1.3 पर्यावरण, जैविक विविधता, दिगो विकास, जलवायु परिर्वतन, वातावरण व्यवस्थापन, जनसंख्या, शहरीकरण, बसोवास सम्बन्धी ज्ञान

 

 1.3 पर्यावरण, जैविक विविधता, दिगो विकास, जलवायु परिवर्तन, वातावरण व्यवस्थापन, जनसंख्या, शहरीकरण तथा बसोवास

भाग–१: पर्यावरण तथा वातावरण

1. पर्यावरण भन्नाले के बुझिन्छ?

A. केवल जैविक तत्व
B. केवल अजैविक तत्व
C. जीव र तिनको वरिपरिको जैविक तथा अजैविक वातावरण
D. केवल प्राकृतिक स्रोत
उत्तर: C

2. वातावरणका मुख्य घटक कुन-कुन हुन्?

A. जैविक र अजैविक
B. प्राकृतिक र आर्थिक
C. सामाजिक र राजनीतिक
D. भौतिक र आर्थिक
उत्तर: A

3. निम्नमध्ये जैविक घटक कुन हो?

A. पानी
B. हावा
C. माटो
D. वनस्पति
उत्तर: D

4. निम्नमध्ये अजैविक घटक कुन हो?

A. जनावर
B. वनस्पति
C. पानी
D. सूक्ष्मजीव
उत्तर: C

5. पारिस्थितिक प्रणालीलाई अंग्रेजीमा के भनिन्छ?

A. Environment
B. Ecosystem
C. Ecology
D. Biodiversity
उत्तर: B

6. Ecosystem शब्द पहिलोपटक कसले प्रयोग गरेका थिए?

A. Charles Darwin
B. A.G. Tansley
C. Aristotle
D. Rachel Carson
उत्तर: B

7. Ecology शब्दसँग सम्बन्धित वैज्ञानिक को हुन्?

A. Ernst Haeckel
B. Newton
C. Einstein
D. Mendel
उत्तर: A

8. पारिस्थितिक प्रणालीमा ऊर्जा मुख्यतः कहाँबाट आउँछ?

A. माटो
B. पानी
C. सूर्य
D. हावा
उत्तर: C

9. खाद्य शृङ्खलाको पहिलो तहमा सामान्यतः को हुन्छ?

A. उपभोक्ता
B. उत्पादक
C. अपघटक
D. परजीवी
उत्तर: B

10. हरिया वनस्पतिलाई उत्पादक किन भनिन्छ?

A. तिनीहरूले माटो बनाउँछन्
B. आफैं खाना उत्पादन गर्छन्
C. जनावर खान्छन्
D. पानी शुद्ध गर्छन्
उत्तर: B

11. प्रकाश संश्लेषणका लागि कुन ग्यास आवश्यक हुन्छ?

A. अक्सिजन
B. नाइट्रोजन
C. कार्बन डाइअक्साइड
D. हाइड्रोजन
उत्तर: C

12. प्रकाश संश्लेषणबाट मुख्यतः कुन ग्यास वातावरणमा निस्कन्छ?

A. CO₂
B. O₂
C. N₂
D. CH₄
उत्तर: B

13. खाद्य शृङ्खलामा ऊर्जा प्रवाह सामान्यतः कस्तो हुन्छ?

A. दुईतर्फी
B. एकतर्फी
C. गोलाकार
D. अनियमित
उत्तर: B

14. मृत जैविक पदार्थलाई विघटन गर्ने जीवलाई के भनिन्छ?

A. उत्पादक
B. प्राथमिक उपभोक्ता
C. अपघटक
D. द्वितीयक उपभोक्ता
उत्तर: C

15. निम्नमध्ये अपघटक कुन हो?

A. बाघ
B. घाँस
C. च्याउ
D. हरिण
उत्तर: C

16. खाद्य शृङ्खलामा ऊर्जा माथिल्लो तहमा जाँदा के हुन्छ?

A. बढ्छ
B. घट्छ
C. स्थिर रहन्छ
D. दोब्बर हुन्छ
उत्तर: B

17. 10% ऊर्जा नियम कससँग सम्बन्धित छ?

A. Lindeman
B. Darwin
C. Haeckel
D. Tansley
उत्तर: A

18. जैविक समुदाय र अजैविक वातावरणबीचको अन्तरसम्बन्धलाई के भनिन्छ?

A. जैव विविधता
B. पारिस्थितिक प्रणाली
C. जनसंख्या
D. प्रदूषण
उत्तर: B

19. वायु प्रदूषण भन्नाले के बुझिन्छ?

A. हावाको प्राकृतिक संरचना पूर्ण रूपमा परिवर्तन हुनु
B. हावामा हानिकारक पदार्थको मात्रा बढ्नु
C. हावाको गति बढ्नु
D. तापक्रम घट्नु
उत्तर: B

20. वायु प्रदूषणको प्रमुख स्रोत कुन हो?

A. वनस्पति
B. सवारीसाधन तथा उद्योग
C. वर्षा
D. हिमपात
उत्तर: B

21. कार्बन मोनोअक्साइड मुख्यतः कुन प्रक्रियाबाट उत्पन्न हुन्छ?

A. पूर्ण दहन
B. अपूर्ण दहन
C. प्रकाश संश्लेषण
D. वाष्पीकरण
उत्तर: B

22. CO मानव शरीरका लागि किन खतरनाक छ?

A. पानी बनाउँछ
B. रगतको अक्सिजन वहन क्षमता घटाउँछ
C. तापक्रम घटाउँछ
D. हड्डी बलियो बनाउँछ
उत्तर: B

23. सल्फर डाइअक्साइडको प्रमुख स्रोत कुन हो?

A. जीवाश्म इन्धनको दहन
B. वर्षा
C. वनस्पति
D. सूर्यको प्रकाश
उत्तर: A

24. अम्लीय वर्षाको प्रमुख कारण कुन हो?

A. CO₂ मात्र
B. SO₂ र NOx
C. O₂
D. H₂
उत्तर: B

25. अम्लीय वर्षाले सबैभन्दा बढी कुन क्षेत्रमा असर गर्न सक्छ?

A. जल तथा वन प्रणाली
B. सूर्य
C. हिमालको उचाइ
D. पृथ्वीको घूर्णन
उत्तर: A

26. जल प्रदूषणको प्रमुख कारण कुन हो?

A. औद्योगिक तथा घरेलु फोहोर
B. स्वच्छ वर्षा
C. हिमपात
D. सूर्यको प्रकाश
उत्तर: A

27. युट्रोफिकेसन मुख्यतः केका कारण हुन्छ?

A. पानीमा पोषक तत्त्व अत्यधिक जम्मा हुँदा
B. पानी पूर्ण रूपमा सुक्दा
C. तापक्रम घट्दा
D. हिमपात हुँदा
उत्तर: A

28. युट्रोफिकेसनमा कुन पोषक तत्त्व महत्त्वपूर्ण हुन्छ?

A. नाइट्रोजन र फस्फोरस
B. फलाम र सुन
C. तामा र जस्ता
D. हाइड्रोजन र अक्सिजन
उत्तर: A

29. माटो प्रदूषणको प्रमुख कारण कुन हो?

A. अत्यधिक रासायनिक मल तथा विषादी
B. स्वच्छ पानी
C. वृक्षारोपण
D. वर्षा
उत्तर: A

30. ध्वनि प्रदूषणको एकाइ कुन हो?

A. हर्ज
B. डेसिबल
C. पास्कल
D. वाट
उत्तर: B

31. ध्वनि प्रदूषणको प्रमुख स्रोत कुन हो?

A. सवारीसाधन
B. वनस्पति
C. नदी
D. वर्षा
उत्तर: A

32. वातावरणीय प्रदूषणको सबैभन्दा प्रभावकारी नियन्त्रण उपाय कुन हो?

A. प्रदूषण भएपछि मात्र उपचार
B. स्रोतमा प्रदूषण नियन्त्रण
C. प्रदूषण बढाउनु
D. फोहोर नदीमा हाल्नु
उत्तर: B

33. 3R को अर्थ के हो?

A. Reduce, Reuse, Recycle
B. Read, Run, Return
C. Remove, Repair, Return
D. Reduce, Run, Replace
उत्तर: A

34. 3R मध्ये पहिलो प्राथमिकता कुनलाई दिइन्छ?

A. Recycle
B. Reuse
C. Reduce
D. Replace
उत्तर: C

35. जैविक रूपमा कुहिने फोहोरलाई के भनिन्छ?

A. Biodegradable
B. Non-biodegradable
C. Hazardous
D. Radioactive
उत्तर: A

36. प्लास्टिक सामान्यतः कुन प्रकारको फोहोर हो?

A. जैविक रूपमा सजिलै कुहिने
B. गैर-जैविक रूपमा कुहिने
C. खाद्य फोहोर
D. जैविक मल
उत्तर: B

37. कम्पोस्ट मल बनाउन कुन फोहोर उपयुक्त हुन्छ?

A. जैविक फोहोर
B. प्लास्टिक
C. काँच
D. धातु
उत्तर: A

38. वातावरण संरक्षणमा वृक्षारोपणको प्रमुख भूमिका कुन हो?

A. CO₂ अवशोषण र माटो संरक्षण
B. प्रदूषण बढाउने
C. तापक्रम बढाउने
D. पानी घटाउने
उत्तर: A

39. वन विनाशलाई अंग्रेजीमा के भनिन्छ?

A. Afforestation
B. Deforestation
C. Conservation
D. Desertification
उत्तर: B

40. वन पुनःस्थापना गर्ने कार्यलाई के भनिन्छ?

A. Deforestation
B. Reforestation
C. Urbanization
D. Industrialization
उत्तर: B

41. खाली/नयाँ क्षेत्रमा वन स्थापना गर्ने कार्यलाई के भनिन्छ?

A. Afforestation
B. Deforestation
C. Erosion
D. Desertification
उत्तर: A

42. मरुभूमीकरण भन्नाले के बुझिन्छ?

A. मरुभूमि क्षेत्र हराउनु
B. उर्वर भूमि क्रमशः मरुभूमिजस्तो बन्नु
C. वन विस्तार हुनु
D. वर्षा बढ्नु
उत्तर: B

43. माटो कटान नियन्त्रणका लागि कुन उपाय प्रभावकारी हुन्छ?

A. वृक्षारोपण
B. वन फँडानी
C. अत्यधिक चरन
D. ढलानमा जथाभावी खेती
उत्तर: A

44. जैविक मलको प्रयोगले के फाइदा गर्छ?

A. माटोको गुणस्तर सुधार
B. प्रदूषण अत्यधिक बढाउने
C. माटो नष्ट गर्ने
D. पानी प्रदूषण बढाउने
उत्तर: A

45. वातावरणीय सन्तुलन कायम गर्न कुन कुरा आवश्यक छ?

A. जैविक र अजैविक घटकबीच सन्तुलित सम्बन्ध
B. वन विनाश
C. प्रदूषण वृद्धि
D. अत्यधिक शहरीकरण
उत्तर: A

46. ओजोन तह मुख्यतः कुन वायुमण्डलीय तहमा पाइन्छ?

A. क्षोभमण्डल
B. समतापमण्डल
C. मध्यमण्डल
D. तापमण्डल
उत्तर: B

47. ओजोन तहले कुन किरणबाट पृथ्वीलाई बचाउँछ?

A. अवरक्त
B. पराबैजनी
C. रेडियो
D. माइक्रोवेभ
उत्तर: B

48. ओजोन तह क्षयको प्रमुख कारण कुन समूह हो?

A. CFCs
B. O₂
C. N₂
D. जलवाष्प मात्र
उत्तर: A

49. CFC को पूरा रूप के हो?

A. Chlorofluorocarbon
B. Carbon Fluoride Compound
C. Chlorine Free Carbon
D. Carbon Fluoro Chloride
उत्तर: A

50. ओजोन दिवस कहिले मनाइन्छ?

A. जुन ५
B. सेप्टेम्बर १६
C. अप्रिल २२
D. मार्च २२
उत्तर: B

51. विश्व वातावरण दिवस कहिले मनाइन्छ?

A. जुन ५
B. अप्रिल २२
C. मार्च २२
D. जुलाई ११
उत्तर: A

52. विश्व पृथ्वी दिवस कहिले मनाइन्छ?

A. अप्रिल २२
B. जुन ५
C. मार्च २१
D. सेप्टेम्बर १६
उत्तर: A

53. विश्व जल दिवस कहिले मनाइन्छ?

A. मार्च २२
B. अप्रिल २२
C. जुन ५
D. जुलाई ११
उत्तर: A

54. विश्व वन दिवस कहिले मनाइन्छ?

A. मार्च २१
B. मार्च २२
C. जुन ५
D. अप्रिल २२
उत्तर: A

55. वातावरण संरक्षणका लागि नेपालमा मुख्य कानुनी आधार कुन हो?

A. वातावरण संरक्षण ऐन
B. कम्पनी ऐन
C. बैंकिङ ऐन
D. शिक्षा ऐन
उत्तर: A

56. नेपालमा वातावरण संरक्षण ऐनको नयाँ प्रमुख संस्करण कुन वर्ष जारी भएको हो?

A. २०७२
B. २०७६
C. २०७८
D. २०८०
उत्तर: B

57. वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कनलाई अंग्रेजीमा के भनिन्छ?

A. EIA
B. IEE
C. EPA
D. SEA
उत्तर: A

58. EIA को पूरा रूप के हो?

A. Environmental Impact Assessment
B. Environmental Internal Analysis
C. Ecological Impact Action
D. Environmental Investigation Act
उत्तर: A

59. IEE को पूरा रूप के हो?

A. Initial Environmental Examination
B. Internal Environmental Evaluation
C. International Environmental Examination
D. Initial Ecological Evaluation
उत्तर: A

60. EIA को मुख्य उद्देश्य के हो?

A. विकास आयोजनाको सम्भावित वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन गर्नु
B. कर उठाउनु
C. जनगणना गर्नु
D. जनसंख्या घटाउनु
उत्तर: A

61. वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन कुन प्रकारको विकास अवधारणासँग सम्बन्धित छ?

A. वातावरणमैत्री विकास
B. अनियन्त्रित विकास
C. केवल औद्योगिकीकरण
D. जनसंख्या वृद्धि
उत्तर: A

62. वातावरण संरक्षणमा “Polluter Pays Principle” को अर्थ के हो?

A. प्रदूषण गर्नेले क्षतिको लागत बेहोर्नुपर्छ
B. सरकारले मात्र खर्च गर्नुपर्छ
C. पीडितले खर्च गर्नुपर्छ
D. कसैले खर्च गर्नु पर्दैन
उत्तर: A

63. “Precautionary Principle” ले केमा जोड दिन्छ?

A. जोखिमको पूर्ण प्रमाण नहुँदा पनि सावधानी अपनाउने
B. जोखिमलाई बेवास्ता गर्ने
C. प्रदूषण बढाउने
D. विकास रोक्ने
उत्तर: A

64. वातावरणीय न्याय भन्नाले के बुझिन्छ?

A. सबैलाई वातावरणीय लाभ र जोखिममा न्यायपूर्ण पहुँच
B. केवल उद्योगलाई अधिकार
C. केवल शहरलाई अधिकार
D. केवल सरकारलाई अधिकार
उत्तर: A

65. कार्बन फुटप्रिन्टले के मापन गर्छ?

A. मानव गतिविधिबाट हुने हरितगृह ग्यास उत्सर्जन
B. वन क्षेत्र
C. पानीको मात्रा
D. माटोको उर्वरता
उत्तर: A

66. Carbon sink को उदाहरण कुन हो?

A. वन
B. पेट्रोलियम
C. कोइला
D. कारखाना
उत्तर: A

67. वनले मुख्यतः कुन ग्यास अवशोषण गर्छ?

A. CO₂
B. O₂
C. N₂
D. H₂
उत्तर: A

68. वातावरणमा कार्बन डाइअक्साइडको मात्रा बढ्दा मुख्यतः के हुन्छ?

A. हरितगृह प्रभाव बढ्छ
B. ओजोन तह बढ्छ
C. तापक्रम घट्छ
D. हिमनदी बढ्छ
उत्तर: A

69. हरितगृह प्रभाव प्राकृतिक रूपमा केका लागि आवश्यक छ?

