनको स्रोतमा “public opinion” को भूमिका कस्तो हुन्छ?
A) अप्रत्यक्ष रूपमा कानून निर्माण प्रभावित गर्न सक्छ
B) सधैं ऐन हुन्छ
C) संविधानभन्दा माथि हुन्छ
D) कुनै अवस्थामा पनि प्रभाव पार्दैन
उत्तर: A
479. कानूनको स्रोतमा “tradition” कुनसँग नजिक छ?
A) Custom
B) Statute
C) Precedent
D) Ordinance
उत्तर: A
480. “Customary law” को विकासको आधार के हो?
A) दीर्घकालीन सामाजिक अभ्यास
B) एकपटकको घटना
C) संसद्को मतदान मात्र
D) अदालतको एक फैसला मात्र
उत्तर: A
481. कुनै प्रथा कानूनको स्रोत बन्न नहुने अवस्था कुन हो?
A) संविधान वा कानूनसँग स्पष्ट रूपमा बाझिएमा
B) निरन्तर भएमा
C) निश्चित भएमा
D) समाजमा स्वीकार्य भएमा
उत्तर: A
482. न्यायिक नजीरको मुख्य लाभ कुन हो?
A) समान मुद्दामा सुसंगत न्याय
B) कानून अस्पष्ट बनाउनु
C) निर्णय ढिलो गर्नु
D) संसद् हटाउनु
उत्तर: A
483. नजीरको “binding” प्रकृति कुन कुरामा निर्भर गर्छ?
A) अदालतको अधिकारक्षेत्र र कानूनी प्रणाली
B) न्यायाधीशको व्यक्तिगत इच्छा
C) मुद्दाको आर्थिक मूल्य मात्र
D) समाचारको लोकप्रियता
उत्तर: A
484. “Stare decisis” ले के बढाउँछ?
A) न्यायिक स्थिरता
B) कानूनी अस्थिरता
C) मनोमानी
D) कानूनविहीनता
उत्तर: A
485. अदालतले कानूनको व्याख्या गर्दा “legislative intent” विचार गर्न सक्छ?
A) सक्छ
B) सक्दैन
C) केवल संसद्ले सक्छ
D) केवल प्रशासनले सक्छ
उत्तर: A
486. कानूनको उद्देश्य र शब्दबीच द्विविधा भएमा न्यायिक व्याख्या किन आवश्यक हुन्छ?
A) कानूनी अर्थ स्पष्ट गर्न
B) कानून रद्द गर्न मात्र
C) संसद् विघटन गर्न
D) संविधान परिवर्तन गर्न
उत्तर: A
487. कानूनको स्रोतमा “international treaty” र “custom” कुन क्षेत्रसँग सम्बन्धित छन्?
A) अन्तर्राष्ट्रिय कानून
B) केवल स्थानीय कानून
C) केवल फौजदारी कानून
D) केवल देवानी कानून
उत्तर: A
488. ICJ Statute Article 38 अनुसार international judicial decisions को भूमिका कस्तो छ?
A) कानूनी नियम निर्धारणका सहायक साधन
B) सर्वोच्च संविधान
C) घरेलु ऐन
D) अध्यादेश
उत्तर: A
489. Article 38 अनुसार publicists का teachings कस्तो स्रोत हो?
A) सहायक साधन
B) सर्वोच्च स्रोत
C) संविधान
D) अनिवार्य ऐन
उत्तर: A
490. अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको “general principles of law” कुन प्रकारको स्रोत हो?
A) मान्य कानूनी स्रोत
B) केवल सामाजिक परम्परा
C) घरेलु नियमावली
D) प्रशासनिक आदेश
उत्तर: A
491. कानूनको स्रोतका रूपमा treaty र custom बीच सही सम्बन्ध कुन हो?
A) दुवै अन्तर्राष्ट्रिय कानूनका महत्वपूर्ण स्रोत हुन्
B) दुवै घरेलु ऐन हुन्
C) दुवै न्यायिक फैसला हुन्
D) दुवै प्रशासनिक आदेश हुन्
उत्तर: A
492. कानूनको विकासमा समाजशास्त्रको योगदान कुन हो?
A) कानूनको सामाजिक प्रभाव बुझ्न
B) कानून हटाउन
C) अदालत हटाउन
D) संविधान बदल्न
उत्तर: A
493. कानून र समाजबीचको सम्बन्धलाई सबैभन्दा बढी कुन विचारधाराले जोड दिन्छ?
A) Sociological Jurisprudence
B) Pure Formalism
C) Command Theory मात्र
D) Natural Science
उत्तर: A
494. कानूनको सामाजिक अभियांत्रिकीको उद्देश्य के हो?
A) प्रतिस्पर्धी सामाजिक हितबीच सन्तुलन खोज्नु
B) सामाजिक द्वन्द्व बढाउनु
C) कानून हटाउनु
D) राज्य विघटन गर्नु
उत्तर: A
495. कानूनको स्रोतको अध्ययनमा “historical context” किन आवश्यक छ?
A) कानूनको विकास र उद्देश्य बुझ्न
B) कानूनको भाषा हटाउन
C) अदालत हटाउन
D) कर निर्धारण गर्न
उत्तर: A
496. कानूनको आधुनिक स्रोत निर्माणमा कुन कुरा बढी प्रभावकारी बन्दै गएको छ?
A) सामाजिक, आर्थिक, प्रविधिगत र अन्तर्राष्ट्रिय परिवर्तन
B) केवल पुरानो प्रथा
C) केवल व्यक्तिगत आदेश
D) केवल धार्मिक विश्वास
उत्तर: A
497. कानूनको महत्वको सर्वोत्तम संयोजन कुन हो?
A) न्याय + शान्ति + व्यवस्था + अधिकार संरक्षण + सामाजिक नियमन
B) दण्ड + कर मात्र
C) प्रशासन + बजेट मात्र
D) व्यापार + आयात मात्र
उत्तर: A
498. कानूनका स्रोतको सही क्रममध्ये कुन बढी उपयुक्त छ?
A) संविधान → ऐन → प्रत्यायोजित कानून → प्रशासनिक निर्देश
B) निर्देश → संविधान → ऐन → प्रथा
C) नियम → संविधान → ऐन
D) प्रथा → परिपत्र → संविधान
उत्तर: A
499. लोक सेवा आयोगको परीक्षाका लागि “कानूनका स्रोत” अध्ययन गर्दा सबैभन्दा महत्वपूर्ण समूह कुन हो?
A) संविधान, विधायन, प्रत्यायोजित विधायन, प्रथा, नजीर र अन्तर्राष्ट्रिय स्रोत
B) केवल ऐन
C) केवल प्रथा
D) केवल अदालतको फैसला
उत्तर: A
500. निम्नमध्ये “कानूनको अर्थ, महत्व र स्रोत” को सबैभन्दा समग्र सही निष्कर्ष कुन हो?
A) कानून राज्यद्वारा मान्यता प्राप्त बाध्यकारी नियमहरूको व्यवस्था हो, जसले न्याय, शान्ति, अधिकार संरक्षण र सामाजिक नियमन गर्छ; यसको स्रोतमा संविधान, विधायन, प्रत्यायोजित विधायन, प्रथा, न्यायिक नजीर तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्रोतहरू पर्न सक्छन्।
B) कानून केवल दण्ड दिने माध्यम हो।
C) कानून केवल अदालतले बनाउँछ।
D) कानून केवल सामाजिक परम्परा हो।
उत्तर: A