A. पृथ्वीलाई जीवनयोग्य तापक्रम कायम गर्न
B. पृथ्वी पूर्ण चिसो बनाउन
C. ओजोन नष्ट गर्न
D. वर्षा रोक्न
उत्तर: A

70. अत्यधिक हरितगृह ग्यासको परिणाम के हो?

A. विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धि
B. तापक्रम स्थायी रूपमा घट्नु
C. समुद्र सुक्नु
D. वन वृद्धि मात्र
उत्तर: A

71. निम्नमध्ये हरितगृह ग्यास कुन हो?

A. CO₂
B. O₂
C. N₂
D. He
उत्तर: A

72. मिथेनको रासायनिक सूत्र कुन हो?

A. CH₄
B. CO₂
C. N₂O
D. SO₂
उत्तर: A

73. नाइट्रस अक्साइडको सूत्र कुन हो?

A. N₂O
B. NO₂
C. N₂
D. NH₃
उत्तर: A

74. जलवाष्पलाई के मानिन्छ?

A. हरितगृह ग्यास
B. प्रदूषक मात्र
C. ओजोन
D. CFC
उत्तर: A

75. निम्नमध्ये कुन हरितगृह ग्यास होइन?

A. CO₂
B. CH₄
C. N₂O
D. O₂
उत्तर: D

76. वातावरणमा अत्यधिक CO₂ बढ्नुको प्रमुख मानवजन्य कारण कुन हो?

A. जीवाश्म इन्धनको दहन
B. वृक्षारोपण
C. वर्षा
D. हिमपात
उत्तर: A

77. जीवाश्म इन्धनको उदाहरण कुन हो?

A. कोइला
B. सौर्य ऊर्जा
C. वायु ऊर्जा
D. जलविद्युत्
उत्तर: A

78. नवीकरणीय ऊर्जाको उदाहरण कुन हो?

A. कोइला
B. पेट्रोलियम
C. सौर्य ऊर्जा
D. प्राकृतिक ग्यास
उत्तर: C

79. गैरनवीकरणीय ऊर्जाको उदाहरण कुन हो?

A. सौर्य
B. पवन
C. पेट्रोलियम
D. जलविद्युत्
उत्तर: C

80. वातावरण संरक्षणको दीर्घकालीन उद्देश्य कुन हो?

A. प्राकृतिक स्रोतको दिगो उपयोग र वातावरणीय सन्तुलन
B. स्रोतको पूर्ण दोहन
C. वन विनाश
D. प्रदूषण वृद्धि
उत्तर: A

---

भाग–२: जैविक विविधता

८१. जैविक विविधता भन्नाले के बुझिन्छ?
A. केवल वनस्पतिको विविधता
B. जीवजन्तु, वनस्पति र सूक्ष्मजीवको विविधता
C. केवल जनावर
D. केवल वन
उत्तर: B

८२. जैविक विविधताका मुख्य तह कति छन्?
A. २ B. ३ C. ४ D. ५
उत्तर: B

८३. जैविक विविधताका प्रमुख तह कुन-कुन हुन्?
A. आनुवंशिक, प्रजातीय र पारिस्थितिक
B. भौगोलिक, सामाजिक र आर्थिक
C. वन, जल र माटो
D. जीव, जल र वायु
उत्तर: A

८४. एउटै प्रजातिभित्रको विविधतालाई के भनिन्छ?
A. प्रजातीय विविधता
B. आनुवंशिक विविधता
C. पारिस्थितिक विविधता
D. जैविक विविधता
उत्तर: B

८५. विभिन्न प्रजातिबीचको विविधतालाई के भनिन्छ?
A. आनुवंशिक विविधता
B. प्रजातीय विविधता
C. पारिस्थितिक विविधता
D. भौगोलिक विविधता
उत्तर: B

८६. विभिन्न ecosystem बीचको विविधतालाई के भनिन्छ?
A. आनुवंशिक
B. प्रजातीय
C. पारिस्थितिक
D. सामाजिक
उत्तर: C

८७. नेपाल जैविक विविधताका दृष्टिले किन महत्त्वपूर्ण छ?
A. ठूलो उचाइ र भौगोलिक विविधता भएकाले
B. समुद्र भएकाले
C. मरुभूमि भएकाले
D. एउटै प्रकारको हावापानी भएकाले
उत्तर: A

८८. नेपालमा जैविक विविधता संरक्षणका लागि कुन क्षेत्र महत्त्वपूर्ण छन्?
A. राष्ट्रिय निकुञ्ज र संरक्षण क्षेत्र
B. औद्योगिक क्षेत्र
C. बजार क्षेत्र
D. विमानस्थल
उत्तर: A

८९. नेपालमा पहिलो राष्ट्रिय निकुञ्ज कुन हो?
A. चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज
B. सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज
C. लाङटाङ राष्ट्रिय निकुञ्ज
D. रारा राष्ट्रिय निकुञ्ज
उत्तर: A

९०. चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज स्थापना भएको वर्ष कुन हो?
A. २०२९
B. २०३०
C. २०३२
D. २०४०
उत्तर: A

९१. चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको प्रमुख संरक्षण प्रजाति कुन हो?
A. एकसिंगे गैँडा
B. हिउँ चितुवा
C. याक
D. रेड पाण्डा
उत्तर: A

९२. सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज कुन जिल्लामा मुख्यतः पर्छ?
A. सोलुखुम्बु
B. ताप्लेजुङ
C. मनाङ
D. मुस्ताङ
उत्तर: A

९३. सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज कुन जनावरका लागि प्रसिद्ध छ?
A. हिउँ चितुवा
B. गैँडा
C. बाघ
D. घडियाल
उत्तर: A

९४. लाङटाङ राष्ट्रिय निकुञ्ज कुन क्षेत्रसँग सम्बन्धित छ?
A. हिमाली क्षेत्र
B. तराई
C. मधेश
D. चुरे मात्र
उत्तर: A

९५. बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज कुन जनावरका लागि प्रसिद्ध छ?
A. बाघ
B. याक
C. हिउँ चितुवा
D. रेड पाण्डा
उत्तर: A

९६. शे–फोक्सुण्डो राष्ट्रिय निकुञ्ज कुन प्रदेशमा पर्छ?
A. कर्णाली
B. कोशी
C. मधेश
D. गण्डकी
उत्तर: A

९७. रारा राष्ट्रिय निकुञ्ज कुन प्रदेशमा पर्छ?
A. कर्णाली
B. गण्डकी
C. कोशी
D. बागमती
उत्तर: A

९८. मकालु–बरुण राष्ट्रिय निकुञ्ज कुन प्रदेशमा पर्छ?
A. कोशी
B. मधेश
C. गण्डकी
D. कर्णाली
उत्तर: A

९९. खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज कुन प्रदेशसँग सम्बन्धित छ?
A. सुदूरपश्चिम
B. कर्णाली
C. लुम्बिनी
D. गण्डकी
उत्तर: A

१००. बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जको प्रमुख उद्देश्य कुन हो?
A. जैविक विविधता तथा बाघ संरक्षण
B. हिमाल आरोहण
C. समुद्री संरक्षण
D. मरुभूमि संरक्षण
उत्तर: A

१०१. नेपालको राष्ट्रिय फूल कुन हो?
A. लालीगुराँस
B. कमल
C. सयपत्री
D. सुनाखरी
उत्तर: A

१०२. नेपालको राष्ट्रिय चरा कुन हो?
A. डाँफे
B. मुनाल
C. सारस
D. चील
उत्तर: A

१०३. नेपालको राष्ट्रिय जनावर कुन हो?
A. गाई
B. गैँडा
C. बाघ
D. याक
उत्तर: A

१०४. नेपालको राष्ट्रिय वनस्पति कुन हो?
A. लालीगुराँस
B. साल
C. देवदार
D. सल्ला
उत्तर: A

१०५. एकसिंगे गैँडा मुख्यतः कहाँ पाइन्छ?
A. चितवन तथा तराईका संरक्षित क्षेत्र
B. उच्च हिमाल
C. मुस्ताङ
D. मनाङ
उत्तर: A

१०६. हिउँ चितुवा कुन क्षेत्रमा पाइन्छ?
A. उच्च हिमाली क्षेत्र
B. तराई
C. चुरे
D. भित्री मधेश
उत्तर: A

१०७. रेड पाण्डा मुख्यतः कुन क्षेत्रमा पाइन्छ?
A. उच्च पहाडी/हिमाली वन
B. तराईको खुला मैदान
C. मरुभूमि
D. नदीको बगर
उत्तर: A

१०८. घडियाल संरक्षणका लागि कुन नदी प्रणाली महत्त्वपूर्ण छ?
A. नारायणी
B. मेची
C. कमला
D. बागमती
उत्तर: A

१०९. सारस मुख्यतः कुन क्षेत्रसँग सम्बन्धित छ?
A. तराईका सिमसार
B. उच्च हिमाल
C. मुस्ताङ
D. मनाङ
उत्तर: A

११०. Ramsar Convention मुख्यतः केसँग सम्बन्धित छ?
A. सिमसार संरक्षण
B. मरुभूमि
C. ओजोन
D. जलवायु
उत्तर: A

१११. Ramsar Convention कुन वर्षमा अपनाइएको हो?
A. १९७१
B. १९७२
C. १९८७
D. १९९२
उत्तर: A

११२. नेपालमा पहिलो Ramsar site कुन हो?
A. कोशी टप्पु
B. फेवा
C. रारा
D. गोसाइँकुण्ड
उत्तर: A

११३. कोशी टप्पु कुन प्रकारको संरक्षित क्षेत्र हो?
A. वन्यजन्तु आरक्ष
B. राष्ट्रिय निकुञ्ज
C. संरक्षण क्षेत्र
D. शिकार आरक्ष
उत्तर: A

११४. कोशी टप्पु कुन जनावरका लागि प्रसिद्ध छ?
A. अर्ना
B. याक
C. हिउँ चितुवा
D. कस्तुरी
उत्तर: A

११५. जैविक विविधता दिवस कहिले मनाइन्छ?
A. मे २२
B. जुन ५
C. अप्रिल २२
D. मार्च २१
उत्तर: A

११६. Convention on Biological Diversity को संक्षिप्त रूप के हो?
A. CBD
B. CITES
C. UNFCCC
D. UNCCD
उत्तर: A

११७. CBD को मुख्य उद्देश्य कुन हो?
A. जैविक विविधता संरक्षण
B. व्यापार वृद्धि
C. जनसंख्या वृद्धि
D. शहरीकरण
उत्तर: A

११८. CITES मुख्यतः केसँग सम्बन्धित छ?
A. संकटापन्न वन्यजन्तु तथा वनस्पतिको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार
B. जलवायु परिवर्तन
C. सिमसार
D. मरुभूमीकरण
उत्तर: A

११९. IUCN को मुख्य काम कुन क्षेत्रमा छ?
A. प्रकृति तथा जैविक विविधता संरक्षण
B. बैंकिङ
C. व्यापार
D. शिक्षा
उत्तर: A

१२०. IUCN Red List ले के जानकारी दिन्छ?
A. प्रजातिको संरक्षण अवस्था
B. जनसंख्या जनगणना
C. मौसम
D. GDP
उत्तर: A

१२१. “Critically Endangered” को अर्थ के हो?
A. अत्यन्त उच्च संकटमा परेको
B. सामान्य
C. सुरक्षित
D. विलुप्त नभएको मात्र
उत्तर: A

१२२. “Extinct” भन्नाले के बुझिन्छ?
A. प्रजाति पूर्ण रूपमा लोप हुनु
B. संकटमा हुनु
C. संख्या बढ्नु
D. सुरक्षित हुनु
उत्तर: A

१२३. जैविक विविधता ह्रासको प्रमुख कारण कुन हो?
A. वासस्थान विनाश
B. वृक्षारोपण
C. संरक्षण
D. पुनःस्थापना
उत्तर: A

१२४. Invasive Alien Species भन्नाले के बुझिन्छ?
A. बाह्य क्षेत्रबाट आएको र स्थानीय जैविक प्रणालीलाई हानि पुर्‍याउने प्रजाति
B. स्थानीय प्रजाति
C. संकटापन्न प्रजाति मात्र
D. घरेलु जनावर
उत्तर: A

१२५. मिचाहा प्रजातिको उदाहरण कुन हो?
A. वनमारा
B. साल
C. गुराँस
D. सिसौ
उत्तर: A

१२६. जैविक विविधताको संरक्षणलाई मुख्यतः कति प्रकारमा वर्गीकरण गर्न सकिन्छ?
A. २
B. ३
C. ४
D. ५
उत्तर: A

१२७. In-situ conservation को अर्थ के हो?
A. प्राकृतिक वासस्थानमै संरक्षण
B. प्रयोगशालामा संरक्षण
C. चिडियाखानामा मात्र संरक्षण
D. बीउ बैंक मात्र
उत्तर: A

१२८. Ex-situ conservation को उदाहरण कुन हो?
A. चिडियाखाना
B. राष्ट्रिय निकुञ्ज
C. वन
D. प्राकृतिक आवास
उत्तर: A

१२९. Seed Bank कुन संरक्षण विधिको उदाहरण हो?
A. Ex-situ
B. In-situ
C. Natural selection
D. Ecosystem restoration
उत्तर: A

१३०. राष्ट्रिय निकुञ्ज कुन संरक्षण विधिको उदाहरण हो?
A. In-situ
B. Ex-situ
C. Artificial
D. Laboratory
उत्तर: A

१३१. जैविक विविधताले मानिसलाई के प्रदान गर्छ?
A. खाद्य, औषधि, कच्चा पदार्थ र पारिस्थितिक सेवा
B. केवल काठ
C. केवल पर्यटन
D. केवल पानी
उत्तर: A

१३२. Ecosystem services भन्नाले के बुझिन्छ?
A. प्रकृतिले मानवलाई प्रदान गर्ने सेवा
B. उद्योगको सेवा
C. सरकारी सेवा
D. बैंकिङ सेवा
उत्तर: A

१३३. परागसेचन कुन ecosystem service को उदाहरण हो?
A. Provisioning
B. Regulating
C. Cultural
D. Supporting
उत्तर: B

१३४. खाद्य, काठ र औषधि कुन प्रकारका ecosystem services हुन्?
A. Provisioning
B. Cultural
C. Regulating
D. Supporting
उत्तर: A

१३५. पर्यटन तथा मनोरञ्जन कुन ecosystem service हो?
A. Cultural
B. Provisioning
C. Regulating
D. Supporting
उत्तर: A

१३६. माटो निर्माण कुन ecosystem service सँग सम्बन्धित छ?
A. Supporting
B. Cultural
C. Provisioning
D. Regulating
उत्तर: A

१३७. वनले बाढी नियन्त्रणमा सहयोग गर्नु कुन सेवा हो?
A. Regulating
B. Cultural
C. Provisioning
D. Supporting
उत्तर: A

१३८. जैविक विविधता संरक्षणमा समुदायको सहभागिता किन महत्त्वपूर्ण छ?
A. स्थानीय ज्ञान र स्रोत व्यवस्थापनका कारण
B. वन हटाउन
C. शिकार बढाउन
D. प्रदूषण बढाउन
उत्तर: A

१३९. सामुदायिक वन व्यवस्थापनको मुख्य उद्देश्य कुन हो?
A. स्थानीय सहभागिताबाट वन संरक्षण र उपयोग
B. वन फँडानी
C. उद्योग विस्तार
D. शहरीकरण
उत्तर: A

१४०. नेपालमा सामुदायिक वन कार्यक्रमको मुख्य लाभ कुन हो?
A. वन संरक्षणमा स्थानीय सहभागिता
B. वन क्षेत्र घट्नु
C. जैविक विविधता नष्ट हुनु
D. प्रदूषण बढ्नु
उत्तर: A

१४१. वन्यजन्तुको अवैध शिकारलाई के भनिन्छ?
A. Poaching
B. Grazing
C. Logging
D. Farming
उत्तर: A

१४२. वन्यजन्तु संरक्षणमा जैविक मार्गलाई के भनिन्छ?
A. Wildlife corridor
B. Greenhouse
C. Buffer zone
D. Seed bank
उत्तर: A

१४३. Buffer Zone को उद्देश्य के हो?
A. संरक्षित क्षेत्र र मानव बस्तीबीच व्यवस्थापन/सहअस्तित्व सहज बनाउनु
B. वन हटाउनु
C. शिकार बढाउनु
D. शहर विस्तार गर्नु
उत्तर: A

१४४. मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्वको प्रमुख कारण कुन हो?
A. वासस्थान संकुचन र मानव विस्तार
B. संरक्षण मात्र
C. वृक्षारोपण
D. वातावरण सुधार
उत्तर: A

१४५. जैविक विविधता संरक्षणका लागि कुन उपाय प्रभावकारी हुन्छ?
A. वासस्थान संरक्षण
B. अवैध शिकार
C. वन विनाश
D. प्रदूषण
उत्तर: A

१४६. नेपालमा संरक्षित क्षेत्रको प्रमुख उद्देश्य कुन हो?
A. प्राकृतिक सम्पदा र जैविक विविधता संरक्षण
B. औद्योगिक क्षेत्र निर्माण
C. शहर विस्तार
D. खानी विस्तार
उत्तर: A

१४७. वन्यजन्तु आरक्षको मुख्य उद्देश्य के हो?
A. वन्यजन्तु संरक्षण
B. उद्योग सञ्चालन
C. कृषि विस्तार
D. शहरीकरण
उत्तर: A

१४८. राष्ट्रिय निकुञ्जमा कुन गतिविधि सामान्यतः नियन्त्रण गरिन्छ?
A. अवैध शिकार तथा प्राकृतिक स्रोतको अनियन्त्रित दोहन
B. संरक्षण
C. अनुसन्धान
D. पर्यटन व्यवस्थापन
उत्तर: A

१४९. जैविक विविधता संरक्षण र दिगो विकासबीचको सम्बन्ध कस्तो छ?
A. परस्पर पूरक
B. सधैं विरोधी
C. कुनै सम्बन्ध छैन
D. केवल आर्थिक
उत्तर: A

१५०. जैविक विविधताको दीर्घकालीन संरक्षणका लागि सबैभन्दा आवश्यक कुरा कुन हो?
A. दिगो स्रोत व्यवस्थापन
B. अत्यधिक दोहन
C. वासस्थान विनाश
D. अवैध शिकार
उत्तर: A

---

भाग–३: दिगो विकास 

१५१. दिगो विकासको प्रसिद्ध परिभाषा कुन प्रतिवेदनसँग सम्बन्धित छ?
A. Brundtland Report
B. Kyoto Report
C. Montreal Report
D. Ramsar Report
उत्तर: A

१५२. Brundtland Report को नाम के हो?
A. Our Common Future
B. Our Global Environment
C. Earth Future
D. Sustainable Earth
उत्तर: A

१५३. Brundtland Report कुन वर्ष प्रकाशित भएको हो?
A. १९८७
B. १९९२
C. १९९७
D. २०००
उत्तर: A

१५४. दिगो विकासको मुख्य अवधारणा के हो?
A. वर्तमान आवश्यकता पूरा गर्दै भविष्यका पुस्ताको आवश्यकता नबिगार्नु
B. वर्तमान स्रोत पूर्ण रूपमा सक्नु
C. केवल आर्थिक वृद्धि
D. केवल वातावरण संरक्षण
उत्तर: A

१५५. दिगो विकासका प्रमुख तीन आयाम कुन हुन्?
A. आर्थिक, सामाजिक र वातावरणीय
B. राजनीतिक, धार्मिक र आर्थिक
C. भौगोलिक, सैन्य र सामाजिक
D. कृषि, उद्योग र व्यापार
उत्तर: A

१५६. Sustainable Development Goals को छोटो रूप के हो?
A. SDGs
B. MDGs
C. SGDs
D. SDC
उत्तर: A

१५७. SDGs को संख्या कति छ?
A. १५
B. १६
C. १७
D. १८
उत्तर: C

१५८. SDGs कहिलेदेखि कार्यान्वयनमा आएका हुन्?
A. २०१५
B. २०१६
C. २०२०
D. २०००
उत्तर: B

१५९. SDGs को लक्ष्य वर्ष कुन हो?
A. २०२५
B. २०३०
C. २०४०
D. २०५०
उत्तर: B

१६०. SDG 1 कुन विषयसँग सम्बन्धित छ?
A. गरिबी अन्त्य
B. भोकमरी अन्त्य
C. गुणस्तरीय शिक्षा
D. जलवायु
उत्तर: A

१६१. SDG 2 कुन विषयसँग सम्बन्धित छ?
A. Zero Hunger
B. Clean Water
C. Climate Action
D. Gender Equality
उत्तर: A

१६२. SDG 3 कुन विषयसँग सम्बन्धित छ?
A. स्वास्थ्य तथा कल्याण
B. शिक्षा
C. ऊर्जा
D. वन
उत्तर: A

१६३. SDG 4 कुन विषय हो?
A. गुणस्तरीय शिक्षा
B. लैङ्गिक समानता
C. गरिबी
D. जलवायु
उत्तर: A

१६४. SDG 5 कुन विषयसँग सम्बन्धित छ?
A. लैङ्गिक समानता
B. स्वच्छ पानी
C. ऊर्जा
D. शान्ति
उत्तर: A

१६५. SDG 6 कुन विषय हो?
A. स्वच्छ पानी तथा सरसफाइ
B. शिक्षा
C. स्वास्थ्य
D. उद्योग
उत्तर: A

१६६. SDG 7 कुन विषयसँग सम्बन्धित छ?
A. सस्तो तथा स्वच्छ ऊर्जा
B. गरिबी
C. शिक्षा
D. जलवायु
उत्तर: A

१६७. SDG 8 को मुख्य विषय कुन हो?
A. मर्यादित काम तथा आर्थिक वृद्धि
B. समुद्री जीवन
C. स्थल जीवन
D. शिक्षा
उत्तर: A

१६८. SDG 9 कुन विषयसँग सम्बन्धित छ?
A. उद्योग, नवप्रवर्तन र पूर्वाधार
B. गरिबी
C. शिक्षा
D. लैङ्गिक समानता
उत्तर: A

१६९. SDG 10 कुन विषय हो?
A. असमानता न्यूनीकरण
B. जलवायु
C. वन
D. समुद्र
उत्तर: A

१७०. SDG 11 कुन विषयसँग सम्बन्धित छ?
A. दिगो शहर तथा समुदाय
B. शिक्षा
C. स्वास्थ्य
D. गरिबी
उत्तर: A

१७१. SDG 12 कुन विषय हो?
A. जिम्मेवार उपभोग तथा उत्पादन
B. जलवायु
C. शिक्षा
D. गरिबी
उत्तर: A

१७२. SDG 13 कुन विषयसँग सम्बन्धित छ?
A. जलवायु कार्य
B. स्वास्थ्य
C. ऊर्जा
D. शिक्षा
उत्तर: A

१७३. SDG 14 कुन विषय हो?
A. पानीमुनिको जीवन
B. स्थल जीवन
C. वन
D. शहर
उत्तर: A

१७४. SDG 15 कुन विषयसँग सम्बन्धित छ?
A. स्थल जीवन
B. समुद्री जीवन
C. शिक्षा
D. स्वास्थ्य
उत्तर: A

१७५. SDG 16 कुन विषय हो?
A. शान्ति, न्याय तथा सबल संस्था
B. ऊर्जा
C. कृषि
D. पानी
उत्तर: A

१७६. SDG 17 कुन विषयसँग सम्बन्धित छ?
A. लक्ष्यका लागि साझेदारी
B. जलवायु
C. शिक्षा
D. गरिबी
उत्तर: A

१७७. Millennium Development Goals (MDGs) को संख्या कति थियो?
A. ६
B. ७
C. ८
D. १०
उत्तर: C

१७८. MDGs को लक्ष्य वर्ष कुन थियो?
A. २०१०
B. २०१५
C. २०२०
D. २०३०
उत्तर: B

१७९. SDGs ले MDGs लाई कुन वर्षदेखि प्रतिस्थापन गर्‍यो?
A. २०१५/२०१६
B. २०१०
C. २००५
D. २०२०
उत्तर: A

१८०. दिगो विकासमा अन्तरपुस्ता न्याय भन्नाले के बुझिन्छ?
A. भावी पुस्ताको अधिकारलाई ध्यान दिनु
B. वर्तमान पुस्तालाई मात्र प्राथमिकता दिनु
C. स्रोत समाप्त गर्नु
D. आर्थिक वृद्धि रोक्नु
उत्तर: A

१८१. दिगो कृषि भन्नाले के बुझिन्छ?
A. दीर्घकालीन रूपमा वातावरण र उत्पादन दुवै कायम गर्ने कृषि
B. अत्यधिक रासायनिक प्रयोग
C. माटो क्षय बढाउने खेती
D. वन विनाश गर्ने खेती
उत्तर: A

१८२. दिगो पर्यटनको मुख्य उद्देश्य कुन हो?
A. पर्यटनबाट आर्थिक लाभसँगै वातावरण र संस्कृतिको संरक्षण
B. पर्यटक संख्या मात्र बढाउनु
C. प्राकृतिक स्रोत नष्ट गर्नु
D. स्थानीय समुदाय हटाउनु
उत्तर: A

१८३. दिगो वन व्यवस्थापनको उद्देश्य कुन हो?
A. वनको उत्पादन, संरक्षण र पुनरुत्पादनबीच सन्तुलन
B. वन पूर्ण रूपमा काट्नु
C. वनलाई उपयोग नगर्नु
D. वन क्षेत्र घटाउनु
उत्तर: A

१८४. Circular Economy को मुख्य अवधारणा कुन हो?
A. स्रोतको पुनःप्रयोग र फोहोर न्यूनीकरण
B. एकपटक प्रयोग गरेर फाल्नु
C. स्रोतको अधिकतम दोहन
D. उत्पादन बन्द गर्नु
उत्तर: A

१८५. Green Economy ले केमा जोड दिन्छ?
A. वातावरणीय जोखिम घटाउँदै आर्थिक विकास
B. प्रदूषण बढाउँदै आर्थिक वृद्धि
C. वन विनाश
D. स्रोत समाप्ति
उत्तर: A

१८६. “Leave No One Behind” कुन अवधारणासँग जोडिएको छ?
A. SDGs
B. MDGs मात्र
C. Kyoto
D. Montreal
उत्तर: A

१८७. दिगो विकासमा समावेशिता किन महत्त्वपूर्ण छ?
A. सबै वर्गको सहभागिता र लाभ सुनिश्चित गर्न
B. केवल धनी वर्गका लागि
C. केवल शहरका लागि
D. केवल उद्योगका लागि
उत्तर: A

१८८. दिगो विकासको सामाजिक आयाममा कुन कुरा पर्छ?
A. समानता र सामाजिक न्याय
B. प्रदूषण
C. जैविक विविधता मात्र
D. GDP मात्र
उत्तर: A

१८९. दिगो विकासको आर्थिक आयाममा कुन कुरा पर्छ?
A. उत्पादन र आर्थिक अवसर
B. केवल वन
C. केवल जैविक विविधता
D. केवल जनसंख्या
उत्तर: A

१९०. दिगो विकासको वातावरणीय आयामको प्रमुख उद्देश्य कुन हो?
A. प्राकृतिक स्रोत र वातावरण संरक्षण
B. उद्योग बन्द गर्नु
C. शहर विस्तार गर्नु
D. जनसंख्या वृद्धि
उत्तर: A

१९१. SDG 11 नेपालका लागि किन महत्त्वपूर्ण छ?
A. दिगो तथा समावेशी शहरीकरणका लागि
B. केवल वन संरक्षणका लागि
C. केवल कृषि
D. समुद्री जीवन
उत्तर: A

१९२. SDG 13 नेपालमा कुन समस्यासँग विशेष सम्बन्धित छ?
A. जलवायु परिवर्तन
B. समुद्री प्रदूषण
C. मरुभूमि
D. समुद्री व्यापार
उत्तर: A

१९३. SDG 15 नेपालमा कुन क्षेत्रमा विशेष महत्त्वपूर्ण छ?
A. वन तथा जैविक विविधता
B. समुद्र
C. बन्दरगाह
D. मत्स्य उद्योग
उत्तर: A

१९४. SDG 6 नेपालको कुन क्षेत्रसँग सम्बन्धित छ?
A. खानेपानी तथा सरसफाइ
B. हिमाल आरोहण
C. व्यापार
D. उद्योग
उत्तर: A

१९५. दिगो विकासका लागि नवीकरणीय ऊर्जा किन उपयोगी हुन्छ?
A. हरितगृह ग्यास उत्सर्जन कम गर्न
B. प्रदूषण बढाउन
C. जीवाश्म इन्धन बढाउन
D. वन नष्ट गर्न
उत्तर: A

१९६. दिगो यातायातको उदाहरण कुन हो?
A. सार्वजनिक यातायात तथा विद्युतीय सवारी
B. अत्यधिक निजी पेट्रोल सवारी
C. पुराना डिजेल सवारी
D. अनियन्त्रित सडक विस्तार
उत्तर: A

१९७. Sustainable Consumption को अर्थ के हो?
A. आवश्यकताअनुसार स्रोतको जिम्मेवार उपयोग
B. अत्यधिक उपभोग
C. स्रोत फाल्नु
D. पुनःप्रयोग नगर्नु
उत्तर: A

१९८. दिगो विकासको प्रमुख चुनौती कुन हो?
A. आर्थिक वृद्धि र वातावरण संरक्षणबीच सन्तुलन
B. केवल आर्थिक वृद्धि
C. केवल वातावरण संरक्षण
D. विकास रोक्नु
उत्तर: A

१९९. अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य दिगो विकासमा किन आवश्यक छ?
A. जलवायु, गरिबी र वातावरणजस्ता समस्या विश्वव्यापी भएकाले
B. देशहरू अलग भएकाले
C. केवल व्यापारका लागि
D. केवल युद्धका लागि
उत्तर: A

२००. दिगो विकासमा स्थानीय समुदायको भूमिका कस्तो हुन्छ?
A. महत्त्वपूर्ण
B. अनावश्यक
C. नकारात्मक मात्र
D. निषेधित
उत्तर: A

२०१. SDGs को प्रगति मापन गर्न के आवश्यक हुन्छ?
A. तथ्यांक र सूचक
B. अनुमान मात्र
C. अफवाह
D. प्रचार
उत्तर: A

२०२. दिगो विकास सूचकमा कुन कुरा समावेश हुन सक्छ?
A. गरिबी, स्वास्थ्य, शिक्षा र वातावरण
B. केवल GDP
C. केवल जनसंख्या
D. केवल वन
उत्तर: A

२०३. नेपालको दिगो विकासका लागि कुन ऊर्जा स्रोत विशेष महत्त्वपूर्ण छ?
A. जलविद्युत्
B. कोइला
C. पेट्रोलियम
D. डिजेल
उत्तर: A

२०४. दिगो विकास र वातावरणबीचको सम्बन्ध कस्तो छ?
A. घनिष्ठ
B. कुनै सम्बन्ध छैन
C. विरोधी मात्र
D. अस्थायी
उत्तर: A

२०५. दिगो विकासको मूल आधार कुन हो?
A. वर्तमान र भविष्यबीच सन्तुलन
B. वर्तमानलाई मात्र प्राथमिकता
C. भविष्यलाई मात्र प्राथमिकता
D. स्रोतको पूर्ण दोहन
उत्तर: A

२०६. दिगो विकासमा गरिबी न्यूनीकरण किन महत्त्वपूर्ण छ?
A. सामाजिक र आर्थिक समावेशिता बढाउन
B. वातावरण नष्ट गर्न
C. स्रोत घटाउन
D. शहरीकरण रोक्न
उत्तर: A

२०७. दिगो विकासमा लैङ्गिक समानता कुन SDG हो?
A. SDG 3
B. SDG 4
C. SDG 5
D. SDG 6
उत्तर: C

२०८. स्वच्छ ऊर्जासँग सम्बन्धित SDG कुन हो?
A. ६
B. ७
C. ८
D. ९
उत्तर: B

२०९. दिगो शहरसँग सम्बन्धित SDG कुन हो?
A. १०
B. ११
C. १२
D. १३
उत्तर: B

२१०. जिम्मेवार उपभोग र उत्पादन कुन SDG हो?
A. ११
B. १२
C. १३
D. १४
उत्तर: B

२११. जलवायु कार्य कुन SDG हो?
A. १२
B. १३
C. १४
D. १५
उत्तर: B

२१२. समुद्री जीवन कुन SDG हो?
A. १३
B. १४
C. १५
D. १६
उत्तर: B

२१३. स्थल जीवन कुन SDG हो?
A. १४
B. १५
C. १६
D. १७
उत्तर: B

२१४. शान्ति, न्याय र सबल संस्था कुन SDG हो?
A. १५
B. १६
C. १७
D. १४
उत्तर: B

२१५. साझेदारी कुन SDG हो?
A. १५
B. १६
C. १७
D. १३
उत्तर: C

२१६. दिगो विकासमा “Blue Economy” मुख्यतः कुनसँग सम्बन्धित छ?
A. समुद्री तथा जलस्रोतको दिगो उपयोग
B. वन
C. हिमाल
D. मरुभूमि
उत्तर: A

२१७. Green GDP मा के समावेश गर्ने प्रयास गरिन्छ?
A. वातावरणीय क्षति/प्राकृतिक स्रोतको मूल्यलाई आर्थिक लेखांकनमा ध्यान दिनु
B. केवल उद्योग
C. केवल जनसंख्या
D. केवल कर
उत्तर: A

२१८. प्राकृतिक स्रोतको अत्यधिक दोहनले दिगो विकासमा के प्रभाव पार्छ?
A. नकारात्मक
B. सकारात्मक मात्र
C. कुनै प्रभाव छैन
D. GDP मात्र बढ्छ
उत्तर: A

२१९. दिगो विकासका लागि वातावरणीय शिक्षा किन आवश्यक छ?
A. व्यवहार परिवर्तन र सचेतना बढाउन
B. प्रदूषण बढाउन
C. स्रोत दोहन बढाउन
D. जनसंख्या बढाउन
उत्तर: A

२२०. दिगो विकासको अन्तिम लक्ष्यलाई कुन रूपमा बुझ्न सकिन्छ?
A. आर्थिक समृद्धि, सामाजिक न्याय र वातावरणीय सन्तुलन
B. केवल GDP वृद्धि
C. केवल उद्योग विस्तार
D. केवल प्राकृतिक स्रोत संरक्षण
उत्तर: A

---

भाग–४: जलवायु परिवर्तन 

२२१. जलवायु परिवर्तन भन्नाले के बुझिन्छ?
A. लामो अवधिमा तापक्रम तथा मौसमको ढाँचामा हुने परिवर्तन
B. दैनिक मौसम परिवर्तन मात्र
C. वर्षा एक दिन रोकिनु
D. हावा चल्नु
उत्तर: A

२२२. Global Warming भन्नाले के बुझिन्छ?
A. पृथ्वीको औसत तापक्रम दीर्घकालीन रूपमा बढ्नु
B. तापक्रम घट्नु
C. वर्षा बढ्नु मात्र
D. हिमपात बढ्नु
उत्तर: A

२२३. जलवायु परिवर्तनको प्रमुख मानवजन्य कारण कुन हो?
A. हरितगृह ग्यास उत्सर्जन
B. वृक्षारोपण
C. हिमपात
D. प्राकृतिक नदी
उत्तर: A

२२४. मानवजन्य जलवायु परिवर्तनमा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण ग्यास कुन हो?
A. CO₂
B. O₂
C. N₂
D. He
उत्तर: A

२२५. CO₂ को प्रमुख मानवजन्य स्रोत कुन हो?
A. जीवाश्म इन्धन दहन
B. वृक्षारोपण
C. वर्षा
D. हिमपात
उत्तर: A

२२६. Methane को प्रमुख स्रोत कुन हुन सक्छ?
A. पशुपालन तथा धानखेती
B. सौर्य ऊर्जा
C. जलविद्युत्
D. वृक्षारोपण
उत्तर: A

२२७. जलवायु परिवर्तनको प्रमुख प्रभाव कुन हो?
A. तापक्रम वृद्धि
B. जैविक विविधता सधैं बढ्नु
C. हिमनदी बढ्नु
D. समुद्री सतह घट्नु
उत्तर: A

२२८. हिमनदी पग्लनु जलवायु परिवर्तनको कस्तो प्रभाव हो?
A. प्रत्यक्ष वातावरणीय प्रभाव
B. आर्थिक मात्र
C. राजनीतिक मात्र
D. सामाजिक मात्र
उत्तर: A

२२९. हिमनदी पग्लँदा दीर्घकालमा कुन समस्या हुन सक्छ?
A. पानीको उपलब्धतामा परिवर्तन
B. पानी सधैं बढ्नु
C. हिमपात बढ्नु
D. नदी पूर्ण रूपमा स्थिर हुनु
उत्तर: A

२३०. समुद्री सतह वृद्धि मुख्यतः कुन कारणसँग सम्बन्धित छ?
A. तापीय विस्तार र हिम/बरफ पग्लाइ
B. वन वृद्धि
C. वर्षा घट्नु मात्र
D. भूकम्प मात्र
उत्तर: A

२३१. जलवायु परिवर्तनले कृषि क्षेत्रमा के असर पार्न सक्छ?
A. उत्पादन र बाली चक्रमा परिवर्तन
B. उत्पादन सधैं बढ्छ
C. कुनै असर हुँदैन
D. कृषि समाप्त हुन्छ मात्र
उत्तर: A

२३२. जलवायु परिवर्तनले पानीको स्रोतमा कस्तो प्रभाव पार्न सक्छ?
A. उपलब्धता र मौसमी प्रवाहमा परिवर्तन
B. पानी पूर्ण रूपमा बढ्छ
C. कुनै असर हुँदैन
D. नदी सधैं सुक्छ
उत्तर: A

२३३. जलवायु परिवर्तनका कारण चरम मौसम घटना के हुन सक्छ?
A. बाढी, खडेरी र तातो लहर
B. केवल हिमपात
C. केवल वर्षा
D. केवल हावा
उत्तर: A

२३४. Climate Adaptation भन्नाले के बुझिन्छ?
A. जलवायु परिवर्तनका प्रभावसँग अनुकूलन गर्नु
B. उत्सर्जन मात्र बढाउनु
C. जलवायु परिवर्तन रोक्नु मात्र
D. वन फँडानी गर्नु
उत्तर: A

२३५. Climate Mitigation भन्नाले के बुझिन्छ?
A. हरितगृह ग्यास उत्सर्जन घटाउने वा sink बढाउने कार्य
B. प्रभावसँग मात्र अनुकूलन
C. जनसंख्या वृद्धि
D. शहरीकरण
उत्तर: A

२३६. निम्नमध्ये adaptation को उदाहरण कुन हो?
A. बाढी प्रतिरोधी पूर्वाधार
B. कोइला प्रयोग बढाउनु
C. वन फँडानी
D. पेट्रोल खपत बढाउनु
उत्तर: A

२३७. निम्नमध्ये mitigation को उदाहरण कुन हो?
A. नवीकरणीय ऊर्जा प्रयोग
B. बाढीपछि राहत मात्र
C. खडेरीमा राहत
D. पहिरोपछि उद्धार
उत्तर: A

२३८. Climate resilience भन्नाले के बुझिन्छ?
A. जलवायु जोखिम सामना गरेर पुनःस्थापित हुने क्षमता
B. जलवायु जोखिम बढाउने क्षमता
C. मौसम परिवर्तन रोक्ने
D. तापक्रम बढाउने
उत्तर: A

२३९. UNFCCC को पूरा रूप के हो?
A. United Nations Framework Convention on Climate Change
B. United Nations Forest Convention on Climate Control
C. Universal Network for Climate Change
D. United Nations Forum for Carbon Control
उत्तर: A

२४०. UNFCCC कुन विषयसँग सम्बन्धित छ?
A. जलवायु परिवर्तन
B. जैविक विविधता मात्र
C. सिमसार
D. मरुभूमीकरण मात्र
उत्तर: A

२४१. UNFCCC कुन सम्मेलनसँग विशेष रूपमा जोडिन्छ?
A. Rio Earth Summit, 1992
B. Stockholm, 1972 मात्र
C. Kyoto, 1997 मात्र
D. Paris, 2015 मात्र
उत्तर: A

२४२. Kyoto Protocol कुन विषयसँग सम्बन्धित छ?
A. हरितगृह ग्यास उत्सर्जन न्यूनीकरण
B. जैविक विविधता
C. सिमसार
D. समुद्री जीवन
उत्तर: A

२४३. Kyoto Protocol कुन वर्ष अपनाइएको हो?
A. १९९२
B. १९९७
C. २००५
D. २०१५
उत्तर: B

२४४. Paris Agreement कुन वर्ष अपनाइएको हो?
A. २०१२
B. २०१५
C. २०१६
D. २०२०
उत्तर: B

२४५. Paris Agreement को मुख्य उद्देश्य कुन हो?
A. विश्व तापक्रम वृद्धिलाई सीमित गर्ने प्रयास
B. समुद्री व्यापार बढाउने
C. जैविक विविधता मात्र संरक्षण
D. जनसंख्या नियन्त्रण
उत्तर: A

२४६. Paris Agreement कुन सम्मेलनबाट आएको हो?
A. COP21
B. COP15
C. COP3
D. COP26
उत्तर: A

२४७. COP को पूरा रूप के हो?
A. Conference of the Parties
B. Council of Parties
C. Climate Organization Panel
D. Conference of Pollution
उत्तर: A

२४८. जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी वैज्ञानिक मूल्याङ्कन गर्ने प्रमुख अन्तरसरकारी निकाय कुन हो?
A. IPCC
B. IUCN
C. UNESCO
D. WHO
उत्तर: A

२४९. IPCC को पूरा रूप के हो?
A. Intergovernmental Panel on Climate Change
B. International Panel for Climate Control
C. Intergovernmental Pollution Control Council
D. International Programme on Climate Conservation
उत्तर: A

२५०. IPCC स्थापना कुन वर्ष भएको हो?
A. १९८८
B. १९९२
C. १९९७
D. २०००
उत्तर: A

२५१. नेपाल जलवायु परिवर्तनबाट बढी प्रभावित हुने कारण कुन हो?
A. भौगोलिक तथा सामाजिक–आर्थिक संवेदनशीलता
B. समुद्रको तट
C. मरुभूमि
D. उच्च औद्योगिकीकरण मात्र
उत्तर: A

२५२. हिमाली क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनको प्रमुख संकेत कुन हो?
A. हिमनदी तथा हिमतालमा परिवर्तन
B. समुद्री ज्वार
C. मरुभूमि विस्तार मात्र
D. समुद्री सतह
उत्तर: A

२५३. हिमताल फुटेर आउने बाढीलाई के भनिन्छ?
A. GLOF
B. ENSO
C. El Niño
D. La Niña
उत्तर: A

२५४. GLOF को पूरा रूप के हो?
A. Glacial Lake Outburst Flood
B. Global Lake Overflow Flood
C. Glacier Land Overflow
D. Great Lake Outburst Force
उत्तर: A

२५५. जलवायु परिवर्तनले नेपालमा कुन विपद्को जोखिम बढाउन सक्छ?
A. बाढी, पहिरो र खडेरी
B. केवल भूकम्प
C. केवल ज्वालामुखी
D. सुनामी मात्र
उत्तर: A

२५६. Climate-smart agriculture को उद्देश्य के हो?
A. उत्पादन, अनुकूलन र उत्सर्जन न्यूनीकरणमा सुधार
B. रासायनिक प्रयोग मात्र बढाउनु
C. वन फँडानी
D. पानीको दुरुपयोग
उत्तर: A

२५७. जलवायु परिवर्तनका कारण कृषि क्षेत्रमा कुन कुरा परिवर्तन हुन सक्छ?
A. बाली लगाउने समय
B. पृथ्वीको आकार
C. दिनको लम्बाइ
D. गुरुत्वाकर्षण
उत्तर: A

२५८. Carbon neutrality भन्नाले के बुझिन्छ?
A. उत्सर्जन र अवशोषणबीच सन्तुलन कायम गर्ने अवस्था
B. CO₂ पूर्ण रूपमा हटाउनु
C. सबै उद्योग बन्द गर्नु
D. वन काट्नु
उत्तर: A

२५९. Net Zero भन्नाले सामान्यतः के बुझिन्छ?
A. मानवजन्य हरितगृह ग्यास उत्सर्जन र हटाउने प्रक्रियाबीच सन्तुलन
B. शून्य प्रदूषण मात्र
C. शून्य उद्योग
D. शून्य जनसंख्या
उत्तर: A

२६०. Carbon trading को उद्देश्य कुन हो?
A. उत्सर्जन घटाउन आर्थिक प्रोत्साहन सिर्जना गर्नु
B. प्रदूषण बढाउनु
C. वन नष्ट गर्नु
D. पेट्रोलियम बढाउनु
उत्तर: A

२६१. REDD+ मुख्यतः कुन विषयसँग सम्बन्धित छ?
A. वन विनाश तथा वन क्षयीकरणबाट उत्सर्जन घटाउने
B. समुद्री संरक्षण
C. शहरीकरण
D. जनसंख्या
उत्तर: A

२६२. REDD+ मा “REDD” को मुख्य अवधारणा के हो?
A. Reducing Emissions from Deforestation and Forest Degradation
B. Renewable Energy Development
C. Regional Environmental Development
D. Reducing Energy Demand
उत्तर: A

२६३. जलवायु परिवर्तनमा वनको भूमिका किन महत्त्वपूर्ण छ?
A. कार्बन अवशोषण गर्ने भएकाले
B. CO₂ उत्पादन मात्र गर्ने भएकाले
C. तापक्रम बढाउने भएकाले
D. वर्षा रोक्ने भएकाले
उत्तर: A

२६४. Blue Carbon मुख्यतः कुन ecosystem मा पाइन्छ?
A. समुद्री/तटीय ecosystem
B. हिमाल
C. मरुभूमि
D. पहाडी खेत
उत्तर: A

२६५. जलवायु परिवर्तनका कारण biodiversity मा के प्रभाव पर्न सक्छ?
A. वासस्थान परिवर्तन र प्रजाति जोखिम
B. सबै प्रजाति वृद्धि
C. कुनै असर छैन
D. केवल नयाँ वन निर्माण
उत्तर: A

२६६. जलवायु परिवर्तनको संवेदनशीलता कुन कुरामा निर्भर गर्छ?
A. Exposure, sensitivity र adaptive capacity
B. केवल तापक्रम
C. केवल वर्षा
D. केवल जनसंख्या
उत्तर: A

२६७. Adaptation capacity बढाउन कुन उपाय उपयोगी हुन्छ?
A. पूर्वसूचना प्रणाली र सुरक्षित पूर्वाधार
B. वन फँडानी
C. जोखिम बढाउने निर्माण
D. पानीको दुरुपयोग
उत्तर: A

२६८. Early Warning System को मुख्य उद्देश्य के हो?
A. विपद्को पूर्वसूचना दिई क्षति घटाउनु
B. विपद् बढाउनु
C. मौसम परिवर्तन रोक्नु
D. जनसंख्या बढाउनु
उत्तर: A

२६९. जलवायु परिवर्तन र मौसमबीच मुख्य फरक के हो?
A. मौसम छोटो अवधिको, जलवायु दीर्घकालीन ढाँचा हो
B. दुवै पूर्ण रूपमा एउटै हुन्
C. जलवायु दैनिक हुन्छ
D. मौसम दशकौंको हुन्छ
उत्तर: A

२७०. El Niño कुन महासागरको तापक्रमसँग सम्बन्धित घटना हो?
A. प्रशान्त महासागर
B. हिन्द महासागर
C. अटलान्टिक
D. आर्कटिक
उत्तर: A

२७१. La Niña सामान्यतः El Niño को कस्तो अवस्था हो?
A. विपरीत समुद्री सतह तापक्रम अवस्था
B. समान अवस्था
C. मरुभूमि घटना
D. हिमनदी घटना
उत्तर: A

२७२. जलवायु परिवर्तनले मानव स्वास्थ्यमा कुन असर पार्न सक्छ?
A. गर्मीजन्य रोग र संक्रामक रोगको जोखिम
B. रोग पूर्ण रूपमा हट्नु
C. कुनै असर नहुनु
D. केवल हड्डी बलियो हुनु
उत्तर: A

२७३. Heat wave भन्नाले के बुझिन्छ?
A. असामान्य रूपमा लामो समयसम्म अत्यधिक तापक्रम हुनु
B. हिमपात
C. चिसो हावा
D. सामान्य गर्मी
उत्तर: A

२७४. जलवायु परिवर्तनले खाद्य सुरक्षामा के असर गर्न सक्छ?
A. उत्पादन र आपूर्तिमा जोखिम
B. खाद्य उत्पादन सधैं बढ्छ
C. कुनै असर हुँदैन
D. केवल आयात घट्छ
उत्तर: A

२७५. जलवायु परिवर्तनले हिमाली पर्यटनमा के असर गर्न सक्छ?
A. हिम तथा मौसमको अवस्थामा परिवर्तन
B. पर्यटक सधैं बढ्छन्
C. कुनै असर हुँदैन
D. समुद्री पर्यटन बढ्छ
उत्तर: A

२७६. जलवायु वित्त (Climate Finance) मुख्यतः केका लागि प्रयोग हुन्छ?
A. Mitigation र adaptation
B. सैन्य खर्च
C. जनगणना
D. व्यापार मात्र
उत्तर: A

२७७. जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी “Loss and Damage” ले के जनाउँछ?
A. जलवायु परिवर्तनबाट भएका क्षति तथा हानि
B. केवल आर्थिक नाफा
C. वन वृद्धि
D. कृषि उत्पादन
उत्तर: A

२७८. नेपालजस्तो विकासशील देशका लागि adaptation किन महत्त्वपूर्ण छ?
A. जलवायु जोखिमसँग अनुकूलन गर्न
B. उत्सर्जन अत्यधिक भएकाले मात्र
C. समुद्र भएकाले
D. उद्योग धेरै भएकाले
उत्तर: A

२७९. जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरणका लागि कुन उपाय सबैभन्दा प्रभावकारीमध्ये एक हो?
A. जीवाश्म इन्धनको प्रयोग घटाउनु
B. कोइला प्रयोग बढाउनु
C. वन फँडानी
D. निजी सवारी बढाउनु
उत्तर: A

२८०. Renewable energy ले जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरणमा कसरी सहयोग गर्छ?
A. जीवाश्म इन्धनमा निर्भरता घटाएर
B. CO₂ बढाएर
C. वन नष्ट गरेर
D. प्रदूषण बढाएर
उत्तर: A

२८१. जलविद्युत् कुन प्रकारको ऊर्जा हो?
A. नवीकरणीय
B. गैरनवीकरणीय
C. जीवाश्म
D. आणविक
उत्तर: A

२८२. सौर्य ऊर्जा कुन प्रकारको ऊर्जा हो?
A. नवीकरणीय
B. जीवाश्म
C. गैरनवीकरणीय
D. रासायनिक
उत्तर: A

२८३. जलवायु परिवर्तनको असर घटाउन सार्वजनिक यातायातले कसरी सहयोग गर्छ?
A. प्रति व्यक्ति इन्धन खपत/उत्सर्जन घटाउन सक्छ
B. प्रदूषण सधैं बढाउँछ
C. वन फँडानी गर्छ
D. पानी बढाउँछ
उत्तर: A

२८४. विद्युतीय सवारीको प्रमुख वातावरणीय लाभ कुन हो?
A. tailpipe emissions घट्नु
B. कोइला खपत बढ्नु
C. पेट्रोल खपत बढ्नु
D. ध्वनि प्रदूषण बढ्नु
उत्तर: A

२८५. जलवायु परिवर्तनमा “sink” को भूमिका के हो?
A. कार्बन अवशोषण/भण्डारण
B. कार्बन उत्पादन
C. प्रदूषण वृद्धि
D. तापक्रम वृद्धि
उत्तर: A

२८६. वन विनाशले जलवायु परिवर्तनलाई कसरी बढाउँछ?
A. कार्बन उत्सर्जन बढाएर र sink घटाएर
B. CO₂ घटाएर
C. वर्षा बढाएर
D. तापक्रम घटाएर
उत्तर: A

२८७. जलवायु अनुकूलनमा स्थानीय ज्ञान किन उपयोगी हुन्छ?
A. स्थानीय जोखिम र परम्परागत समाधान बुझ्न
B. जोखिम बढाउन
C. वैज्ञानिक ज्ञान हटाउन
D. वन नष्ट गर्न
उत्तर: A

२८८. जलवायु परिवर्तनले पहाडी क्षेत्रमा कुन जोखिम बढाउन सक्छ?
A. पहिरो तथा बाढी
B. समुद्री आँधी
C. सुनामी
D. मरुभूमि
उत्तर: A

२८९. तराईमा जलवायु परिवर्तनसँग सम्बन्धित प्रमुख जोखिम कुन हो?
A. बाढी, गर्मी र खडेरी
B. हिमपहिरो मात्र
C. हिमनदी मात्र
D. समुद्री आँधी
उत्तर: A

२९०. हिमाली क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनको संवेदनशीलता किन उच्च छ?
A. हिमनदी र पारिस्थितिक प्रणालीमा तीव्र परिवर्तन हुन सक्ने भएकाले
B. समुद्र नजिक भएकाले
C. मरुभूमि भएकाले
D. अत्यधिक उद्योग भएकाले
उत्तर: A

२९१. जलवायु परिवर्तनले पानीको मागमा के प्रभाव पार्न सक्छ?
A. तापक्रम वृद्धि हुँदा माग बढ्न सक्छ
B. माग सधैं घट्छ
C. कुनै असर हुँदैन
D. पानीको आवश्यकता हट्छ
उत्तर: A

२९२. जलवायु परिवर्तनका कारण phenology मा परिवर्तन भन्नाले के हो?
A. फूल फुल्ने/प्रजनन/बाली चक्रको समय परिवर्तन
B. पहाडको उचाइ परिवर्तन
C. नदीको नाम परिवर्तन
D. शहरको आकार परिवर्तन
उत्तर: A

२९३. जलवायु परिवर्तनले vector-borne disease मा के असर पार्न सक्छ?
A. रोग फैलाउने जीवको क्षेत्र विस्तार हुन सक्छ
B. सबै रोग समाप्त हुन्छन्
C. कुनै असर हुँदैन
D. केवल पानीजन्य रोग बढ्छ
उत्तर: A

२९४. जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरणमा ऊर्जा दक्षता किन महत्त्वपूर्ण छ?
A. कम ऊर्जाबाट समान काम गरी उत्सर्जन घटाउन
B. ऊर्जा खपत बढाउन
C. कोइला बढाउन
D. प्रदूषण बढाउन
उत्तर: A

२९५. जलवायु परिवर्तनमा व्यक्तिगत तहको उपाय कुन हो?
A. ऊर्जा बचत र सार्वजनिक यातायात प्रयोग
B. वन फँडानी
C. इन्धनको अपव्यय
D. प्लास्टिक जलाउने
उत्तर: A

२९६. प्लास्टिक जलाउँदा वातावरणमा के समस्या हुन सक्छ?
A. विषालु ग्यास तथा वायु प्रदूषण
B. अक्सिजन उत्पादन
C. पानी शुद्धीकरण
D. कार्बन घट्नु
उत्तर: A

२९७. Climate-friendly development भन्नाले के बुझिन्छ?
A. विकाससँगै उत्सर्जन र जलवायु जोखिम घटाउने
B. केवल GDP बढाउने
C. वन विनाश गर्ने
D. प्रदूषण बढाउने
उत्तर: A

२९८. जलवायु परिवर्तनको समस्या समाधान गर्न कुन दृष्टिकोण आवश्यक छ?
A. Mitigation + Adaptation
B. केवल adaptation
C. केवल mitigation
D. कुनै उपाय आवश्यक छैन
उत्तर: A

२९९. जलवायु परिवर्तन विश्वव्यापी समस्या किन हो?
A. उत्सर्जन र प्रभाव सीमापार हुने भएकाले
B. प्रत्येक देशमा मात्र सीमित हुने भएकाले
C. केवल हिमालमा हुने भएकाले
D. केवल शहरमा हुने भएकाले
उत्तर: A

३००. जलवायु परिवर्तनको दीर्घकालीन समाधानमा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा कुन हो?
A. न्यून-कार्बन तथा जलवायु-लचक विकास
B. जीवाश्म इन्धन वृद्धि
C. वन विनाश
D. अनियन्त्रित शहरीकरण
उत्तर: A

---

भाग–५: वातावरण व्यवस्थापन

३०१. वातावरण व्यवस्थापनको मुख्य उद्देश्य के हो?
A. वातावरणीय स्रोतको संरक्षण र विवेकपूर्ण उपयोग
B. प्राकृतिक स्रोतको पूर्ण दोहन
C. प्रदूषण वृद्धि
D. वन विनाश
उत्तर: A

३०२. वातावरणीय व्यवस्थापनमा पहिलो प्राथमिकता के हुनुपर्छ?
A. प्रदूषण रोकथाम
B. प्रदूषण बढाउनु
C. फोहोर नदीमा फाल्नु
D. वन काट्नु
उत्तर: A

३०३. Solid Waste Management को पहिलो चरणमध्ये एक कुन हो?
A. स्रोतमा फोहोर घटाउने
B. सबै फोहोर जलाउने
C. नदीमा फाल्ने
D. खुला ठाउँमा फाल्ने
उत्तर: A

३०४. फोहोरको स्रोतमा वर्गीकरणलाई के भनिन्छ?
A. Segregation
B. Incineration
C. Composting
D. Landfilling
उत्तर: A

३०५. जैविक फोहोर व्यवस्थापनका लागि कुन उपाय राम्रो हो?
A. Composting
B. नदीमा फाल्ने
C. खुला जलाउने
D. सडकमा राख्ने
उत्तर: A

३०६. कम्पोस्टिङबाट के उत्पादन हुन्छ?
A. जैविक मल
B. प्लास्टिक
C. धातु
D. विषालु ग्यास मात्र
उत्तर: A

३०७. पुनःप्रयोगलाई अंग्रेजीमा के भनिन्छ?
A. Reuse
B. Reduce
C. Recycle
D. Recover
उत्तर: A

३०८. Recycling को अर्थ के हो?
A. फोहोर पदार्थलाई प्रशोधन गरी पुनःप्रयोगयोग्य बनाउनु
B. फोहोर जलाउनु
C. फोहोर नदीमा हाल्नु
D. फोहोर लुकाउनु
उत्तर: A

३०९. Landfill भन्नाले के बुझिन्छ?
A. नियन्त्रित रूपमा फोहोर व्यवस्थापन गर्ने स्थल
B. वन
C. नदी
D. ताल
उत्तर: A

३१०. खुला रूपमा फोहोर जलाउँदा मुख्य समस्या के हुन्छ?
A. वायु प्रदूषण
B. पानी शुद्धीकरण
C. माटो उर्वरता वृद्धि
D. जैविक विविधता वृद्धि
उत्तर: A

३११. Hazardous waste भन्नाले के बुझिन्छ?
A. स्वास्थ्य/वातावरणमा जोखिम पुर्‍याउने फोहोर
B. सामान्य जैविक फोहोर
C. खाद्य फोहोर
D. पातपतिङ्गर
उत्तर: A

३१२. अस्पतालबाट निस्कने फोहोरमध्ये कुन जोखिमपूर्ण हुन सक्छ?
A. संक्रमित सिरिन्ज
B. कागज मात्र
C. फलफूलको बोक्रा
D. सामान्य खाना
उत्तर: A

३१३. E-waste भन्नाले के बुझिन्छ?
A. विद्युतीय तथा इलेक्ट्रोनिक फोहोर
B. खाद्य फोहोर
C. कृषि फोहोर
D. जैविक फोहोर
उत्तर: A

३१४. E-waste मा कुन पदार्थ हुन सक्छ?
A. भारी धातु
B. केवल पानी
C. केवल अक्सिजन
D. केवल जैविक मल
उत्तर: A

३१५. वातावरणीय अनुगमनको उद्देश्य के हो?
A. वातावरणीय अवस्थाको नियमित मूल्याङ्कन
B. प्रदूषण बढाउनु
C. स्रोत नष्ट गर्नु
D. वन हटाउनु
उत्तर: A

३१६. Environmental Audit भन्नाले के बुझिन्छ?
A. संस्थाको वातावरणीय कार्यसम्पादनको व्यवस्थित समीक्षा
B. आर्थिक लेखापरीक्षण मात्र
C. जनगणना
D. मौसम पूर्वानुमान
उत्तर: A

३१७. EIA सामान्यतः कुन अवस्थामा गरिन्छ?
A. ठूलो/सम्भावित वातावरणीय प्रभाव भएका आयोजना अघि
B. आयोजना सकिएपछि मात्र
C. जनगणनामा
D. विद्यालय परीक्षामा
उत्तर: A

३१८. IEE को उद्देश्य के हो?
A. प्रारम्भिक वातावरणीय प्रभाव परीक्षण
B. जनसंख्या गणना
C. कर निर्धारण
D. मौसम अध्ययन
उत्तर: A

३१९. वातावरणीय व्यवस्थापन योजनालाई के भनिन्छ?
A. EMP
B. GDP
C. EPI
D. EIA
उत्तर: A

३२०. EMP को पूरा रूप के हो?
A. Environmental Management Plan
B. Environmental Monitoring Programme
C. Ecological Management Policy
D. Environmental Measurement Plan
उत्तर: A

३२१. EMP मा के समावेश हुन्छ?
A. प्रभाव न्यूनीकरण, अनुगमन र व्यवस्थापन उपाय
B. केवल आर्थिक योजना
C. जनगणना
D. व्यापार योजना
उत्तर: A

३२२. प्रदूषण नियन्त्रणमा “source reduction” को अर्थ के हो?
A. स्रोतबाटै प्रदूषण उत्पादन घटाउनु
B. प्रदूषणलाई नदीमा पठाउनु
C. प्रदूषण फैलाउनु
D. प्रदूषण लुकाउनु
उत्तर: A

३२३. वातावरणीय व्यवस्थापनमा Public Participation किन आवश्यक छ?
A. स्थानीय सरोकारवालाको सहभागिता र स्वामित्वका लागि
B. निर्णय रोक्न
C. प्रदूषण बढाउन
D. स्रोत नष्ट गर्न
उत्तर: A

३२४. वातावरणीय सूचना सार्वजनिक गर्नु कुन सिद्धान्तसँग सम्बन्धित छ?
A. पारदर्शिता
B. गोपनीयता
C. शोषण
D. दोहन
उत्तर: A

३२५. Polluter Pays Principle कुन क्षेत्रसँग सम्बन्धित छ?
A. वातावरण व्यवस्थापन
B. शिक्षा
C. बैंकिङ
D. जनगणना
उत्तर: A

३२६. Environmental Impact Mitigation भन्नाले के हो?
A. नकारात्मक प्रभाव घटाउने उपाय
B. प्रभाव बढाउने
C. आयोजना रोक्ने मात्र
D. प्रदूषण फैलाउने
उत्तर: A

३२७. वातावरण व्यवस्थापनमा Monitoring भन्नाले के हो?
A. नियमित अवलोकन तथा मापन
B. वन कटान
C. नदी प्रदूषण
D. स्रोत दोहन
उत्तर: A

३२८. Restoration भन्नाले के बुझिन्छ?
A. क्षतिग्रस्त ecosystem लाई पुनःस्थापना गर्नु
B. ecosystem नष्ट गर्नु
C. प्रदूषण बढाउनु
D. शहरीकरण
उत्तर: A

३२९. Ecological restoration को मुख्य उद्देश्य के हो?
A. प्राकृतिक संरचना तथा कार्य पुनःस्थापना
B. उद्योग विस्तार
C. वन कटान
D. जनसंख्या वृद्धि
उत्तर: A

३३०. Watershed management को उद्देश्य के हो?
A. जलाधार क्षेत्रको समग्र संरक्षण तथा व्यवस्थापन
B. नदी सुकाउनु
C. वन हटाउनु
D. पानी प्रदूषण गर्नु
उत्तर: A

३३१. जलाधार संरक्षणमा कुन कुरा महत्त्वपूर्ण छ?
A. वन तथा माटो संरक्षण
B. वन फँडानी
C. अत्यधिक चरन
D. नदीमा फोहोर
उत्तर: A

३३२. Soil conservation को प्रमुख उपाय कुन हो?
A. टेरेस खेती
B. वन फँडानी
C. खुला चरन
D. ढलानमा जथाभावी खनजोत
उत्तर: A

३३३. जैविक इन्जिनियरिङ प्रविधि पहाडी क्षेत्रमा मुख्यतः केका लागि प्रयोग हुन्छ?
A. पहिरो तथा माटो कटान नियन्त्रण
B. प्रदूषण बढाउन
C. नदी रोक्न मात्र
D. शहर विस्तार
उत्तर: A

३३४. वातावरणीय व्यवस्थापनमा Carrying Capacity भन्नाले के बुझिन्छ?
A. वातावरणले दिगो रूपमा धान्न सक्ने अधिकतम भार/जनसंख्या
B. शहरको क्षेत्रफल
C. सडकको चौडाइ
D. नदीको गहिराइ
उत्तर: A

३३५. Carrying capacity भन्दा बढी दबाब पर्दा के हुन सक्छ?
A. वातावरणीय क्षति
B. वातावरण सुधार
C. जैविक विविधता सधैं वृद्धि
D. स्रोत वृद्धि
उत्तर: A

३३६. Protected Area Management को उद्देश्य के हो?
A. संरक्षण र दिगो उपयोगबीच सन्तुलन
B. सबै मानव गतिविधि हटाउनु मात्र
C. स्रोत पूर्ण दोहन
D. उद्योग विस्तार
उत्तर: A

३३७. सामुदायिक वन व्यवस्थापनमा मुख्य सरोकारवाला को हुन्?
A. स्थानीय समुदाय
B. विदेशी कम्पनी मात्र
C. उद्योग मात्र
D. पर्यटक मात्र
उत्तर: A

३३८. वातावरणीय व्यवस्थापनमा स्थानीय सरकारको भूमिका के हो?
A. स्थानीय फोहोर, हरियाली तथा वातावरणीय कार्यक्रम व्यवस्थापन
B. केवल राष्ट्रिय रक्षा
C. विदेश नीति
D. मुद्रा नीति
उत्तर: A

३३९. वातावरण संरक्षणमा वृक्षारोपणको प्रमुख लाभ कुन हो?
A. कार्बन अवशोषण तथा माटो संरक्षण
B. प्रदूषण वृद्धि
C. पानी प्रदूषण
D. मरुभूमीकरण
उत्तर: A

३४०. Urban Green Space ले के लाभ दिन्छ?
A. तापक्रम नियन्त्रण, मनोरञ्जन तथा हावा सुधार
B. प्रदूषण बढाउँछ
C. बाढी बढाउँछ
D. जैविक विविधता घटाउँछ
उत्तर: A

३४१. Green Belt को उद्देश्य कुन हो?
A. हरियाली तथा वातावरणीय सुरक्षा कायम गर्नु
B. शहर विस्तार तीव्र गर्नु
C. वन नष्ट गर्नु
D. उद्योग मात्र बढाउनु
उत्तर: A

३४२. जल प्रदूषण नियन्त्रणमा Sewage Treatment Plant को भूमिका के हो?
A. फोहोर पानी प्रशोधन
B. पानी प्रदूषण बढाउने
C. नदी सुकाउने
D. वर्षा रोक्ने
उत्तर: A

३४३. Wastewater treatment को मुख्य उद्देश्य कुन हो?
A. प्रदूषक घटाएर पानी सुरक्षित बनाउनु
B. प्रदूषण बढाउनु
C. नदीमा कच्चा ढल हाल्नु
D. पानीको उपयोग रोक्नु
उत्तर: A

३४४. Air Quality Index (AQI) ले के जनाउँछ?
A. हावाको गुणस्तर/प्रदूषणको अवस्था
B. पानीको गुणस्तर
C. माटोको गुणस्तर
D. वन क्षेत्र
उत्तर: A

३४५. PM2.5 केसँग सम्बन्धित छ?
A. सूक्ष्म वायु प्रदूषक कण
B. पानीको प्रदूषण
C. माटोको pH
D. ध्वनि
उत्तर: A

३४६. PM2.5 मा “2.5” ले के जनाउँछ?
A. करिब 2.5 माइक्रोमिटर वा कम व्यासका कण
B. 2.5 किलो
C. 2.5 मिटर
D. 2.5 सेन्टिमिटर
उत्तर: A

३४७. वातावरणीय स्वास्थ्यमा सबैभन्दा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने प्रदूषणमध्ये कुन हो?
A. वायु प्रदूषण
B. प्रकाश मात्र
C. दृश्य प्रदूषण मात्र
D. ध्वनि मात्र
उत्तर: A

३४८. वातावरणीय जोखिम मूल्याङ्कनमा कुन कुरा महत्त्वपूर्ण हुन्छ?
A. जोखिमको सम्भावना र प्रभाव
B. केवल लागत
C. केवल जनसंख्या
D. केवल भूगोल
उत्तर: A

३४९. Disaster Risk Reduction को उद्देश्य के हो?
A. विपद् जोखिम तथा क्षति घटाउनु
B. विपद् बढाउनु
C. राहत मात्र
D. विकास रोक्नु
उत्तर: A

३५०. वातावरण व्यवस्थापन र विपद् व्यवस्थापनबीच सम्बन्ध कस्तो छ?
A. घनिष्ठ
B. कुनै सम्बन्ध छैन
C. विरोधी
D. केवल आर्थिक
उत्तर: A

३५१. वनले बाढी नियन्त्रणमा कसरी सहयोग गर्छ?
A. पानी सोस्ने र सतही बहाव घटाउने
B. पानी बढाउने
C. नदी रोक्ने मात्र
D. वर्षा रोक्ने
उत्तर: A

३५२. Wetland को प्रमुख वातावरणीय भूमिका कुन हो?
A. पानी शुद्धीकरण, जैविक विविधता र बाढी नियन्त्रण
B. प्रदूषण बढाउने
C. मरुभूमि बनाउने
D. वन नष्ट गर्ने
उत्तर: A

३५३. नदी किनारमा वृक्षारोपणले के घटाउन सक्छ?
A. कटान
B. अक्सिजन
C. पानी
D. जैविक विविधता
उत्तर: A

३५४. वातावरण व्यवस्थापनमा GIS को उपयोग केमा हुन सक्छ?
A. भू–स्थानिक सूचना तथा स्रोत व्यवस्थापन
B. केवल टाइपिङ
C. बैंकिङ
D. खाना पकाउने
उत्तर: A

३५५. Remote Sensing को उपयोग वातावरण व्यवस्थापनमा किन गरिन्छ?
A. भू–आवरण तथा प्राकृतिक स्रोतको निगरानी
B. केवल फोन कल
C. जनगणना मात्र
D. बैंकिङ
उत्तर: A

३५६. वातावरणीय व्यवस्थापनमा डेटा किन आवश्यक हुन्छ?
A. प्रमाणमा आधारित निर्णयका लागि
B. निर्णय रोक्न
C. प्रदूषण बढाउन
D. स्रोत नष्ट गर्न
उत्तर: A

३५७. वातावरणीय व्यवस्थापनमा “Best Available Technology” को उद्देश्य के हो?
A. वातावरणीय प्रभाव कम गर्ने प्रविधि प्रयोग
B. प्रदूषण बढाउने
C. लागत मात्र बढाउने
D. स्रोत नष्ट गर्ने
उत्तर: A

३५८. Clean Production को अर्थ के हो?
A. उत्पादन प्रक्रियामै प्रदूषण र फोहोर घटाउने
B. फोहोर उत्पादनपछि मात्र सफा गर्ने
C. प्रदूषण बढाउने
D. उद्योग बन्द गर्ने
उत्तर: A

३५९. वातावरण व्यवस्थापनमा जनचेतना किन आवश्यक छ?
A. व्यवहार परिवर्तनका लागि
B. प्रदूषण बढाउन
C. स्रोत नष्ट गर्न
D. शहरीकरण बढाउन
उत्तर: A

३६०. प्रभावकारी वातावरण व्यवस्थापनको आधार कुन हो?
A. नीति, कानून, प्रविधि, संस्था र जनसहभागिता
B. कानून मात्र
C. प्रविधि मात्र
D. सरकार मात्र
उत्तर: A

---

भाग–६: जनसंख्या 

३६१. जनसंख्या भन्नाले के बुझिन्छ?
A. निश्चित क्षेत्रमा निश्चित समयमा बसोबास गर्ने मानिसको संख्या
B. केवल जन्म संख्या
C. केवल मृत्यु संख्या
D. केवल आप्रवासी
उत्तर: A

३६२. जनसंख्याको आकार परिवर्तन गर्ने मुख्य घटक कुन-कुन हुन्?
A. जन्म, मृत्यु र बसाइँसराइ
B. शिक्षा मात्र
C. कृषि मात्र
D. उद्योग मात्र
उत्तर: A

३६३. जन्मदर भन्नाले के बुझिन्छ?
A. निश्चित अवधिमा प्रति हजार जनसंख्यामा जीवित जन्मको संख्या
B. मृत्यु संख्या
C. विवाह संख्या
D. बसाइँसराइ
उत्तर: A

३६४. मृत्युदर कसरी व्यक्त गरिन्छ?
A. प्रति हजार जनसंख्यामा मृत्यु
B. प्रति सयमा जन्म
C. प्रतिशत मात्र
D. प्रति लाखमा विवाह
उत्तर: A

३६५. प्राकृतिक जनसंख्या वृद्धि कसरी निकालिन्छ?
A. जन्मदर – मृत्युदर
B. जन्मदर + मृत्युदर
C. मृत्यु – जन्म
D. आप्रवासन – जन्म
उत्तर: A

३६६. जन्मदर मृत्युदरभन्दा बढी भए के हुन्छ?
A. प्राकृतिक वृद्धि सकारात्मक हुन्छ
B. प्राकृतिक वृद्धि नकारात्मक हुन्छ
C. जनसंख्या स्थिर हुन्छ
D. जनसंख्या शून्य हुन्छ
उत्तर: A

३६७. कुल प्रजनन दरलाई अंग्रेजीमा के भनिन्छ?
A. TFR
B. CBR
C. CDR
D. IMR
उत्तर: A

३६८. TFR ले के जनाउँछ?
A. एक महिलाले आफ्नो प्रजनन अवधिमा जन्माउने औसत सन्तान संख्या
B. कुल जनसंख्या
C. मृत्युदर
D. शिशु मृत्यु
उत्तर: A

३६९. जनघनत्व कसरी निकालिन्छ?
A. जनसंख्या ÷ क्षेत्रफल
B. क्षेत्रफल ÷ जनसंख्या
C. जन्म ÷ मृत्यु
D. जनसंख्या × क्षेत्रफल
उत्तर: A

३७०. जनघनत्वको सामान्य एकाइ कुन हो?
A. व्यक्ति प्रति वर्ग किलोमिटर
B. व्यक्ति प्रति मिटर
C. परिवार प्रति हेक्टर मात्र
D. जन्म प्रति वर्ग किलोमिटर
उत्तर: A

३७१. नेपालमा जनगणना सामान्यतः कति वर्षको अन्तरालमा गरिन्छ?
A. ५
B. १०
C. १५
D. २०
उत्तर: B

३७२. नेपालको पहिलो वैज्ञानिक/व्यवस्थित जनगणना कुन सालमा भएको मानिन्छ?
A. १९११ ई.
B. १९२० ई.
C. १९५२/५४ ई.
D. १९६१ ई.
उत्तर: A

३७३. नेपालको पहिलो आधुनिक वैज्ञानिक जनगणना कुन हो?
A. २००९/११
B. २०१८
C. २००६
D. २०२८
उत्तर: A

३७४. नेपालको पहिलो पूर्ण जनगणना कुन सालमा भएको थियो?
A. २००९/११
B. २०१८
C. २०२८
D. २०३८
उत्तर: B

३७५. नेपालको पछिल्लो राष्ट्रिय जनगणना कुन सालमा भएको हो?
A. २०७८
B. २०७५
C. २०८०
D. २०७०
उत्तर: A

३७६. राष्ट्रिय जनगणना २०७८ को जनसंख्या करिब कति थियो?
A. २ करोड ९१ लाख
B. ३ करोड १० लाख
C. २ करोड ५० लाख
D. ३ करोड ५० लाख
उत्तर: A

३७७. जनसंख्या वृद्धिदर भन्नाले के बुझिन्छ?
A. निश्चित अवधिमा जनसंख्याको परिवर्तन दर
B. केवल जन्मदर
C. केवल मृत्युदर
D. केवल बसाइँसराइ
उत्तर: A

३७८. जनसांख्यिक संक्रमण सिद्धान्तले के व्याख्या गर्छ?
A. जन्मदर र मृत्युदरमा हुने दीर्घकालीन परिवर्तन
B. केवल बसाइँसराइ
C. केवल विवाह
D. केवल शहरीकरण
उत्तर: A

३७९. जनसांख्यिक संक्रमणको पहिलो चरणमा जन्मदर र मृत्युदर कस्तो हुन्छ?
A. दुवै उच्च
B. दुवै न्यून
C. जन्म न्यून, मृत्यु उच्च
D. जन्म उच्च, मृत्यु शून्य
उत्तर: A

३८०. संक्रमणको दोस्रो चरणमा सामान्यतः के हुन्छ?
A. मृत्युदर घट्छ तर जन्मदर उच्च रहन्छ
B. जन्मदर शून्य हुन्छ
C. मृत्यु बढ्छ
D. दुवै अत्यधिक बढ्छ
उत्तर: A

३८१. जनसांख्यिक संक्रमणको पछिल्लो चरणमा के हुन्छ?
A. जन्मदर र मृत्युदर दुवै न्यून
B. दुवै अत्यधिक उच्च
C. जन्मदर अत्यधिक उच्च
D. मृत्युदर अत्यधिक उच्च
उत्तर: A

३८२. Dependency Ratio ले के मापन गर्छ?
A. आश्रित जनसंख्याको तुलनामा कामकाजी उमेर समूहको सम्बन्ध
B. जनसंख्या वृद्धि
C. जन्मदर
D. मृत्यु दर
उत्तर: A

३८३. जनसंख्याको उमेर संरचना देखाउन कुन उपकरण प्रयोग गरिन्छ?
A. Population Pyramid
B. Pie chart मात्र
C. Map मात्र
D. Histogram मात्र
उत्तर: A

३८४. Population Pyramid ले के देखाउँछ?
A. उमेर र लिङ्ग संरचना
B. केवल जन्मदर
C. केवल जनघनत्व
D. केवल बसाइँसराइ
उत्तर: A

३८५. युवा जनसंख्या धेरै भएको देशमा कुन कुरा आवश्यक हुन्छ?
A. शिक्षा, रोजगारी र सीप विकास
B. केवल वृद्धाश्रम
C. जनसंख्या घटाउने मात्र
D. उद्योग बन्द गर्ने
उत्तर: A

३८६. Demographic Dividend भन्नाले के बुझिन्छ?
A. कामकाजी उमेर जनसंख्या बढी हुँदा आर्थिक लाभको सम्भावना
B. जनसंख्या घट्नु
C. वृद्ध जनसंख्या बढ्नु
D. जन्मदर बढ्नु
उत्तर: A

३८७. Demographic Dividend प्राप्त गर्न कुन कुरा आवश्यक छ?
A. शिक्षा, स्वास्थ्य, सीप र रोजगारी
B. बेरोजगारी
C. अशिक्षा
D. उच्च निर्भरता
उत्तर: A

३८८. Migration भन्नाले के बुझिन्छ?
A. मानिसको एक स्थानबाट अर्को स्थानमा बसाइँसराइ
B. जन्मदर
C. मृत्यु
D. विवाह
उत्तर: A

३८९. देशभित्र हुने बसाइँसराइलाई के भनिन्छ?
A. Internal migration
B. International migration
C. Immigration
D. Emigration
उत्तर: A

३९०. एक देशबाट अर्को देशमा जाने बसाइँसराइलाई के भनिन्छ?
A. International migration
B. Internal migration
C. Urban migration
D. Rural migration
उत्तर: A

३९१. आफ्नो देशबाट बाहिर जाने व्यक्तिलाई के भनिन्छ?
A. Emigrant
B. Immigrant
C. Refugee मात्र
D. Tourist
उत्तर: A

३९२. अर्को देशमा प्रवेश गरेर बस्ने व्यक्तिलाई के भनिन्छ?
A. Immigrant
B. Emigrant
C. Tourist
D. Visitor
उत्तर: A

३९३. Push factor को उदाहरण कुन हो?
A. बेरोजगारी
B. राम्रो रोजगारी
C. राम्रो शिक्षा
D. उच्च आय
उत्तर: A

३९४. Pull factor को उदाहरण कुन हो?
A. राम्रो रोजगारीको अवसर
B. बेरोजगारी
C. प्राकृतिक विपद्
D. द्वन्द्व
उत्तर: A

३९५. नेपालको आन्तरिक बसाइँसराइको प्रमुख दिशा कुन देखिन्छ?
A. ग्रामीणबाट शहरी तथा पहाडबाट तराईतर्फ
B. शहरबाट गाउँ मात्र
C. तराईबाट हिमाल मात्र
D. विदेशबाट गाउँ मात्र
उत्तर: A

३९६. वैदेशिक रोजगारीले नेपालको अर्थतन्त्रमा मुख्यतः के योगदान गर्छ?
A. विप्रेषण
B. जनसंख्या घटाउने मात्र
C. कृषि घटाउने मात्र
D. निर्यात रोक्ने
उत्तर: A

३९७. Remittance भन्नाले के बुझिन्छ?
A. विदेशमा रहेका व्यक्तिले घर/देशमा पठाएको रकम
B. सरकारी कर
C. बैंक ब्याज
D. ऋण
उत्तर: A

३९८. जनसंख्या व्यवस्थापनको उद्देश्य के हो?
A. जनसंख्या र स्रोतबीच सन्तुलन कायम गर्नु
B. जनसंख्या मात्र बढाउनु
C. जनसंख्या मात्र घटाउनु
D. बसाइँसराइ रोक्नु मात्र
उत्तर: A

३९९. Population pressure भन्नाले के बुझिन्छ?
A. जनसंख्याले उपलब्ध स्रोतमा पार्ने दबाब
B. जनसंख्या घट्नु
C. क्षेत्रफल बढ्नु
D. कृषि बढ्नु
उत्तर: A

४००. अत्यधिक जनसंख्या वृद्धिले कुन समस्या निम्त्याउन सक्छ?
A. स्रोतमा दबाब
B. स्रोत स्वतः बढ्नु
C. प्रदूषण घट्नु
D. बेरोजगारी घट्नु
उत्तर: A

४०१. जनसंख्या र वातावरणबीचको सम्बन्ध कस्तो छ?
A. परस्पर सम्बन्धित
B. कुनै सम्बन्ध छैन
C. केवल आर्थिक
D. केवल राजनीतिक
उत्तर: A

४०२. जनसंख्या बढ्दा वातावरणमा के दबाब बढ्न सक्छ?
A. भूमि, पानी र ऊर्जा
B. केवल हावा
C. केवल वन
D. केवल नदी
उत्तर: A

४०३. उच्च जनघनत्व भएको क्षेत्रमा कुन समस्या बढी हुन सक्छ?
A. पूर्वाधार र सेवामा दबाब
B. स्रोतको प्रशस्तता
C. प्रदूषण शून्य
D. आवासको अभाव नहुने
उत्तर: A

४०४. परिवार नियोजनको मुख्य उद्देश्य के हो?
A. इच्छित परिवार आकार र प्रजनन स्वास्थ्य व्यवस्थापन
B. जनसंख्या जबर्जस्ती घटाउनु
C. विवाह रोक्नु
D. बसाइँसराइ बढाउनु
उत्तर: A

४०५. जनसंख्या नीतिमा प्रजनन स्वास्थ्य किन महत्त्वपूर्ण छ?
A. सुरक्षित मातृत्व र स्वस्थ परिवारका लागि
B. जनसंख्या वृद्धि मात्र
C. उद्योगका लागि
D. शहरीकरणका लागि
उत्तर: A

४०६. मानव पूँजीको प्रमुख आधार कुन हो?
A. शिक्षा र स्वास्थ्य
B. केवल जनसंख्या संख्या
C. केवल भूमि
D. केवल प्राकृतिक स्रोत
उत्तर: A

४०७. Literacy rate ले के जनाउँछ?
A. पढ्न–लेख्न सक्ने जनसंख्याको अनुपात
B. कुल जनसंख्या
C. जन्मदर
D. मृत्युदर
उत्तर: A

४०८. Life expectancy भन्नाले के बुझिन्छ?
A. औसत अपेक्षित आयु
B. जन्मदर
C. मृत्यु दर
D. प्रजनन दर
उत्तर: A

४०९. Infant Mortality Rate ले के जनाउँछ?
A. एक वर्षभन्दा कम उमेरका शिशुको मृत्यु
B. वृद्धको मृत्यु
C. मातृ मृत्यु
D. कुल मृत्यु
उत्तर: A

४१०. Maternal Mortality Ratio कुन विषयसँग सम्बन्धित छ?
A. मातृ मृत्यु
B. शिशु जन्म
C. बसाइँसराइ
D. वृद्ध जनसंख्या
उत्तर: A

४११. जनसंख्या वृद्धावस्था भन्नाले के बुझिन्छ?
A. वृद्ध जनसंख्याको अनुपात बढ्नु
B. बाल जनसंख्या बढ्नु
C. जन्मदर बढ्नु
D. बसाइँसराइ बढ्नु
उत्तर: A

४१२. वृद्ध जनसंख्या बढ्दा कुन सेवाको माग बढ्छ?
A. स्वास्थ्य तथा सामाजिक सुरक्षा
B. प्राथमिक विद्यालय मात्र
C. बाल खेलकुद मात्र
D. मातृत्व सेवा मात्र
उत्तर: A

४१३. Gender ratio भन्नाले के जनाउन सक्छ?
A. पुरुष र महिलाको अनुपात
B. जन्मदर
C. मृत्यु दर
D. जनघनत्व
उत्तर: A

४१४. जनसंख्या वितरणमा कुन तत्वले प्रभाव पार्छ?
A. भूगोल, रोजगारी, सेवा र पूर्वाधार
B. केवल धर्म
C. केवल भाषा
D. केवल मौसम
उत्तर: A

४१५. तराईमा जनघनत्व बढी हुनुको एउटा प्रमुख कारण कुन हो?
A. समथर भूभाग र कृषि/पूर्वाधार पहुँच
B. अत्यधिक हिमपात
C. कठोर भूगोल
D. अत्यधिक उचाइ
उत्तर: A

४१६. हिमाली क्षेत्रमा जनघनत्व कम हुनुको प्रमुख कारण कुन हो?
A. कठोर भूगोल र चिसो हावापानी
B. समथर भूमि
C. अत्यधिक उद्योग
D. समुद्री तट
उत्तर: A

४१७. पहाडी क्षेत्रबाट तराईतर्फ बसाइँसराइको एउटा कारण कुन हो?
A. रोजगारी, शिक्षा तथा सुविधा
B. हिमपात
C. समुद्री व्यापार
D. मरुभूमि
उत्तर: A

४१८. शहरी जनसंख्या बढ्नु कुन प्रक्रियासँग सम्बन्धित छ?
A. Urbanization
B. Deforestation
C. Desertification
D. Migration मात्र
उत्तर: A

४१९. जनसंख्या र विकासबीच कस्तो सम्बन्ध हुन्छ?
A. द्विपक्षीय
B. कुनै सम्बन्ध छैन
C. केवल नकारात्मक
D. केवल सकारात्मक
उत्तर: A

४२०. जनसंख्या व्यवस्थापनमा सबैभन्दा दीर्घकालीन उपाय कुन हो?
A. शिक्षा, स्वास्थ्य, महिला सशक्तीकरण र रोजगारी
B. जबर्जस्ती नियन्त्रण
C. बसाइँसराइ रोक्नु
D. विवाह निषेध गर्नु
उत्तर: A

---

भाग–७: शहरीकरण 

४२१. Urbanization भन्नाले के बुझिन्छ?
A. शहरी क्षेत्रमा जनसंख्या तथा गतिविधिको वृद्धि
B. ग्रामीण जनसंख्या वृद्धि
C. वन विस्तार
D. कृषि विस्तार
उत्तर: A

४२२. शहरीकरणको प्रमुख कारण कुन हो?
A. रोजगारी तथा सेवा सुविधाको आकर्षण
B. हिमपात
C. वन संरक्षण
D. कृषि मात्र
उत्तर: A

४२३. तीव्र शहरीकरणले कुन समस्या निम्त्याउन सक्छ?
A. फोहोर, ट्राफिक र प्रदूषण
B. प्रदूषण घट्नु
C. वन वृद्धि
D. कृषि विस्तार
उत्तर: A

४२४. अनियन्त्रित शहरीकरणलाई के भनिन्छ?
A. Unplanned urbanization
B. Sustainable urbanization
C. Ruralization
D. Conservation
उत्तर: A

४२५. Urban sprawl भन्नाले के बुझिन्छ?
A. शहरको अनियन्त्रित रूपमा बाहिरी क्षेत्रमा फैलावट
B. शहरको संकुचन
C. गाउँको विस्तार
D. वनको विस्तार
उत्तर: A

४२६. शहरीकरणसँग सबैभन्दा बढी सम्बन्धित समस्या कुन हो?
A. आवास तथा पूर्वाधारको दबाब
B. हिमपात
C. हिमनदी
D. चरन क्षेत्र
उत्तर: A

४२७. दिगो शहरको प्रमुख विशेषता कुन हो?
A. समावेशी, सुरक्षित, लचक र वातावरणमैत्री
B. अत्यधिक प्रदूषण
C. अनियन्त्रित विस्तार
D. कमजोर पूर्वाधार
उत्तर: A

४२८. SDG 11 को मुख्य विषय के हो?
A. दिगो शहर तथा समुदाय
B. जलवायु
C. शिक्षा
D. गरिबी
उत्तर: A

४२९. शहरी हरित क्षेत्रको प्रमुख लाभ कुन हो?
A. तापक्रम तथा प्रदूषण नियन्त्रण
B. प्रदूषण बढाउने
C. बाढी बढाउने
D. जैविक विविधता नष्ट गर्ने
उत्तर: A

४३०. Urban Heat Island भन्नाले के बुझिन्छ?
A. शहर आसपासको ग्रामीण क्षेत्रभन्दा बढी तातो हुनु
B. शहर चिसो हुनु
C. हिमनदी बढ्नु
D. वर्षा बढ्नु
उत्तर: A

४३१. Urban Heat Island को प्रमुख कारण कुन हो?
A. कंक्रिट/डामर सतह र हरियाली कमी
B. वन विस्तार
C. हिमपात
D. नदी
उत्तर: A

४३२. शहरी बाढीको प्रमुख कारण कुन हो?
A. जलनिकास कमजोर हुनु र अभेद्य सतह बढ्नु
B. वन वृद्धि
C. कम भवन
D. हिमपात
उत्तर: A

४३३. शहरमा सार्वजनिक यातायातको विकासले के घटाउन सक्छ?
A. ट्राफिक र उत्सर्जन
B. सडक क्षमता
C. रोजगार
D. सेवा
उत्तर: A

४३४. शहरमा साइकल र पैदल यातायातलाई किन प्रोत्साहन गरिन्छ?
A. प्रदूषण तथा इन्धन खपत घटाउन
B. ट्राफिक बढाउन
C. ऊर्जा खपत बढाउन
D. सडक कब्जा गर्न
उत्तर: A

४३५. शहरी फोहोर व्यवस्थापनको पहिलो प्राथमिकता कुन हो?
A. स्रोतमा फोहोर घटाउने
B. नदीमा फाल्ने
C. खुला जलाउने
D. सडकमा राख्ने
उत्तर: A

४३६. Smart City को अवधारणा मुख्यतः केसँग सम्बन्धित छ?
A. सूचना प्रविधि प्रयोग गरी शहरी सेवा सुधार
B. केवल अग्ला भवन
C. केवल सडक
D. केवल उद्योग
उत्तर: A

४३७. शहरी योजना (Urban Planning) को उद्देश्य के हो?
A. भूमि उपयोग र पूर्वाधारको व्यवस्थित विकास
B. अनियन्त्रित विकास
C. वन विनाश
D. ट्राफिक वृद्धि
उत्तर: A

४३८. Land Use Planning ले के निर्धारण गर्न सहयोग गर्छ?
A. विभिन्न क्षेत्रमा भूमि प्रयोगको उपयुक्तता
B. मौसम
C. जनसंख्या मात्र
D. नदीको उद्गम
उत्तर: A

४३९. शहरमा खुला स्थान किन आवश्यक हुन्छ?
A. मनोरञ्जन, हरियाली र विपद् व्यवस्थापन
B. प्रदूषण बढाउन
C. भवन मात्र बनाउन
D. ट्राफिक बढाउन
उत्तर: A

४४०. Urban resilience भन्नाले के बुझिन्छ?
A. विपद् तथा तनाव सामना गरी शहरको सेवा कायम राख्ने क्षमता
B. शहर विस्तार मात्र
C. जनसंख्या घटाउनु
D. भवन अग्लो बनाउनु
उत्तर: A

४४१. शहरीकरणले पानीको मागमा कस्तो प्रभाव पार्छ?
A. बढाउँछ
B. घटाउँछ
C. कुनै असर हुँदैन
D. पानी समाप्त गर्छ मात्र
उत्तर: A

४४२. शहरीकरणले भूमिमा कस्तो परिवर्तन ल्याउन सक्छ?
A. कृषि तथा खुला जमिनलाई निर्माण क्षेत्रमा परिवर्तन
B. वन सधैं बढ्छ
C. हिमाल बढ्छ
D. नदीको स्रोत बदलिन्छ
उत्तर: A

४४३. शहरी क्षेत्रमा वायु प्रदूषणको प्रमुख स्रोत कुन हो?
A. सवारीसाधन र उद्योग
B. वर्षा
C. वन
D. ताल
उत्तर: A

४४४. शहरमा ध्वनि प्रदूषणको प्रमुख स्रोत कुन हो?
A. सवारीसाधन तथा निर्माण कार्य
B. वन
C. नदी
D. वर्षा
उत्तर: A

४४५. शहरीकरण र जलवायु परिवर्तनबीच कस्तो सम्बन्ध छ?
A. शहरले उत्सर्जन बढाउन सक्छ र जलवायु जोखिम भोग्न सक्छ
B. कुनै सम्बन्ध छैन
C. शहरले जलवायु रोक्छ
D. शहरमा मौसम हुँदैन
उत्तर: A

४४६. Green Building को प्रमुख विशेषता कुन हो?
A. ऊर्जा तथा स्रोत दक्षता
B. ऊर्जा अपव्यय
C. प्रदूषण वृद्धि
D. पानीको दुरुपयोग
उत्तर: A

४४७. Rainwater Harvesting को उद्देश्य के हो?
A. वर्षाको पानी संकलन र उपयोग
B. पानी प्रदूषण
C. बाढी बढाउनु
D. पानी नष्ट गर्नु
उत्तर: A

४४८. शहरमा वर्षाको पानी जमिनमा पुनर्भरण गर्न कुन उपाय उपयोगी छ?
A. Recharge pit
B. Concrete sealing
C. नदीमा फोहोर
D. खुला जलाउने
उत्तर: A

४४९. शहरीकरणमा सामाजिक समावेशिता भन्नाले के बुझिन्छ?
A. सबै वर्गको सेवा र अवसरमा पहुँच
B. धनीलाई मात्र सेवा
C. गरीबलाई हटाउनु
D. अनौपचारिक बस्ती हटाउनु मात्र
उत्तर: A

४५०. Slum भन्नाले सामान्यतः के बुझिन्छ?
A. कमजोर पूर्वाधार र सेवायुक्त घना अनौपचारिक/कम आय बस्ती
B. योजनाबद्ध उच्चस्तरीय बस्ती
C. औद्योगिक क्षेत्र
D. कृषि क्षेत्र
उत्तर: A

४५१. शहरी गरिबीको प्रमुख कारणमध्ये कुन हो?
A. रोजगारीको अस्थिरता र जीवनयापन लागत
B. हिमपात
C. कृषि विस्तार
D. वन संरक्षण
उत्तर: A

४५२. शहरी यातायात व्यवस्थापनको प्रभावकारी उपाय कुन हो?
A. सार्वजनिक यातायात सुदृढीकरण
B. निजी सवारी मात्र बढाउने
C. सडक पार्किङ बढाउने
D. पैदल मार्ग हटाउने
उत्तर: A

४५३. Transit-oriented development कुन अवधारणासँग सम्बन्धित छ?
A. सार्वजनिक यातायात केन्द्रित शहरी विकास
B. वन संरक्षण मात्र
C. ग्रामीण कृषि
D. हिमाली पर्यटन
उत्तर: A

४५४. शहरमा वृक्षारोपणले कुन प्रभाव पार्न सक्छ?
A. तापक्रम र वायु प्रदूषण घटाउन सहयोग
B. तापक्रम बढाउन
C. पानी प्रदूषण बढाउन
D. फोहोर बढाउन
उत्तर: A

४५५. शहरमा जलनिकास प्रणाली किन आवश्यक छ?
A. बाढी तथा जलजमाव नियन्त्रण
B. पानी प्रदूषण
C. ट्राफिक बढाउन
D. भवन बढाउन
उत्तर: A

४५६. शहरीकरणको दिगो व्यवस्थापनमा कुन कुरा आवश्यक छ?
A. समग्र शहरी योजना
B. अनियन्त्रित विस्तार
C. खुला ठाउँ हटाउने
D. नदी अतिक्रमण
उत्तर: A

४५७. शहरका नदी तथा खोलामा अतिक्रमण हुँदा कुन जोखिम बढ्न सक्छ?
A. बाढी
B. हिमपात
C. खडेरी मात्र
D. भूकम्प मात्र
उत्तर: A

४५८. शहरमा नदी किनार संरक्षणको प्रमुख उद्देश्य कुन हो?
A. बाढी नियन्त्रण र ecosystem संरक्षण
B. भवन विस्तार
C. नदी साँघुरो बनाउनु
D. फोहोर फाल्नु
उत्तर: A

४५९. दिगो शहरीकरणका लागि कुन ऊर्जा स्रोत उपयुक्त हुन्छ?
A. नवीकरणीय ऊर्जा
B. कोइला मात्र
C. डिजेल मात्र
D. पेट्रोल मात्र
उत्तर: A

४६०. नेपालको शहरीकरण व्यवस्थापनमा प्रमुख चुनौती कुन हो?
A. अनियोजित बस्ती विस्तार र पूर्वाधारमा दबाब
B. शहर नहुनु
C. जनसंख्या नहुनु
D. यातायात नहुनु
उत्तर: A

---

भाग–८: बसोवास तथा मिश्रित 

४६१. बसोवास भन्नाले के बुझिन्छ?
A. मानिस बस्ने स्थान वा बस्ती
B. केवल शहर
C. केवल गाउँ
D. केवल घर
उत्तर: A

४६२. ग्रामीण बसोवासको प्रमुख आधार कुन हुन्छ?
A. कृषि तथा प्राकृतिक स्रोत
B. शेयर बजार
C. ठूला उद्योग मात्र
D. अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार
उत्तर: A

४६३. शहरी बसोवासको प्रमुख विशेषता कुन हो?
A. गैरकृषि आर्थिक गतिविधिको प्रभुत्व
B. कृषि मात्र
C. पशुपालन मात्र
D. वनमा निर्भरता मात्र
उत्तर: A

४६४. बस्तीको स्थान निर्धारणमा कुन कुरा महत्त्वपूर्ण हुन्छ?
A. पानी, भू–आकृति, यातायात र रोजगारी
B. केवल उचाइ
C. केवल मौसम
D. केवल जनसंख्या
उत्तर: A

४६५. नदी किनारमा बस्ती विकास हुनुको प्रमुख कारण कुन हो?
A. पानी र उर्वर भूमि
B. हिमपात
C. मरुभूमि
D. समुद्री तट
उत्तर: A

४६६. नदी किनारको बस्तीमा प्रमुख जोखिम कुन हो?
A. बाढी
B. हिमपहिरो
C. समुद्री आँधी
D. ज्वालामुखी
उत्तर: A

४६७. पहाडी क्षेत्रमा बस्ती सामान्यतः कहाँ केन्द्रित हुन्छ?
A. उपत्यका तथा समथर फाँट
B. ठाडो चट्टान
C. हिमशिखर
D. पहिरो क्षेत्र
उत्तर: A

४६८. हिमाली क्षेत्रमा बस्ती विरल हुनुको कारण कुन हो?
A. कठोर हावापानी र दुर्गम भूगोल
B. समथर भूमि
C. समुद्री व्यापार
D. अत्यधिक उद्योग
उत्तर: A

४६९. तराईमा बस्ती बाक्लो हुनुको प्रमुख कारण कुन हो?
A. समथर भूमि, कृषि र यातायात सुविधा
B. अत्यधिक हिमपात
C. चिसो हावापानी
D. कठिन भूगोल
उत्तर: A

४७०. बसोवासको योजनाबद्ध विकासका लागि कुन कुरा आवश्यक छ?
A. Land-use planning
B. अनियन्त्रित निर्माण
C. नदी अतिक्रमण
D. खुला ठाउँ हटाउने
उत्तर: A

४७१. सुरक्षित बस्तीका लागि कुन स्थान उपयुक्त हुँदैन?
A. सक्रिय पहिरो क्षेत्र
B. स्थिर समथर भूमि
C. सुरक्षित भूभाग
D. योजनाबद्ध क्षेत्र
उत्तर: A

४७२. विपद् जोखिम न्यूनीकरणमा सुरक्षित बसोवासको मुख्य उद्देश्य के हो?
A. जनधनको क्षति घटाउनु
B. जोखिम बढाउनु
C. नदी अतिक्रमण
D. पहिरो बढाउनु
उत्तर: A

४७३. भूकम्प जोखिम भएका क्षेत्रमा भवन निर्माण गर्दा के आवश्यक हुन्छ?
A. भूकम्प प्रतिरोधी भवन मापदण्ड
B. कमजोर संरचना
C. अनियन्त्रित निर्माण
D. पुरानो भवन मात्र
उत्तर: A

४७४. Building Code को उद्देश्य के हो?
A. सुरक्षित तथा मापदण्डअनुसार भवन निर्माण
B. भवन संख्या घटाउनु
C. शहर हटाउनु
D. कृषि बढाउनु
उत्तर: A

४७५. बस्ती विकासमा खुला क्षेत्र किन आवश्यक छ?
A. विपद्को समयमा आश्रय तथा वातावरणीय लाभका लागि
B. भवन मात्र बनाउन
C. ट्राफिक बढाउन
D. फोहोर राख्न
उत्तर: A

४७६. अनौपचारिक बस्ती विस्तारको प्रमुख कारणमध्ये कुन हो?
A. सस्तो आवासको अभाव र तीव्र शहरीकरण
B. हिमपात
C. कृषि उत्पादन
D. वन संरक्षण
उत्तर: A

४७७. बसोवास र वातावरणबीच कस्तो सम्बन्ध हुन्छ?
A. मानव बस्तीले वातावरणमा प्रभाव पार्छ र वातावरणले बस्तीलाई प्रभाव पार्छ
B. कुनै सम्बन्ध छैन
C. केवल वातावरणले बस्तीलाई असर गर्छ
D. केवल बस्तीले मौसमलाई असर गर्छ
उत्तर: A

४७८. नदी तथा खोलाको प्राकृतिक बहाव क्षेत्र अतिक्रमण गर्दा के हुन्छ?
A. बाढीको जोखिम बढ्छ
B. बाढी घट्छ
C. पानी शुद्ध हुन्छ
D. भूजल बढ्छ मात्र
उत्तर: A

४७९. बसोवासको दिगोपनका लागि कुन कुरा आवश्यक छ?
A. सुरक्षित, समावेशी र वातावरणमैत्री पूर्वाधार
B. अनियन्त्रित विस्तार
C. प्राकृतिक स्रोतको अत्यधिक दोहन
D. नदी अतिक्रमण
उत्तर: A

४८०. ग्रामीण–शहरी सम्बन्धको मुख्य आधार कुन हो?
A. वस्तु, सेवा, श्रम र बजारको आदानप्रदान
B. केवल कृषि
C. केवल उद्योग
D. केवल पर्यटन
उत्तर: A

४८१. शहरीकरण बढ्दा ग्रामीण क्षेत्रमा कुन प्रभाव पर्न सक्छ?
A. श्रम तथा जनसंख्या संरचनामा परिवर्तन
B. हिमपात बढ्नु
C. समुद्री सतह बढ्नु
D. मरुभूमि बन्नु मात्र
उत्तर: A

४८२. ग्रामीण क्षेत्रमा युवाको बाह्य बसाइँसराइले कुन समस्या ल्याउन सक्छ?
A. श्रमशक्ति कमी तथा वृद्ध जनसंख्या अनुपात वृद्धि
B. युवा जनसंख्या वृद्धि
C. कृषि श्रम वृद्धि
D. जनसंख्या घनत्व वृद्धि
उत्तर: A

४८३. जनसंख्या र बसोवासको वितरणमा प्राकृतिक स्रोतको भूमिका कस्तो हुन्छ?
A. महत्त्वपूर्ण
B. नगण्य
C. कुनै छैन
D. केवल शहरमा
उत्तर: A

४८४. पानीको उपलब्धता बस्ती विकासका लागि किन महत्त्वपूर्ण छ?
A. जीवन र आर्थिक गतिविधिका लागि आवश्यक भएकाले
B. केवल पर्यटनका लागि
C. केवल उद्योगका लागि
D. केवल कृषि नहुँदा
उत्तर: A

४८५. यातायात पहुँचले बस्ती विकासमा के प्रभाव पार्छ?
A. बस्ती तथा आर्थिक गतिविधि बढाउन सक्छ
B. बस्ती घटाउँछ मात्र
C. जनसंख्या हटाउँछ
D. पानी घटाउँछ
उत्तर: A

४८६. रोजगारीका अवसरले बसाइँसराइमा कस्तो भूमिका खेल्छ?
A. Pull factor को रूपमा
B. Push factor मात्र
C. कुनै भूमिका छैन
D. प्राकृतिक कारक मात्र
उत्तर: A

४८७. प्राकृतिक विपद् बसाइँसराइको कुन प्रकारको कारक हो?
A. Push factor
B. Pull factor
C. Economic pull
D. Cultural pull
उत्तर: A

४८८. जलवायु परिवर्तनले बसोवासमा के प्रभाव पार्न सक्छ?
A. जोखिमयुक्त क्षेत्रबाट विस्थापन/बसाइँसराइ
B. सबै बस्ती सुरक्षित हुनु
C. बसाइँसराइ समाप्त हुनु
D. शहर घट्नु मात्र
उत्तर: A

४८९. Climate migration भन्नाले के बुझिन्छ?
A. जलवायुजन्य प्रभावका कारण हुने बसाइँसराइ
B. शिक्षा मात्रका लागि बसाइँसराइ
C. विवाहका कारण बसाइँसराइ
D. पर्यटन
उत्तर: A

४९०. दिगो बस्तीको प्रमुख विशेषता कुन हो?
A. सुरक्षित, समावेशी, लचक र वातावरणमैत्री
B. प्रदूषित
C. अनियोजित
D. जोखिमयुक्त
उत्तर: A

४९१. “Resilient settlement” भन्नाले के बुझिन्छ?
A. विपद् तथा जलवायु जोखिम सामना गर्न सक्ने बस्ती
B. जोखिम बढाउने बस्ती
C. केवल ठूलो बस्ती
D. केवल ग्रामीण बस्ती
उत्तर: A

४९२. बसोवासमा Universal Accessibility को अर्थ के हो?
A. सबै समूहका लागि सेवा तथा पूर्वाधारमा पहुँच
B. धनीका लागि मात्र
C. अपाङ्गता भएका व्यक्तिलाई बाहिर राख्नु
D. केवल शहरका लागि
उत्तर: A

४९३. समावेशी बस्ती विकासमा कुन कुरा आवश्यक छ?
A. सबै वर्गको आवश्यकता सम्बोधन
B. केवल उच्च आय समूह
C. केवल उद्योग
D. केवल पर्यटक
उत्तर: A

४९४. वातावरणमैत्री बस्तीमा कुन ऊर्जा स्रोत प्राथमिक हुन्छ?
A. नवीकरणीय ऊर्जा
B. कोइला
C. डिजेल
D. पेट्रोल
उत्तर: A

४९५. बस्तीमा हरित पूर्वाधारको उदाहरण कुन हो?
A. पार्क, हरित क्षेत्र र वर्षा पानी व्यवस्थापन प्रणाली
B. कंक्रिट मात्र
C. नदी अतिक्रमण
D. खुला फोहोर
उत्तर: A

४९६. दिगो बस्तीमा फोहोर व्यवस्थापनको उचित उपाय कुन हो?
A. Reduce–Reuse–Recycle
B. नदीमा फाल्ने
C. खुला जलाउने
D. सडकमा थुपार्ने
उत्तर: A

४९७. नेपालमा सुरक्षित तथा दिगो बसोवास विकासका लागि कुन कुरा विशेष महत्त्वपूर्ण छ?
A. भू–उपयोग योजना र विपद् जोखिम न्यूनीकरण
B. अनियन्त्रित निर्माण
C. नदी अतिक्रमण
D. वन फँडानी
उत्तर: A

४९८. जनसंख्या, शहरीकरण र वातावरणबीचको उचित सम्बन्ध कुन हो?
A. योजनाबद्ध विकासबाट तीनैबीच सन्तुलन कायम गर्न सकिन्छ
B. जनसंख्या बढेपछि वातावरण स्वतः सुधार हुन्छ
C. शहरीकरणले वातावरणमा कुनै प्रभाव पार्दैन
D. वातावरणको जनसंख्यासँग सम्बन्ध छैन
उत्तर: A

४९९. नेपालमा वातावरणीय दिगोपनका लागि सबैभन्दा प्रभावकारी समग्र दृष्टिकोण कुन हो?
A. संरक्षण + दिगो उपयोग + जनसहभागिता + प्रभावकारी शासन
B. प्राकृतिक स्रोतको पूर्ण दोहन
C. केवल कानून निर्माण
D. केवल वृक्षारोपण
उत्तर: A

५००. पर्यावरण, जैविक विविधता, दिगो विकास, जलवायु परिवर्तन, जनसंख्या, शहरीकरण र बसोवासबीचको मूल सम्बन्ध कुन हो?
A. यी सबै विषयहरू परस्पर सम्बन्धित छन् र समग्र योजनाबाट व्यवस्थापन गर्नुपर्छ।
B. यी सबै अलग-अलग विषय हुन्।
C. केवल जनसंख्याले वातावरणलाई असर गर्छ।
D. केवल जलवायु परिवर्तनले सबैलाई असर गर्छ।
उत्तर: A

🔥 अत्यन्त महत्वपूर्ण सम्झनुपर्ने तथ्यहरू

लोक सेवा तयारीका लागि विशेष रूपमा याद गर्नुहोस्:

• Ecosystem → A.G. Tansley
• Ecology → Ernst Haeckel
• Brundtland Report → Our Common Future → 1987
• SDGs → 17 Goals → 2030
• MDGs → 8 Goals → 2015
• World Environment Day → June 5
• World Biodiversity Day → May 22
• World Water Day → March 22
• World Forest Day → March 21
• World Ozone Day → September 16
• Earth Day → April 22
• CBD → Convention on Biological Diversity
• CITES → endangered species को अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार
• Ramsar → Wetlands
• UNFCCC → Climate Change
• Kyoto Protocol → 1997
• Paris Agreement → 2015
• IPCC → Climate Change scientific assessment
• GLOF → Glacial Lake Outburst Flood
• SDG 1 → No Poverty
• SDG 2 → Zero Hunger
• SDG 4 → Quality Education
• SDG 5 → Gender Equality
• SDG 6 → Clean Water & Sanitation
• SDG 7 → Affordable & Clean Energy
• SDG 11 → Sustainable Cities
• SDG 12 → Responsible Consumption & Production
• SDG 13 → Climate Action
• SDG 14 → Life Below Water
• SDG 15 → Life on Land
• SDG 16 → Peace, Justice & Strong Institutions
• SDG 17 → Partnerships